Jadę do: Monako

Miasto-państwo, nieodmiennie kojarzące się z dużymi pieniędzmi i luksusem. Przed słynnym kasynem i Hôtel de Paris parkują takie samochody, że wypasione porsche jest skromnym samochodzikiem. Turyści chętnie fotografują się na ich tle, a wspaniały budynek pobliskiego kasyna rodzi myśl o wielkiej wygranej…

Monako panorama

Księstwo Monako, położone w południowej części Europy, nad Morzem Śródziemnym, jest po Watykanie drugim najmniejszym pod względem powierzchni niezależnym państwem świata. Wybrzeże ma 4,1 km długości, granica lądowa (z Francją) zaledwie 4,4 km. Mont Agel (1148 m n.p.m.) jest szczytem Prealp Nicejskich na pograniczu Francji i Monako. Na południowym zboczu tej góry znajduje się najwyższy punkt księstwa – Chemin des Révoires (161 m n.p.m.). Tereny księstwa w starożytności były kolonią fenicką, grecką, rzymską i genueńską. W 1297 r. trafiły w ręce Franciszka Grimaldiego, który dał początek ciągle panującej dynastii. Od 1865 r. Monako pozostaje w unii celnej z Francją, a w 1918 r. Francja uzyskała prawo stacjonowania swych wojsk na terenie księstwa i zatwierdzaniu jego umów międzynarodowych. Od 2005 r., po śmierci Rainiera III, władzę sprawuje jego syn, książę Albert II.

Powierzchnia: 2,02 km2
Liczba ludności: ok. 37 000
Stolica: Monako
Język urzędowy: francuski
Waluta: euro

Kiedy jechać

Monako leży w strefie klimatu podzwrotnikowego śródziemnomorskiego. Zimy są łagodne i wilgotne (średnia temperatura ok. 8°C), a lata suche i ciepłe (23–26°C). Opady pojawiają się głównie w okresie jesienno-zimowym i są niewielkie (600–800 mm). Latem pogoda uzależniona jest od napływających mas powietrza podzwrotnikowego, zazwyczaj nie pada, a czasami jest bardzo sucho i gorąco. Praktycznie całe terytorium Monako zajmuje zabudowa, dlatego brak jest naturalnej roślinności, spotyka się tylko zieleń posadzoną przez ludzi. Nie ma tu także cieków wodnych, a okazy fauny ograniczają się do ptaków i drobnych gryzoni. Aby uniknąć upałów, najlepiej wybrać się do Monako wczesnym latem (maj–czerwiec) lub wczesną jesienią (przełom sierpnia i września). Kto lubi ciepło, to lato jest doskonałym terminem wycieczki. Z Polski nie ma bezpośrednich lotów do Monako. Można polecieć do Nicei, skąd latają helikoptery na Heliport w Monako. Dojazd autobusem lub samochodem jest wygodniejszy, a odległość niewielka (z lotniska ok. 22 km).

Plaże

Monako leży na skale, brak tu ciekawych miejsc do plażowania. Jedyną naturalną plaża jest Larvotto w dzielnicy Monte Carlo. Zazwyczaj zatłoczony niewielki skrawek szarego żwiru z pełną infrastrukturą ma jedną zaletę: czystą, przezroczystą wodę i siatki zabezpieczające przed meduzami. Namiastkę plaży (a dokładniej miejsca do kąpieli) można też znaleźć poniżej wzgórza z Pałacem Książęcym (przy promenadzie obok pływającego parkingu), gdzie betonowa tarasowa konstrukcja umożliwia kąpiel i plażowanie.

Aktywny wypoczynek

Tereny w pobliżu plaży Larvotto w Monte Carlo zapewniają możliwość uprawiania sportów wodnych, gry na 28 kortach tenisowych (z pięknym widokiem) i polu golfowym z 18 dołkami. Wiele przyjemności dostarczy też zwyczajny spacer uliczkami i nadmorskimi promenadami, a także wycieczka do zoo i parku kaktusów.

Atrakcje turystyczne

Pałac Książęcy

Monako zmiana wartyOficjalną rezydencję księcia Monako można odwiedzić tylko podczas jego nieobecności. W 1191 r. rozpoczęto wznoszenie twierdzy genueńskiej, rozbudowywanej i odnawianej na przestrzeni wieków. Obecnie pałac mieści 19 komnat, a 15 z nich można zobaczyć podczas wycieczki. Codziennie o 11.55 odbywa się zmiana warty karabinierów. Ciekawostką jest to, że kolor ich umundurowania zmienia się w zależności od pory roku – latem noszą białe stroje, by zimą zamienić je na czarne. Kilka kroków od pałacu wznosi się katedra, gdzie pochowano m.in. Grace Kelly, księżnę Monako, oraz jej męża, księcia Rainiera II.

Muzeum Oceanograficzne

Przez Stare Miasto wąskie i urokliwe uliczki prowadzą do Pałacu Książęcego, mijając po drodze monumentalny budynek na skale, gdzie mieści się wspaniałe oceanarium. Muzeum założył w 1889 r. (otwarto je w 1910 r.) książę Albert I, słynny oceanograf. Władca był także inicjatorem powstania w Paryżu (w 1906 r.) Instytutu Oceanograficznego, którym przez wiele lat kierował słynny Jacques Yves Cousteau. Obecnie w muzeum jest 90 zbiorników zamieszkiwanych przez ok. 6000 gatunków ryb i 300 rodzajów morskich bezkręgowców. Basen z rekinami (6 m wysokości i prawie 500 000 l wody) umożliwia podziwianie różnorodności życia rafy koralowej z żywymi koralowcami i licznymi rybami tropikalnymi. W oceanarium można też obserwować zagrożone koniki morskie. Na piętrze czeka wyjątkowa atrakcja – akwarium z małymi rekinami, które można głaskać (po wcześniejszym umyciu rąk!). Dodatkowo przygotowano kolekcję sztuki i przedmiotów powiązanych z morzem. Atrakcyjna jest także wystawa poświęcona historii badań oceanów oraz wypraw założyciela muzeum, Alberta I.

Jardin Exotique de Monaco i La Grotte de’Observatoire

Ogród Egzotyczny powstał w 1933 r. z inicjatywy księcia Alberta I. Można tu podziwiać ponad 1000 gatunków sukulentów pochodzących m.in. z Afryki, Ameryki Północnej i Środkowej. Niektóre okazy rosną w Monako już od 100 lat. Położony na stromym zboczu ogród jest interesujący o każdej porze roku. Pięknie kwitnące kaktusy, czasami dorastające ogromnych rozmiarów, małe stawiki z kolorowymi rybami, a przede wszystkim wspaniały widok na Monako i morze są miejscem, którego nie można pominąć. Przy wyjściu z ogrodu czeka kolejna niespodzianka – przepiękna jaskinia wydrążona przez wodę w wapiennej skale. Wejście jest na wysokości 100 m n.p.m., a do wyjścia (40 m n.p.m.) dociera się po pokonaniu 300 stopni. Grota należy do najcieplejszych w Europie, temperatura wynosi tu aż 18,5°C, co spowodowane jest jej położeniem w nasłonecznionym nadmorskim klifie. Z powodu dużej wilgotności i sztucznego światła ściany jaskini zaczynają porastać rośliny. Podczas wycieczki z przewodnikiem można podziwiać wspaniałe formacje naciekowe (stalaktyty, stalagmity, stalagnaty i organy). Jaskinię udostępniono zwiedzającym w 1950 r.

Kasyno

Monakijskie kasyno w dzielnicy Monte Carlo od wieków rozpala umysły nie tylko graczy, czekających na wielką wygraną. To wręcz legendarne miejsce, gdzie jedni zyskiwali fortunę, a inni ją tracili. W dwóch filmach (Nigdy nie mów nigdy i Golden Eye) pojawia się tu James Bond. Podczas wieczornych odwiedzin kasyna obowiązuje elegancki strój, ale wspaniałą budowlę można zwiedzić w ciągu dnia w mniej wytwornym stroju. Kasyno uruchomiono w 1857 r., ale początkowo jego działalność nie była dochodowa, a dodatkowo nawet związana ze skandalami (np. fałszywymi pieniędzmi). Obecny budynek jest dziełem François Blanca, potem powstał Hôtel de Paris i dobudowana do kasyna sala operowa autorstwa Charlesa Garniera. W czasie zwiedzania można zobaczyć najpiękniejsze i zachwycające wystrojem sale: Europejską, Renesansową, Różową, Białą i Amerykanów.

Lokalne przysmaki

Kuchnia Monako łączy smaki włoskie i francuskie. Miejscowe przysmaki to barbagiuan (panierowane smażone pierożki z parmezanem i boćwiną), socca (naleśnik z mąki z cieciorki z dodatkiem oliwy i pieprzu, pamiątka po czasach genueńskiego panowania), fougasse (chleb z ziołami rodem z Prowansji), stocafi (pikantny, duszony suszony dorsz w pomidorach z dodatkiem ziół, czosnku i czarnych oliwek). Popularne są także dania z owoców morza.

Monakijskie ciekawostki

1. Chociaż Monako nie należy do Unii Europejski, to, mając szczególne stosunki z Francją, ma prawo używania euro jako waluty narodowej i stowarzyszenia z krajami unijnymi. Jest członkiem Europejskiej Unii Gospodarczej i Walutowej.
2. Od 1993 r. Księstwo Monako jest członkiem ONZ, w 2004 r. dołączyło do Rady Europy, pozostaje członkiem Interpolu i Międzynarodowej Organizacji Hydrograficznej (jej siedziba znajduje się w Monako).
3. Księstwo ma 10 przedstawicielstw dyplomatycznych w Europie, 106 konsulów generalnych w 45 państwach świata, stałego członka w Radzie Europy i ONZ. Na terenie Monako funkcjonuje 76 ambasad i konsulatów międzynarodowych.
4. Rodowici Monegaskowie stanowią niecałe 24% obywateli. Pozostali to emigranci lub naturalizowani Monakijczycy (rezydenci: mieszka tu ok. 100 Polaków). Na terenie księstwa pracuje ok. 51 000 osób (więcej niż mieszkańców), najczęściej dojeżdżających do pracy z Francji.
5. Urzędowym językiem jest francuski, ale doskonale można się tu porozumieć także po francusku i włosku. Rodzimy dialekt monegaski (odmiana języka liguryjskiego, należącego do języków indoeuropejskich z grupy romańskiej) używany jest przez ok. 5100 obywateli.
6. W Monako jest 50 km dróg utwardzonych i 2 km linii kolejowych.
7. Jak każde niewielki państwo, Monako stara się powiększyć swe terytorium. Jednym ze sposobów było zbudowanie „pływającego” parkingu i sztucznej plaży. W sierpniu 20117 r. z polskiej stoczni Crist w Gdyni wysłano do księstwa kolejny pływający dok, dzięki któremu możliwa będzie budowa osiedla mieszkaniowego z pełną infrastrukturą w morskiej zatoce. Inwestycja ma powiększyć teren Monako o ok. 0.06 km2 (6 ha).
8. Obecnie w Monako nie ma podziału na jednostki administracyjne. Do lat 90. minionego wieku istniały 4 dystrykty: Monaco-Ville, Monte Carlo, La Condamine i Fontvieilee.
9. Słynny Rajd Monte Carlo organizowany jest każdego roku przez Automobile Club de Monaco nieprzerwanie od 1911 r., co czyni go najstarszym cyklicznym rajdem samochodowym na świecie (o 10 lat jest młodszy Rajd Polski). Drugą ważną imprezą jest rozgrywany od 1929 r. wyścig Formuły 1 o Grand Prix Monako. To 78 okrążeń po pełnych zakrętów stromych ulicach.
10. Spacerując w pobliżu kasyna i Hôtel de Paris, a także po części dawnego parku naprzeciwko kasyna, który jakiś czas temu zabudowano luksusowymi butikami znanych firm, zupełnie przypadkowo można spotkać znanych ludzi. Osobiście miałam zaszczyt powiedzieć „Dzień dobry!” Romanowi Polańskiemu.
11. Od 1870 r. obywatele Monako nie płacą podatków.
12. Mieszkańców Monako obowiązuje zakaz gry w kasynie.

Jolanta Bąk