Riga

INFORMACJE PODSTAWOWE:

Łotwa (Republika Łotewska) to jeden z krajów nadbałtyckich, położony w Europie Północnej. Od zachodu posiada dostęp do Morza Bałtyckiego, a ponadto graniczy z Litwą, Białorusią, Rosją i Estonią. Stolicą Łotwy jest Ryga, a główną i najdłuższą rzeką – Dźwina. Językiem urzędowym jest język łotewski (choć w użyciu jest również rosyjski). Powierzchnia kraju wynosi 64 559 km2. Od 2004 roku Łotwa jest w Unii Europejskiej. Obowiązującą walutą jest euro. Religią dominującą w tym kraju jest protestantyzm (luteranizm). Panującym ustrojem jest republika parlamentarna. Najwyższym szczytem Łotwy jest Gaiziņkalns – 312 m n.p.m. Łotwa składa się z czterech krain historycznych: Kurlandia, Liwonia, Łatgalia i Semigalia.

KIEDY WARTO PRZYJECHAĆ:

Na Łotwie panuje klimat umiarkowany, przechodzący w kontynentalny na wschodzie kraju. Do najcieplejszych miesięcy należą lipiec i sierpień, choć raczej nie występują tam upały. Wybierając się na Łotwę, najlepiej podróż zaplanować w okresie od kwietnia do września, kiedy to panują tam najwyższe w ciągu roku temperatury, choć trzeba również nastawić się na możliwe opady deszczu.

CO TRZEBA ZWIEDZIĆ I ZOBACZYĆ:

Ryga

Będąc w stolicy Łotwy, koniecznie trzeba zwiedzić tutejsze Stare Miasto – choć niewielkie, ale pełne zabytków. Jednym z nich jest kościół św. Piotra – najstarsza świątynia w mieście, której charakterystyczna wieża zegarowa jest znakomitym punktem orientacyjnym. Na wieży, na wysokości 72 metrów, znajduje się galeria, z której rozciąga się wspaniały widok na miasto. Kolejną ciekawą i wartą zobaczenia świątynią jest kościół św. Jana. Charakterystyczną cechą tej budowli są znajdujące się na zewnętrznej ścianie kościoła kamienne maski tzw. zdumionych mnichów, przedstawiające twarze z otwartymi ustami. Legenda głosi, iż w czasie budowy kościoła zamurowano tu żywcem dwóch mnichów, co miało zapewnić świątyni wieczne trwanie. Prawdopodobnie najstarszym murowanym budynkiem w Rydze jest Biały Zamek – dawny gotycki kościół św. Jerzego, w którym obecnie mieści się Muzeum Sztuk Stosowanych i Dekoracyjnych. Najwyższą gotycką budowlą we wszystkich krajach bałtyckich jest znajdująca się w Rydze katedra NMP, której budowa rozpoczęła się w XIII wieku. Atrakcją świątyni są wspaniałe organy, składające się z ponad 6 tysięcy piszczałek. Katedra charakteryzuje się doskonałą akustyką, dlatego organizowane są tu koncerty organowe. Godny uwagi jest Dom Bractwa Czarnogłowych, należący niegdyś do stowarzyszenia bogatych kupców. W budynku zwracają uwagę bogate zdobienia zewnętrzne i rzeźby, przedstawiające m.in. Matkę Boską z Dzieciątkiem, św. Jerzego na koniu czy św. Maurycego. Na samej górze znajduje się zrekonstruowany zegar astronomiczny. Także wnętrza budynku robią ogromne wrażenie. Najwspanialszym pomieszczeniem jest Sala Wielka z herbem Bractwa Czarnogłowych oraz oryginalnymi meblami pochodzącymi z XVIII i XIX wieku. Do dawnych tradycji kupieckich w tym mieście nawiązują dwa budynki: Wielka Gildia (zwana też Gildią Mariacką), w której obecnie mieści się Filharmonia Ryska, a także Mała Gildia (zwana również Gildią Świętojańską), w której znajduje się centrum kulturalne oraz siedziba izby rzemieślniczej. Oba budynki charakteryzują się piękną, bogatą zdobioną fasadą. Na uwagę zasługują ponadto kolejne piękne pod względem architektonicznym budynki: przylegające do siebie kamieniczki Trzej Bracia, Dom z Wieżyczkami, Dom Kariatydy i Atlanta, Koci Dom, Dom z Okrągłym Oknem, Dom Dziurek od Klucza, Dom Bogusławskiego.

Agłona

Jest to niewielka wieś, w której, pośrodku jodłowego lasu, między jeziorami Ciriszu i Eglas, znajduje się XVII-wieczny klasztor dominikanów, ufundowany przez Ewę Justynę z Sielickich Szostowicką. W tutejszym kościele przechowywano słynący łaskami obraz Matki Boskiej, który został ocalony podczas pożaru kościoła w 1766 roku. Niedaleko kościoła znajduje się źródełko, którego woda, według przekazów, ma uzdrawiającą moc.

Park Narodowy Gauja

Park ten, o powierzchni 920 km2, jest największym obszarem chronionym w krajach bałtyckich. Położony jest nad rzeką Gauja, wzdłuż której znajdują się liczne pieczary, jaskinie i groty. W niektórych z nich żyją całe kolonie nietoperzy. W parku przeważają lasy sosnowe, świerkowe i brzozowe, choć miejscami występują też lasy liściaste. Występuje tu sporo roślin chronionych, w tym dość rzadkich. Jedną z nich jest lobelia jeziorna, rosnąca jedynie w jeziorach o bardzo czystej wodzie. Ponadto żyje tu około 50 gatunków ssaków i 100 gatunków ptaków. Te części parku, które są dostępne dla turystów, przystosowane są do uprawiania sportu, np. jazdy konnej, wycieczek pieszych i rowerowych, a także spływu kajakami i łodziami.

Kieś (Cessis)

Miasto to znajduje się na terenie Parku Narodowego Gauja. Do najważniejszych tutejszych zabytków należą m.in. ruiny XIII-wiecznego zamku kawalerów mieczowych, z zachowaną cylindryczną basztą i wieżą zachodnią. W XVIII wieku na fundamentach dawnej bramy zamkowej wzniesiony został pałacyk, zwany Nowym Zamkiem, w którym obecnie znajduje się Muzeum Historii i Sztuki. Z przylegającej do pałacyku wieży można podziwiać wspaniałe widoki na miasto. Ponadto warto zobaczyć dwie świątynie: pochodzący z XIII wieku kościół św. Jana oraz dawny kościół św. Katarzyny z XIV wieku – początkowo katolicki, przebudowany w XIX wieku na cerkiew prawosławną.

Pilsrundale

Nazywany Łotewskim Wersalem pałac Pilsrundale jest zachwycającą budowlą barokowo-rokokową. Powstał w XVIII wieku. Posiada 138 komnat, z których największe wrażenie robią: Złota Sala (największa), Biała Sala (Sala Balowa), Pokój Różany, Gabinet Porcelanowy. Dla zwiedzających dostępnych jest 40 sal, po których gości oprowadzają przewodnicy ubrani w stroje z epoki.

Przylądek Kolka

Na przylądku tym znajduje się Park Narodowy Šliteres, na którego terenie występuje ponad 20 typów lasów oraz torfowiska. Rośnie tu wiele rzadkich, chronionych gatunków roślin. Ciekawym obiektem jest pomnik Jūras panemtiem, wzniesiony z ogromnych głazów. Ponadto można tu zobaczyć głaz, na którym umieszczona została tablica z zarysami Europy, wskazująca na to, iż to właśnie tu znajduje się sam środek kontynentu. Ciekawostką związaną z przylądkiem Kolka jest fakt, iż żyje tu lud Liwów, będący mniejszością narodową na Łotwie. Znajduje się tu kilkanaście wsi, należących do strefy chroniącej dziedzictwo kulturowe tego ludu. W jednej z nich, w Mazirbe, co roku, w sierpniu, w tamtejszym Domu Kultury Liwów, odbywa się Festiwal Liwów.

Kuldiga

To urokliwe miasteczko, w którym warto zwrócić uwagę na rokokowy luterański kościół św. Katarzyny czy też na drewniany budynek, będący dawnym pawilonem rosyjskim na wystawie światowej w Paryżu, rozebrany i zmontowany ponownie w Kuldidze (obecnie mieści się tu muzeum krajoznawcze). Jednak największą atrakcją tej miejscowości są kaskady wodospadów na rzece Windawie. Choć nie są one zbyt wysokie, jednak wywierają spore wrażenie na oglądających. W pobliżu znajduje się zabytkowy most o długości 165 metrów, którego podpory wybudowano z kamienia, zaś przęsła – z czerwonej cegły.

Lipawa

Jednym z najważniejszych zabytków w tym mieście jest rokokowy luterański kościół św. Trójcy z XVIII wieku, którego wnętrze (przede wszystkim piękny ołtarz oraz ambona) charakteryzuje się bogatymi zdobieniami. Tutejsze organy składają się z 7 tysięcy piszczałek. Do świątyni przylega wieża o wysokości 55 metrów, z której podziwiać można panoramę miasta, a także jezioro i Bałtyk. Ponadto do godnych uwagi obiektów należą: neogotycka katedra św. Józefa z końca XIX wieku, Targ Piotrowy, luterański kościół św. Anny z czerwonej cegły z pięknym ołtarzem i wspaniałymi organami, a także dawny pensjonat – Domek Piotra I (nazwa pochodzi stąd, iż w 1697 roku mieszkał w nim car Piotr I). Do tutejszych atrakcji należy również Park Morski z promenadą i plażą, dwoma stadionami, kortami tenisowymi oraz sceną koncertową. Nocą park i promenada są iluminowane. Warto odwiedzić też Muzeum Żeglugi i Rybołówstwa.

Sigulda

To piękne miasto nazywane było niegdyś Szwajcarią Inflancką. Zwraca uwagę jej malownicze położenie w dolinie rzeki Gauja, wśród wzgórz. Warto zobaczyć tu pozostałości zamku kawalerów mieczowych. W pobliżu znajduje się pałacyk nazwany Nowym Zamkiem. Obecnie jest siedzibą Rady Miejskiej, mieści się tu też restauracja. Niedaleko zamku stoi kościół św. Bertulisa z przepięknym ołtarzem. Do atrakcji miasta należy także tor bobslejowy. Z Siguldy można wyjechać kolejką linową na drogi brzeg rzeki, a stamtąd wyruszyć oznakowanym szlakiem turystycznym do pieczary Gutmana lub do zamku w Turaidzie, z którego wieży rozciąga się wspaniały widok na miasto, dolinę rzeki i Park Narodowy Gauja.

Windawa

Miasto to jest największym portem na Łotwie. Do najciekawszych obiektów tej miejscowości należą: klasycystyczny kościół św. Mikołaja, dawny ratusz z XVII wieku, promenada z pięknymi rzeźbami, pomnikami i fontannami, pomnik poświęcony ludziom morza, a także zamek zakonu inflanckiego, w którym mieści się Muzeum Windawy, a odbywają się w nim różne koncerty i turnieje. Ponadto przy głównym trakcie miasta podziwiać można wiele pięknych, secesyjnych, eklektycznych i neobarokowych kamienic.

ZWYCZAJE I TRADYCJE:

Boże Narodzenie (Święto Zimy)

Według łotewskiej tradycji przed tym świętem wokół domu wlecze się drewnianą belkę, którą później spala się, jako symbol mijającego starego roku. Przebierańcy (w maskach niedźwiedzia, kozy, konia czy żurawia) chodzą po domach, śpiewając, tańcząc i składając życzenia. Ich wizyta miała zapewnić domostwu urodzaj i błogosławieństwo w nadchodzącym roku. Popularne wśród Łotyszy są wróżby związane z nowym rokiem. Ponadto do zwyczajów bożonarodzeniowych należy ubieranie choinki i oczekiwanie na św. Mikołaja. Podczas wieczerzy wigilijnej zazwyczaj spożywa się gotowany groch, duszoną kapustę, kiełbasę, gotowany świński ryj.

Uroczystość św. Jana

Obchody tego święta rozpoczynają się 23 czerwca wieczorem. Domy ozdabia się wiankami z liści dębu, trawami, gałązkami jarzębiny, kwiatami polnymi. Dębowe wianki zakładane są także na głowy. Nocą rozpalane są ogniska. Goście świętojańscy wędrują po domach, tańcząc i śpiewając. Gospodarze, przyjmując ich w swoich domostwach, częstują ich piwem i serem topionym z kminkiem, czasem też mlekiem i mięsem. Popularnym zwyczajem jest poszukiwanie kwiatu paproci, który miał znalazcy przynieść szczęście i dobrobyt. Natomiast umycie się poranną rosą w dniu 24 czerwca miało zagwarantować zdrowie.

CIEKAWOSTKI:

Flaga Łotwy to prostokąt w kolorze czerwonym z poziomym białym pasem pośrodku. Czerwona barwa symbolizuje krew, zaś biała – wolność, prawdę i prawo. Według istniejącej legendy ciała zabitych na wojnie żołnierzy przysyłano do kraju zawinięte w białe prześcieradła. Od krwi poległych zabarwiały się one na czerwono, z wyjątkiem miejsca, gdzie znajdował się kręgosłup – tu płótno pozostawało białe. Stąd właśnie taki wygląd ma łotewska flaga.

Herb Łotwy to podzielona na trzy części tarcza. W części górnej na niebieskim tle znajduje się wschodzące słonce, symbolizujące państwowość Łotwy. W prawym dolnym polu na srebrnym tle widnieje czerwony lew (nawiązujący do herbu Kurlandii), zaś w lewym dolnym polu na czerwonym tle jest srebrny gryf (zaczerpnięty z herbów Liwonii i Łatgalii). Nad tarczą znajdują się trzy złote gwiazdy symbolizujące przyłączenie do Łotwy jej historycznych regionów: Kurlandii-Semigalii, Liwonii i Łatgalii. W wersjach powiększonych herbu tarczę ozdabiają gałęzie dębu i dodatkowe wizerunki lwa i gryfa.

Hymn państwowy Łotwy nosi tytuł „Boże, błogosław Łotwę”. Tekst i muzyka pochodzą z 1873 roku. Tekst hymnu brzmi następująco: Boże, błogosław Łotwę, naszą drogą ojczyznę. Błogosławże Łotwę, ach, błogosławże ją! Gdzie łotewskie córki kwitną, gdzie łotewscy synowie śpiewają, daj nam tam w szczęściu tańczyć, na naszej Łotwie!

48. Konkurs Piosenki Eurowizji w 2003 roku odbył się na Łotwie, w Rydze, za sprawą zwycięstwa w poprzednim roku w konkursie reprezentantki tego kraju, Marie N., która wykonała utwór „I Wanna”.

Łotewska epopeja narodowa pt. „Lacplesis” napisana została w połowie XIX wieku przez Andrejsa Pumpursa na podstawie łotewskich przekazów ludowych.

Jednym z ciekawszych łotewskich zespołów muzycznych jest Autobuss Debesis – grupa grająca połączenie art rocka i twista.

Do tradycyjnych łotewskich potraw należą piragi – mięsne paszteciki z pieca, a także świński ryj – łotewskie tradycyjne danie bożonarodzeniowe. Narodowym trunkiem jest balzams (czarny balsam) – tradycyjny łotewski ziołowy likier o głębokiej czarnej barwie, najlepszy z kawą lub w drinku z taką samą ilością wódki.

Dorota Pansewicz