Jadę do: Afganistanu

Afganistan jest krajem, w którym toczą się działania wojenne, a także dochodzi do wielu zamachów terrorystycznych. Wyjazd jest niebezpieczny i jest odradzany przez polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Afganistan

Islamska Republika Afganistanu rozciąga się na granicy Azji Południowej, Centralnej i Zachodniej. Jest wysokogórskim krajem śródlądowym, na długości 5529 km graniczy z Chinami, Pakistanem, Iranem, Turkmenistanem, Uzbekistanem i Tadżykistanem. Ponad 80% powierzchni zajmują góry. Z północnego wschodu na południowy wschód ciągnie się pasmo Hindukusz (ze szczytem Noszak, 7492 m n.p.m., najwyższym w kraju), obniżające się do Wyżyny Irańskiej, a potem tereny zajmuje półpustynia Registan (ok. 40 tys. km2). Komunikację pomiędzy regionami umożliwia wyżyna Haradżat z kilkoma przełęczami. Najniższy punkt kraju leży na wysokości 258 m n.p.m. (graniczna rzeka Amu-daria).

Powierzchnia: 652 230 km2
Liczba ludności: ok. 35 530 000
Stolica: Kabul
Podział administracyjny: 34 prowincje (wilajety) i 398 dystryktów
Języki urzędowe: afgański perski (dari), paszto
Waluta: afgani

Kiedy jechać do Afganistanu

W Afganistanie panuje typowy klimat stepowy – lata są gorące, zimy mroźne, ale średnio 300 dni w roku jest słonecznie. Klimat, temperatury i opady zdecydowanie różnią się w poszczególnych regionach. Najcieplej jest na terenach pustynnych na południu (powyżej 22°C, czasami temperatura sięga 35°C), najchłodniej w górach (latem ok. 0°C, zimą temperatura spada do -15°C). Opady przekraczają tu 1500 mm, natomiast na terenach stepowych deszczu jest mało (ok. 200 mm). Lasów jest niewiele, zajmują zaledwie 3% powierzchni kraju. Z powodu napiętej sytuacji wewnętrznej i dużego zagrożenia bezpieczeństwa cudzoziemców Ministerstwo Spraw Zagranicznych zdecydowanie odradza wyprawy do tego kraju. Obywatele polscy, których wyjazd jest absolutnie konieczny, powinni pozostawać w kontakcie z misją ONZ i ambasadą w Kabulu, informując o miejscu swego pobytu. Przed wyjazdem należy uzyskać wizę afgańską (w ambasadzie w Warszawie, nie udziela się wiz na przejściach granicznych). Konieczne jest też ubezpieczenie zdrowotne z opcją transportu chorego do sąsiedniego kraju. Przed wyjazdem koniecznie trzeba zaszczepić się przeciwko chorobom, występującym w danym regionie kraju. Powszechna jest gruźlica, istnieje zagrożenie zakażenia malarią, żółtaczką, leiszmaniozą, dengą, durem brzusznym, gorączką krwotoczną i cholerą. Często woda jest skażona bakteriami, a dodatkowe niebezpieczeństwo stwarzają jadowite zwierzęta (węże, skorpiony, pająki, solfugi i skolopendry). Przepisy celne są dość restrykcyjne – kara więzienia (długoletniego) grozi za wwóz, posiadanie i konsumpcję narkotyków, alkoholu i wieprzowiny (pod każdą postacią). W związku z licznymi porwaniami cudzoziemców oraz rozmieszczaniem przy drogach ładunków wybuchowych nie zaleca się korzystania z transportu publicznego przy przemieszczaniu się pomiędzy regionami (przede wszystkim trasy Kabul–Kandahar i dróg na południu i wschodzie Afganistanu). Podróżowanie ułatwiają krajowe połączenia lotnicze oraz UNHAS, specjalna agenda ONZ. Lepiej jednak unikać podróży na tereny pozostające poza kontrolą centralnych władz afgańskich i sił antyterrorystycznych. Zagrożone są także hotele, miejsca zgromadzeń, biura organizacji humanitarnych itp. Ponieważ Polska wysyłała do Afganistanu swoich żołnierzy, Polacy są na czarnej liście potencjalnych wrogów.

Atrakcje turystyczne Afganistanu

Posągi Buddy w dolinie Bamian

Dolina rzeki Bamian od wieków znana jest jako miejsce kultu buddyjskiego, a jej największym skarbem były wykute w północnej skale na początku naszej ery (I–VII w.) ogromne posągi Buddy. Wewnątrz figur i sąsiedniej skale wydrążono korytarze i schody, które umożliwiały dotarcie do głów posągów. Najwyższa figura miała 53 m wysokości, najniższa – 9 m. W marcu 2001 r. talibowie zniszczyli dwa posągi z VI w. n.e. – ostrzelano je z armat i wysadzono w powietrze, ponieważ ich istnienie było sprzeczne z islamskim zakazem sztuki figuralnej. W obronie zabytków występowało wiele państw na świecie, w tym także muzułmańskich. W 2003 r. krajobraz i zabytki kulturowe w Bamianie objęto ochroną UNESCO. Stanowi je osiem stanowisk: ocalałe ogromne posągi Buddy wydrążone w skale, liczne jaskinie oraz pozostałości świątyń, sanktuariów i klasztorów buddyjskich wzniesionych na przestrzeni I–III w. n.e.

Miasto Dżam

Najcenniejszym zabytkiem miasta jest bogato zdobiony minaret z ok. 1190 r. Ma 62 m wysokości i 9 m średnicy u podstawy. W zachowanych zdobieniach widać rysunki i zapisy wersetów z Koranu. Wzniesiono go za czasów sułtana Ghijasad-Dina. Niestety z powodu braku należytej dbałości budowla jest zagrożona całkowitym rozpadem.

Lokalne przysmaki

Afganistan Kuchnia afgańska jest bogata i różnorodna, swymi korzeniami sięga tradycji perskich i indyjskich. Najważniejszy posiłek spożywa się w południe, na rozłożonym na podłodze obrusie, jako sztućców używając łyżki i widelca. Najczęściej jada się ryż z baraniną lub kurczakiem (pilaw). Obowiązkowym dodatkiem do posiłku jest nan (chleb), który można kupić w wielu odmianach w licznych nanwai (piekarnia). Najczęściej podaje się również mast (gęsty jogurt), w którym macza się kawałki pieczywa lub miesza go z ryżem. Deser to owoce – arbuzy, jabłka i winogrona.

Afgańskie ciekawostki

1. Mieszkańcy Afganistanu to zlepek różnych plemion i grup etnicznych – mieszkają tu m.in. Pasztunowie, Hazarowie, Tadżycy, Kirgizi, Mongołowie, Turkmeni, Aimakowie, Beludżowie, Pamirczycy, Arabowie. Żyje tu także populacja Hindusów i Sikhów oraz plemiona koczownicze. Wszystkie te grupy używają własnego języka, dlatego w użyciu jest prawie 50 języków i dialektów.
2. Wielką estymą otacza się język perski (teraz paszto), w którym w legendach, baśniach i wierszach przekazywano ludziom wartości etyczne. Wielu nawet niewykształconych Afgańczyków zna perską poezję.
3. Mieszkańcy Afganistanu są przywiązani do tradycji i celebrują rozmaite święta, np. hucznie obchodzą Nowy Rok, przypadający w pierwszym dniu wiosny.
4. Głową domu jest najstarszy mężczyzna. To jemu okazuje się wyjątkowy szacunek, należny także innym starszym członkom rodziny. Starsze rodzeństwo opiekuje się młodszym, a dzieci dbają o rodziców na starość.
4. Afganistan to kraj męski, kobiety rzadko pojawiają się na ulicach (zawsze w towarzystwie męża, ojca lub brata), dodatkowo szczelnie zakryte strojem przed wzrokiem innych. Kobiety od 9. roku życia noszą chusty, wychodzą za mąż wcześnie (oficjalnie od 16 lat, ale często następuje to wcześniej).
5. Chyba każdy pamięta okładkę „National Geographic” z czerwca 1985 r., przedstawiającą zielonooką młodą Afgankę w czerwonej chuście przenikliwie wpatrującą się w obiektyw.
Autorem fotografii jest Steve McCurry, pracujący na zlecenie czasopisma w obozie dla uchodźców Nasir Bagh w Pakistanie. Zdjęcie szybko zaczęto kojarzyć z wojną w Afganistanie i sytuacją uchodźców na świecie, a obecnie jest najbardziej rozpoznawalną fotografią „National Geographic”. Dziewczyna była uczennicą miejscowej szkoły, ale fotograf nie znał jej imienia. Odnalazł ją po prawie 20 latach w odległej części Afganistanu. Nazywa się Szarbat Gula, zbliża się do pięćdziesiątki i jest wdową z czwórką dzieci.

Jolanta Bąk