Jadę na Islandię!

Z powodu swego odległego położenia w połowie drogi z Europy do Ameryki, Islandia przez wiele stuleci pozostawała w izolacji. Zazwyczaj kojarzy się z wulkanami, gejzerami, gorącymi źródłami, bezludnymi okolicami i ogromnymi stadami owiec.

Islandia

ISLANDIA

Islandia zajmuje wyspę o tej samej nazwie i kilka mniejszych w północnej części Atlantyku. Leży na granicy oceanów Atlantyckiego i Arktycznego. Główna wyspa jest pochodzenia wulkanicznego i znajduje się poniżej koła podbiegunowego. Tektonicznie jest odrębna od Europy, ale ponieważ kraj kulturowo należy do europejskich krajów nordyckich, zalicza się go do tego kontynentu. Stolicą Islandii jest Rejkiawik. Islandia leży w „plamie ciepłaGrzbietu Śródatlantyckiego, dlatego występuje tu wiele wulkanów. Obecnie czynnych jest 26 stożków, m.in. Hekla, Katla, Grimsvötn. Najwyższym szczytem kraju (także pochodzenia wulkanicznego)jest Hvannaðalshnúkur (2109 m n.p.m.). Jak wskazuje nazwa kraju (ĺsland – kraina lodu), 12% powierzchni zajmują lodowce. Największy jest Vatnajökull (8400 km2), który jest także największym lodowcem w Europie. Flora jest uboga, dostępne tereny porasta tundra (drzewa są bardzo niskie). Linia brzegowa jest dobrze rozwinięta, większe osady powstały w licznych zatokach i fiordach. W Islandii utworzono 3 parki narodowe i 20 rezerwatów.
Jako pierwsi (IX w.) do Islandii dotarli norwescy wikingowie i celtyccy osadnicy. Przez wiele wieków kraj pozostawał w zależności od innych krajów skandynawskich, a od 1944 r. jest niezależną republiką.

Powierzchnia: 103 000 km2
Liczba ludności: ok. 324 000
Stolica: Rejkiawik
Podział administracyjny: 23 regiony i 14 niezależnych miast
Język urzędowy: islandzki
Waluta: korona islandzka

Kiedy jechać

Islandia leży w dwóch strefach klimatycznych. Na północy panuje klimat subpolarny, na południu klimat umiarkowany chłodny. Średnie temperatury zimą wynoszą od –5°C do 0°C, latem 9–12°C. Pogoda jest bardzo zmienna, nawet latem w wielu miejscach leży śnieg. Dokuczliwy jest też silny wiatr. Koniecznie trzeba zaopatrzyć się w ciepła odzież, a dodatkowo strój kąpielowy. Niezbędny jest też krem do opalania z wysokim filtrem, bo kiedy już pojawi się słońce, to operuje jak w tropikach. Chociaż Islandia żyje z turystyki (ponad 1 mln turystów rocznie), to ogranicza się liczbę odwiedzających, aby zachować naturalne walory kraju. Z Polski do Islandii można dotrzeć samolotem (loty z Gdańska i Warszawy). Główne lotnisko międzynarodowe znajduje się w Keflavíku (Rejkiawik obsługuje głównie loty krajowe, ale pojawia się coraz więcej połączeń międzynarodowych). Lotniska są w wielu innych, nawet niewielkich miejscowościach. Wszędzie można płacić kartą kredytową lub debetową.

Aktywny wypoczynek

Islandia jest doskonałym miejscem dla turystów lubiących aktywnie spędzać czas. To wymarzone miejsce wypraw trekkingowych, podczas których można podziwiać wspaniałą przyrodę, lodowce, wulkany, odwiedzić pola gejzerów. Nawet w najmniejszych miejscowościach są pola golfowe, baseny z zimną i gorącą wodą, często też sauny i zjeżdżalnie. Miłośnicy kajakarstwa znajdą tu doskonałe warunki do uprawiania tego sportu w fiordach i zatokach rozbudowanego wybrzeża wyspy. Popularna jest jazda konna, np. na konikach rasy islandzkiej. Coraz bardziej rozwija się turystyka rowerowa. Dla miłośników wodnego safari przygotowano też wyprawy łodziami w celu obserwacji wielorybów.

Atrakcje turystyczne

Złoty Krąg

Islandia wodospadNa południu wyspy znajduje jedna z najciekawszych atrakcji turystycznych – Złoty Krąg. Oprócz wspaniałych krajobrazów można tu podziwiać wodospady, gejzery i jeziora. Najpiękniejsze są Złote Wodospady (Gullfoss) na rzece Hvitá, na które składają się dwie kaskady. Mniejsza ma 11 m szerokości, druga, znacznie większa (21 m), spada pod pewnym kątem. Ponieważ nie ustępują urodzie słynnej Niagarze, w pobliżu przygotowano kilka punktów widokowych. Wodospady i najbliższe okolice objęto ochroną prawną. Częścią Złotego Kręgu jest także dolina Þingvellir na terenie parku narodowego, powstałego w 1928 r., a w 2004 wpisana na listę UNESCO. To miejsce ważne w historii Islandii, ponieważ od IX w. w dolinie odbywały się zgromadzenia stanowiące prawa i rozstrzygające konflikty. Obecnie obrady odbywają się w gmachu parlamentu w Rejkiawiku, ale w przypadku ich wyjątkowego charakteru przenoszone są do doliny. W miejscowym kościele znajduje się legendarny dzwon Islandii, egzemplarz najstarszego wydania Biblii w języku islandzkim, a pastor jest jednocześnie dyrektorem parku narodowego. W pobliżu jest także inne ważne dla historii kraju miejsce – w jeziorze Laugarvatn Islandczycy przyjęli chrzest. Okolica jest również ciekawa pod względem geograficznym, ponieważ stykają się tu euroazjatycka i północnoamerykańska płyty tektoniczne. Skutkiem tego rejon jest aktywny sejsmicznie, a dodatkowo występują tu wulkany, także tarczowe.

Zachodnie Fiordy

Półwysep Vestfjörður ma bardzo urozmaiconą linię brzegową z ponad 50 malowniczymi zatokami o klifowym wybrzeżu. Teren opanowało wiele gatunków ptaków: maskonurów, mew, fulmarów i edredonów. Teren jest piękny, ale mało przyjazny dla ludzi. Poza rozproszonymi niewielkimi osadami jedynym większym ośrodkiem jest ĺnad z najstarszymi zabytkami w okolicy. Miasto ma wspaniałe muzeum morskie, trasy narciarskie, oferuje też spływy kajakowe. Do Súgandafjörður z powodu wysokości rzadko zagląda słońce. Dýra to najpiękniejszy fiord w tych okolicach. We fiordzie Arna można podziwiać piękny wodospad o wysokości 100 m, na który składa się kilka kaskad. Najdalej na północ wysunięty jest półwysep Hornstranðir z ornitologicznym rezerwatem przyrody.

Gejzery

Islandia gajzeryNajwiększą atrakcją Islandii są gejzery, czyli źródła geotermalne, z których co pewien czas wytryskuje gorąca woda i para wodna. Na Islandii jest ponad 250 terenów, gdzie występują wody termalne o średniej temperaturze 75°C. Najwięcej jest ich na obszarze Złotego Kręgu. Niedaleko Gullfoss (Złote Wodospady) znajduje się dolina Haukaðalur, gdzie z wielu źródeł płynie gorąca woda, często wybuchająca jako gejzer. Najbardziej znany z nich to Stóri Geysir (Wielki Gejzer), który działał prawie 10 000 lat i do lat 60. minionego wieku tryskał regularnie na wysokość 80 m. Obecnie jego pracę można obserwować dość nieregularnie (średnio co dwie doby) i na niezbyt dużą wysokość. Największym czynnym gejzerem obecnie jest Strokkur, wybuchający regularnie co 10 m strumieniem wody na wysokość 35 m.

Lokalne przysmaki

Islandia należy do krajów skandynawskich, ale z powodu ogromnych odległości do najbliższego lądu przez wieki jej mieszkańcy żyli w izolacji i ich posiłki są mało urozmaicone. W kuchni wykorzystuje się składniki, od zawsze dostępne na miejscu. Podstawą wyżywienia są ryby, przetwory mleczne, jagnięcina, baranina i zboża. Jada się dużo ryb, przede wszystkim pstrągi, dorsze, łososie, halibuty, flądry i łupacze. Jedną z popularnych przypraw są sproszkowane suszone algi morskie. Typowe islandzkie specjały to: suszone ryby (harðfiskur), sfermentowane mięso rekina (hakarl) i kwaszone focze płetwy (selshreifar). Do tradycyjnych potraw mięsnych należą: wędzona lub gotowana baranina albo jagnięcina (hangikjöt), gotowane owcze głowy (svið) i krem z baraniej wątroby z dodatkiem mąki żytniej i płatków owsianych (lifrarpylsa).

Islandzkie ciekawostki

1. Największą mniejszością etniczną na wyspie są Polacy. Mieszka tu ok. 7–12 tysięcy naszych rodaków.
2. W 1968 r. w Islandii wprowadzono ruch prawostronny.
3. Najbardziej znani islandzcy twórcy to: piosenkarki: Björk i Emilíana Torrini; zespoły: GusGus, Of Monsters and Man, Sigur Rós; laureat literackiej Nagrody Nobla Halldór Laxness; pisarz Gunnar Gunnarsson; reżyser filmowy Fridrik Thor Fridriksson (nominacja do Oskara w 1991 r. za najlepszy film nieanglojęzyczny).
4. Nazwa gejzer na określenie gorącego źródła, które gwałtownie wyrzuca w górę słup gorącej wody i pary wodnej, pochodzi od nazwy najbardziej znanego w Islandii Geysira (z kolei jego nazwa pochodzi z od islandzkiego słowa gjósa – tryskać, wybuchać).
5. Parlament Islandii uznaje się za najstarszy na świecie. W 874 r. do wyspy dotarli norwescy wikingowie i celtyccy osadnicy, a w 930 r. po raz pierwszy spotkali się na zgromadzeniu ogólnym (Althing) w dolinie Þingvellir niedaleko Rejkiawiku. W średniowieczu było to doroczne spotkanie wszystkich mieszkańców, w czasie którego rozstrzygano konflikty i stanowiono nowe prawa. Althing odbywał się w tym miejscu aż zawieszenia w 1799 r. Kiedy w 1844 r. został wznowiony, odbył się już w specjalnie wybudowanym budynku w stolicy. Ale nawet teraz, gdy obrady mają wyjątkowy charakter, parlament zbiera się w dolinie.
6. Izolacja wyspy od pozostałej części Europy spowodowała ograniczenie migracji ludności. Z tego powodu wiele islandzkich rodzin potrafi wskazać swych przodków nawet do kilku pokoleń wstecz. Oczywiście wzbudziło to zainteresowanie naukowców, którzy prowadzą odpowiednie badania genetyczne Islandczyków, aby stwierdzić, w jaki sposób bliskie pokrewieństwo wpłynęło na kolejne pokolenia.
7. W Islandii wykorzystuje się gorące wody geotermalne do ogrzewania mieszkań.
8. Jak policzono, w Islandii na każdego mieszkańca przypadają cztery owce. Pogłowie tych zwierząt ocenia się na ponad 1 mln sztuk.
9. Główną gałęzią gospodarki jest rybołówstwo i przetwórstwo ryb. Duże dochody przynosi też turystyka.
10. Islandia jest drugim na świecie miejscem, gdzie spotyka się wulkany tarczowe. Są płaskie, nie wybuchają gwałtownie, wyrzucając słup ognia, kamieni i lawy, tylko lawa wypływa z nich na wszystkie strony. Podobne wulkany występują tylko na Hawajach.

Jolanta Bąk