Jadę do: Serbia

Serbia położona jest w południowej części Europy, głównie na Półwyspie Bałkańskim. Kraj jest bogaty kulturowo, łączy tradycję europejską i wschodnią. Można tu odnaleźć wpływy osmańskie, serbskie i węgierskie. Republika Serbii powstała w 2006 r. po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Nie ma dostępu do morza, brakuje tu także większych zbiorników wodnych.

Rtanj – masyw górski w Serbii

Powierzchnia: 88 361 km2
Liczba ludności: ok. 7 000 000
Stolica: Belgrad
Podział administracyjny: 17 okręgów w Serbii Centralnej, w regionie autonomicznym Kosowo 5 okręgów, a w regionie autonomicznym Wojwodina 7 okręgów
Język urzędowy: serbski (w rejonie Wojwodiny dodatkowo rumuński, węgierski, chorwacki i słowacki, w Kosowie – albański)
Waluta: dinar serbski

Kiedy jechać

Ponad 70% powierzchni Serbii zajmują góry i wyżyny. Na zachodzie rozciągają się Góry Dynarskie, od strony wschodniej Wschodnioserbskie, na południowym zachodzie pasma Prokletije i Szar Płanina, wszystkie rozdzielone kotlinami. Na południu leży rozległa i urodzajna równina, część Niziny Środkowodunajskiej. W Serbii jest niewiele zbiorników wodnych, najdłuższą rzeką jest Dunaj (ze słynnym przełomem Żelazna Brama na granicy z Rumunią). Pozostałe większe rzeki to Cisa, Sawa, Drina, Ibar i Morawa. Znaczną część terytorium porastają lasy liściaste, zbocza górskie – iglaste. Klimat jest umiarkowany ciepły, na południu górski. W stolicy temperatury wynoszą: zimą ok. 3°C (min. ok. –3°C), latem ok. 28°C (min. ok. 17°C). Zimy są krótsze i cieplejsze niż u nas, lata dłuższe i o wyższej temperaturze. Nawet w górach jest dość ciepło. Pobyt w Serbii jest przyjemny o każdej porze roku, ale najlepsza pogoda jest w lipcu i sierpniu, dni są długie, a zabytki łatwiej dostępne. Przy pobycie turystycznym do 90 dni obywatele polscy nie potrzebują wizy. Szczepienia ochronne nie są obowiązkowe, ale można zaszczepić się przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B oraz wściekliźnie. Wskazane jest wykupienie polisy wyjazdowej. Z Polski do Serbii można dotrzeć samochodem (najbliżej jest przez Węgry), pociągiem, autobusem lub samolotem.

Plaże

Serbia nie ma dostępu do morza, ale nad brzegami rzek i jezior można znaleźć świetne miejsca do odpoczynku. Co prawda znaczna część z nich jest kamienista, ale tę niedogodność wynagradza świetna infrastruktura. Oprócz leżaków, parasoli i pomostów można znaleźć pola golfowe, tereny spacerowe, place zabaw dla dzieci, korty i boiska. Nie brakuje też szerokiej oferty gastronomicznej. W stolicy Serbii na brzegu Dunaju urządzono plaże, które w niczym nie ustępują nadmorskim kurortom. Mają natomiast niewątpliwą zaletę – wystarczy kwadrans, żeby wyciągnąć się na leżaku. Ulubioną plażą mieszkańców stolicy jest Ada Cyganlija nad Jeziorem Sawskim. Kolejne przyjemne miejsce znajduje się na wyspie na Dunaju, a w weekendy chętnych nie brakuje nad jeziorem Ada. Także w innych miejscowościach można znaleźć ciekawe miejsca do plażowania (np. w mieście Nowy Sad jest piękna plaża Stand na brzegu Dunaju).

Aktywny wypoczynek

Serbskie góry zachęcają szerokim spectrum terenów narciarskich, przeznaczonych zarówno dla zaawansowanych, jak i mniej doświadczonych miłośników białego szaleństwa. Miejscowe stacje narciarskie oferują też atrakcje dla miłośników biegania na nartach, snowboardzistów, proponują jazdy nocne, a nawet zjazdy na jednej narcie. Można też odbyć wycieczkę skuterem śnieżnym. Stoki są dobrze przygotowane, w większości sztucznie naśnieżane. Stacje narciarskie oferują pełną infrastrukturę: bary, restauracje, wypożyczalnie sprzętu. Najbardziej znane ośrodki to nowoczesne Kopaonik, Stara Planina i Zlatibor. Największy Kopaonik znajduje się niedaleko miejscowości Nowi Bazar, na południu kraju. Przygotowano tu 12 km tras biegowych i 55 km zjazdowych o różnym stopniu trudności. Można też jeździć nocą na oświetlonej trasie, a atrakcją dla najmłodszych jest karuzela narciarska. Wszystkie trasy obsługują kolejki, wyciągi krzesełkowe, gondolowe oraz orczyki. Latem 4-osobowa kanapa dociera na szczyt Pancicev, gdzie można podziwiać piękną panoramę i pospacerować. Na uwagę zasługuje też Stara Planina (na wschodzie, blisko granicy z Bułgarią), jeden z najpiękniejszych regionów Serbii. W pobliżu miejscowości Zlatibor działa znany ośrodek narciarski o tej samej nazwie, oferujący wiele atrakcji. Serbia to także doskonałe miejsce dla rowerzystów, dla których przygotowano wiele kilometrów ścieżek o różnym stopniu trudności. Wzdłuż Dunaju ciągnie się międzynarodowy szlak DBT – The Danube Bike Trail (o całkowitej długości 1400 km). Wiele ścieżek rowerowych zbudowano w Belgradzie i innych miejscowościach, działa też sporo wypożyczalni. W Parku Narodowym Djerdap wytyczono ciekawe szlaki piesze. W Serbii jest wiele gorących i zimnych źródeł, a także lecznicze borowiny, dlatego działa tu wiele ośrodków spa i uzdrowisk. Zazwyczaj pięknie położone, dysponują rozbudowaną bazą leczniczą i relaksacyjną. Do najbardziej popularnych ośrodków należą m.in.: Vrnjačka Banja (ciepłe wody mineralne), Sokobanja Spa, Bukovička Banja (zimne i gorące źródła mineralne), Niška Banja, Mataruška Banja i wiele innych.

Atrakcje turystyczne

Belgrad

Historia stolicy Serbii rozpoczęła się 7000 lat temu. Pod miastem stoczono 115 bitew, zdobywano je ponad 70 razy, wielokrotnie niszczono i odbudowywano. Z czasów osmańskich pochodzi twierdza Kalemegdan u ujścia Sawy do Dunaju, na prawym brzegu Dunaju, którą wzniesiono w III w. p.n.e. na skalistym wzgórzu. Zachowały się tu najstarsze zabytki architektoniczne Belgradu, większość z nich pochodzi z XVII w. Roztacza się stąd piękna panorama miasta. W górze rzeki rozciąga się dzielnica Zemun, dawniej będąca granicą pomiędzy Turcją i Austro-Węgrami. Była wtedy oddzielnym miastem. Starówkę w większości zabudowano w sposób typowy dla XIX-wiecznych miast Europy Środkowej. Sawa oddziela dzielnice Nowy Belgrad i Stari Grad. Z powodu licznych zniszczeń wojennych i najazdów zachowała się tylko część architektury z XVIII w. Pozostała zabudowa pochodzi z okresu transformacji Belgradu i odchodzenia od wpływów wschodnich do europejskiego neoklasycyzmu, romantyzmu i sztuki akademickiej. Na uwagę zasługują: Stary Pałac Obrenowiciów (obecnie ratusz miejski), Teatr Narodowy, cerkiew Świętego Michała Archanioła (katedralna), secesyjne Muzeum Narodowe i gmach Zgromadzenia Narodowego. W budynkach starej poczty i Fundacji Vuka widać elementy neobizantyjskie. W tym samym czasie wzniesiono cerkiew Świętego Sawy, jedną z największych na świecie świątyń prawosławnych. Ulica Kneza Mihailova to raj zakupowy, a dzielnica Skadarlije zapewnia wszelkie rozrywki. Wyspa Ada Ciganlija to odpoczynek w parkach i wspaniałe plaże. W granicach Belgradu jest 16 wysp rzecznych. Niektóre z nich objęto ochroną rezerwatową. Wielka Wyspa Wojenna jest ostoją 200 gatunków ptaków, pięknej roślinności i dzikich zwierząt.

Nowy Sad

PetrovaradinStolica Wojwodiny jest miastem wielokulturowym. Centrum serbskiej kultury, przyciągająca artystów, naukowców i żądnych wiedzy młodych ludzi w XIX w. nazywana była serbskimi Atenami. Wielokulturowość widać też w tolerancji dla różnych wyznać – w mieście wznoszą się cerkwie prawosławne, grekokatolickie, kościoły katolickie i zbory protestanckie, żydowskie synagogi. Najciekawszą częścią Nowego Sadu jest Stari Grad (Stare Miasto), gdzie można zobaczyć pałac biskupi, ratusz miejski, katedrę i interesujące Muzeum Wojwodiny. Podczas zwiedzania miasta nie można pominąć twierdzy Petrovaradin. Dla relaksu warto pospacerować na bulwarach nad Dunajem.

Park Narodowy Djerdap

Żelazna BramaWe wschodniej części kraju, w pobliżu granicy z Rumunią, rozciąga się Park Narodowy Djerdap o powierzchni ok. 64 tysięcy ha. Najciekawszym miejscem parku jest 100-kilometrowy kanion wypłukany przez Dunaj. Najwęższym miejscem jest przełom Żelazna Brama na granicy z Rumunią. To także miejsce, gdzie Dunaj osiąga swą największą głębokość (82 m). W tym miejscu przebiega geograficzna granica między Karpatami a Górami Wschodnioserbskimi. Podczas pieszych wędrówek można podziwiać endemiczne gatunki roślin, żyją tu także rysie, niedźwiedzie i orły. Do parku dociera się obok górującej na wysokiej skale twierdzy Golubac, wzniesionej w XIV w. na ruinach rzymskiego grodu obronnego.

Zabytkowe monastyry

Średniowieczny prawosławny klasztor Studenica w pobliżu Ivanjicy przez wieki był dla Serbów ośrodkiem religijnym, kulturalnym i politycznym. Zabudowa łączy styl romański i bizantyjski, a najciekawsze są cerkwie Bożej Rodzicielki i Królewska, wzniesiona z białego marmuru. Obie świątynie kryją wspaniałe bizantyjskie freski. Na tych w Studenicy po raz pierwszy pojawiło się serbskie pismo. Na granicy z Czarnogórą i Kosowem, w pobliżu miasta Novi Pazar (w średniowieczu była to stolica kraju) zbudowano monastyr Sopoćani, gdzie zachowały się wyjątkowe średniowieczne freski. Monastyry Studenica i Sopoćani wpisano na listę UNESCO.

Niš

Usytuowane na skrzyżowaniu antycznych szlaków handlowych z Belgradu przez Sofię do Konstantynopola oraz przez Skopje do Salonik jest jednym z najstarszych bałkańskich miast. W Nišu widać ślady architektury antycznej, europejskiego i osmańskiego średniowiecza. Charakterystyczną budowlą jest Wieża Czaszek. Po zwycięskiej bitwie pod Cegarem w 1809 r. dowodzący armią turecką Hursid Pasza rozkazał odcięte głowy pokonanych wypchać słomą i wysłać sułtanowi, a z czaszek zbudować wieżę ku przestrodze pokonanym. Budowla składała się z ponad 900 czaszek, z czego zachowało się 58.

Lokalne przysmaki

Najbardziej znaną serbską potrawą jest burek (gibanica) zwinięte w rulon ciasto francuskie faszerowane mięsem, serem, owocami, warzywami lub grzybami. Równie popularne jest čevapcici, składające się z mielonego lub siekanego mięsa z dodatkiem cebuli, mąki, czosnku i ziół, formowane w podłużne kotleciki pieczone na grillu. Lutenica to pikantna pasta warzywna lub gęsty sos. Przygotowuje się ją z papryki, przecieru z pomidorów, pieczonych bakłażanów i przypraw (sól, cukier, czarny i czerwony pieprz, koniecznie kumin, czosnek i chili). Czasami dodaje się także startą marchew, orzechy i zieloną pietruszkę, niektórzy dokładają też ziemniaki. Pastę podaje się do pieczywa, dań z grilla, mięs. Popularnymi warzywami w Serbii są kapusta, papryka, a także warzywa marynowane. Wśród nabiału królują sery (np. kaszkawał, sirene, sremski sir i vurda. Podstawą serbskiej kuchni jest mięso, np. vešalica (polędwica wołowa). Lubiane wędliny to kulen, hladetina, sremska kobasica i češnjovka. Najpopularniejszym napojem alkoholowym jest rakija.

Serbskie ciekawostki

1. Belgrad z trzech stron otacza region autonomiczny Wojwodina.
2. W Filmotece Jugosłowiańskiej w Belgradzie zgromadzono ok. 95 tys. kopii filmów rodzimych i zagranicznych. Zalicza się ona do dziesięciu największych archiwów filmowych na świecie.
3. Atrakcją turystyczną Belgradu jest Kuća Cveća (Dom kwiatów) – mauzoleum Josipa Broz Tity, wzniesione nieopodal dawnej rezydencji marszałka. Okolice są ulubionym miejscem odpoczynku mieszkańców stolicy.
4. Znani Serbowie: Ivo Andrić, pisarz, laureat Literackiej Nagrody Nobla, poeta i prozaik Miloš Crnjanski, reżyser Emir Kusturica, zdobywca Złotej Palmy w Cannes w 1995 r., tenisiści Nowak Djokovic i Ana Ivanovic, Nicola Tesla, naukowiec, Goran Bregovic (po matce), kompozytor, a nawet cesarz Konstantyn Wielki.
5. Prawdopodobnie najkrótsza rzeka na świecie płynie w Parku Narodowym Tara. Ma zaledwie 365 m długości i kończy się 10-metrowym wodospadem wpadającym do Driny. Na terenie parku rozciągają się strome góry, płaskowyże krasowe i głębokie doliny rzeczne.
6. Wzniesiona w XIV w. twierdza Golubac, będąca obecnie bramą do Parku Narodowego Djerdap, jest miejscem śmierci polskiego rycerza Zawiszy Czarnego. Upamiętnia to tablica, spod której wypływa źródełko nazwane jego imieniem.
7. Miasto Diabła (Djavolja Varoš) w pobliżu Kursulli to niesamowite formy skalne, porównywalne do tych z Kapadocji. Niektóre skalne wieże wyrastają w górę na 15 m.
8. Felix Romuliana to położone we wschodniej części kraju ruiny rezydencji rzymskiego cesarza Galeriusza i III w. n.e. Kiedy cesarz zmarł w 311 r., po raz ostatni dokonano tu apoteozy, czyli podniesienia zmarłego do rangi boga.
9. Od 1831 r. w niewielkiej miejscowości Guča odbywa się jeden z największych na Bałkanach festiwali muzycznych. Głównym instrumentem jest trąbka.
10. Najdroższy na świecie ser o nazwie Pule produkowany jest z oślego mleka w rezerwacie Zasavica. Kilogram tego przysmaku kosztuje ponad 4 tys. złotych.

Jolanta Bąk