Jadę do: Portoryko

Portoryko

Portoryko leży w Ameryce Środkowej, nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Karaibskim. Zajmuje wyspę o tej samej nazwie oraz wiele mniejszych wysepek w archipelagu Wielkich Antyli. Nazwa Porto Rico po hiszpańsku oznacza „bogaty port” – za czasów panowania Hiszpanii wyspa była portem przeładunkowym w transporcie dóbr z kolonii do Europy. Od 1952 r. Portoryko jest terytorium nieinkorporowanym USA. Oznacza to, że prezydentem kraju jest prezydent amerykański, państwo pozostaje pod jurysdykcją amerykańską, ale obowiązują tu tylko niektóre elementy konstytucji amerykańskiej. Portorykańczycy są obywatelami Stanów Zjednoczonych i mogą zamieszkać w wybranym przez siebie miejscu. Mieszkańcy wyspy nie mogą wybierać prezydenta (chyba że mieszkają na terytorium USA) i nie mają swego reprezentanta w Kongresie. W Izbie Reprezentantów zasiada jeden delegat (kadencja trwa 4 lata), ale nie ma prawa głosu. Gospodarka Portoryko jest kontrolowana przez USA, ale po zlikwidowaniu wielu ulg dla przedsiębiorców amerykańskich z lat 70. minionego wieku, nastąpiła recesja. W 2017 r. w kraju przeprowadzono referendum (kolejne), w którym mieszkańcy poparli pomysł przekształcenia Portoryko w 51. stan USA.

Powierzchnia: 9104 km2
Liczba ludności: ok. 3 400 000
Stolica: San Juan
Języki urzędowe: hiszpański, angielski
Waluta: dolar amerykański

Kiedy jechać

Obszary nizinne spotyka się tylko w strefie nadbrzeżnej. Pozostałą część kraju zajmują wyżyny i niezbyt wysokie góry o przebiegu równoleżnikowym. Najwyższy szczyt Cerra de Punta (1388 m n.p.m.) jest kumulacją głównego pasma Cordillera Central. W Portoryko panuje klimat podrównikowy wilgotny. Ponieważ wokół wyspy występują ciepłe prądy morskie, to temperatury są wysokie, ale przez cały rok utrzymują się na zbliżonym poziomie. Średnia dobowa temperatura waha się od 26°C zimą do 29°C latem. Trochę chłodniej (ok. 20°C) jest w górach. Opady deszczu są zróżnicowane, zależą od położenia i pory roku. Od maja do listopada pasaty sprowadzają obfite opady deszczu (1500–2000 mm) w części północno-wschodniej, a w górach nawet do 4000 mm. Zachód i południe są bardziej suche (800–1000 mm). Panuje tu wysoka wilgotność powietrza (nawet do 80%). Portoryko leży w strefie występowania cyklonów tropikalnych.
Sieć rzeczna jest rozbudowana, chociaż rzeki mają typowo górski charakter: są krótkie, o bystrym nurcie i licznych progach. Najdłuższa jest Río de la Plata (97 km). Na obszarach o dużych opadach są nieduże jeziora, a nawet bagna. Licząca 501 km linia brzegowa jest słabo rozwinięta. Typową szatą roślinną są lasy tropikalne, a na zachodzie i południu także podzwrotnikowe. Charakterystyczne są lasy palmowe i sawanny. Faunę reprezentują głównie ptaki i gady, w wodach żyją delfiny i wieloryby.
Sezon turystyczny trwa od połowy grudnia do połowy kwietnia. To dobra pora na odwiedziny, ponieważ jest odrobinę chłodnie, plaże prawie puste i nie ma zagrożenia cyklonami. Najłatwiej dotrzeć tu samolotem, pamiętając o uzyskaniu amerykańskiej wizy, ponieważ Portoryko jest stowarzyszone z USA.

Plaże

Portoryko plażaSpragnionym słońca i morskich kąpieli Portoryko oferuje wspaniałe plaże. Jedne z ładniejszych znajdują się w San Juan (np. Ocean Park), w rejonie Isla Verde i Caroliny. Popularna jest plaża Condado nad osłoniętą skałami przepiękną laguną. W Arecibo jedną z atrakcji są plaże Las Tunas, Los Negritos, Morillo. Wyspy Vieques i Culebra oferują jedne z najpiękniejszych na świecie miejsc do plażowania i morskich kąpieli (plaża Flamingo na drugiej z wysp).

Aktywny wypoczynek

Oprócz wspaniałych warunków do plażowania piękne nadmorskie tereny zapewniają idealne warunki do uprawiania sportów wodnych. Wokół wyspy Vieques panują świetne warunki dla nurków, którzy mogą tu podziwiać życie rafy koralowej. Portoryko to także raj dla surferów. Szczególnie polecana jest Aquadilla w północnej części wyspy. Na miejscowych plażach (Crash Boat, Crash Point, Gas Chambers, Surfer’s, Wilderness i Wishing Well) często odbywają się międzynarodowe zawody. Wspaniałe warunki dla pasjonatów surfingu panują w Rincon. Dodatkowo można też odbyć przejażdżkę po okolicy samochodem terenowym. Ciekawy będzie też spacer po tropikalnym lesie, pozwalający podziwiać piękno miejscowej przyrody. Dużą atrakcją są zatoki morskie, w których występuje bioluminescencja żywych organizmów – w efekcie nocą woda świeci w różnych kolorach. W Portoryko można pograć w tenisa ziemnego lub golfa.

Atrakcje turystyczne Portoryko

San Juan

Stolica Portoryko jako osada (Caparra) istnieje od 1508 r., a pod obecną nazwą powstała w 1521 r. Jest zaledwie o ćwierć wieku młodsza od Santo Domingo, najstarszego ośrodka (1496) założonego przez konkwistadorów. Najbardziej interesującą częścią San Juan jest starówka na wysokim wzgórzu na oceanem. W Old San Juan można podziwiać wspaniale zachowaną architekturę kolonialną, budynki użyteczności publicznej i piękną katedrę św. Jana Chrzciciela z 1525 r. W 1983 r. Stare Miasto objęto ochroną UNESCO. Ta część miasta kusi też licznymi muzeami, urokliwymi restauracyjkami i kafejkami. Otacza je pas umocnień. Koniecznie trzeba zobaczyć El Morro, hiszpańską twierdzę wzniesioną w strategicznym miejscu. Od niej w obie strony odchodzą dalsze umocnienia. W 1539 r. na przylądku powstało Castillo del Morro, strzegące wejścia do portu. Atakom ze strony lądu przeciwstawiał się San Cristóbal (XVII w.) na brzegu północnym, przeciwną stronę strzegła La Fortaleza (1533 r.), siedziba gubernatora.

Jaskiniowy park rzeki Camuy

Portoryko jaskiniaOchroną objęto tu wspaniały krajobraz utworzony ponad milion lat temu przez rzekę Camuy. Podczas wycieczki (od wejścia dojazd umożliwia ciuchcia turystyczna) można podziwiać jeden z największych na świecie ciąg jaskiń (ponad 200), zachwycających ogromnymi komnatami, wszelkimi formami naciekowymi (stalaktyty, stalagnaty, stalagmity). Największe wrażenie robi ogromna Cueva Clara (Jaskinia Klary), w której podobno mógłby zmieścić się 20-piętrowy budynek. W grotach mieszka wiele gatunków nietoperzy, a także ślepa ryba Alloweckelia Gurnee. Trasa wycieczkowa zapewnia też wspaniałe widoki na dolinę rzeki Grande.

Park Narodowy El Yunque

Unikatowy park chroni lasy tropikalne z ponad 1000 gatunków egzotycznych roślin, w tym około 50 rodzajów orchidei. Można tu także podziwiać las mglisty, a liczne wodospady są wspaniałym tłem do fotografii.

Arecibo i radioteleskop

Atrakcją starej osady Arecibo (1556) jest Cueva del Indio (Jaskinia Indian) z prehistorycznymi malowidłami naściennymi. Warto też zobaczyć zabytkową latarnię morską oraz odpocząć na plażach nad oceanem i jeziorem Dos Bocas. Jednak większość turystów przyjeżdża tu dla znanego na całym świecie obserwatorium Arecibo. Radioteleskop o pojedynczej czaszy ma średnicę 305 m. Zbudowano ją w leju krasowym z ponad 38 tysięcy aluminiowych paneli (1x2 m) na stalowym zbrojeniu. Od 1 listopada 1963 r. radioteleskop (kilka razy modyfikowany) jest wykorzystywany w badaniach radarowych, atmosferycznych i radioastronomicznych. Usytuowanie blisko równika, sferyczna budowa czaszy i mobilność odbiornika pozwala obserwować wszystkie planety Układu Słonecznego.

Lokalne przysmaki

Portorykańska kuchnia bazuje głównie na daniach kreolskich, popularne są też hiszpańskie i amerykańskie (np. hamburgery i frytki), widać też naleciałości indiańskie. Jada się dużo drobiu, ryb i owoców morza. Dania są zazwyczaj wyraziste i mocno doprawione. Doprawiając mięso używa się lokalnej przyprawy adobo, a do innych przysmaków – sofrito o żółtej barwie. Oprócz ryżu bardzo często jada się fasolę. Popularna jest frijoles negros, czyli zupa z czarnej fasoli. Typowym daniem głównym jest caldero, gulasz lub gęsta zupa z mięsa i warzyw. Często na stole pojawia się porcja grillowanego mięsa z dodatkami (hurrasco), pieczone pierożki (rodzaj ciasteczek) z farszem mięsnym (empanadilla), platany (gatunek bananów) zapiekane z mięsem (mofongo relleno), kurczak w sosie z ryżem (arroz con pollo), no i oczywiście tortille z różnymi farszami. Do popularnych przekąsek należą tortille, plastry smażonych platanów (tostones), a także pierożki o rozmaitych smakach (pasteles). Ulubionym deserem są wspaniałe owoce egzotyczne, pudding ryżowy z mleczkiem kokosowym (arroz con dulce), ciasto rumowe i kruche cynamonowe ciasteczka (polvorones). Pija się świeżo wyciskane soki owocowe, a z mocniejszych napoi najpopularniejszy jest oczywiście rum, na bazie którego przyrządza się koktajle (pina colada, mojito).

Portorykańskie ciekawostki

1. Chociaż Portorykańczycy w referendum 12 czerwca 2017 r. opowiedzieli się za przyłączeniem kraju do USA jako 51. stanu, jego wyniki nie są wiążące. Ostateczną decyzję może podjąć wyłącznie Kongres USA.
2. Portoryko było terytorium hiszpańskim aż do 1898 r., kiedy to na mocy pokoju paryskiego kończącego wojnę hiszpańsko-amerykańską przeszła pod zwierzchnictwo USA. W 1917 r. wyspie przyznano autonomię, a jej mieszkańcy otrzymali obywatelstwo amerykańskie.
3. Pierwszy gubernator wyspy o miejscowym rodowodzie został powołany w 1946 r.
4. Wyspa została odkryta w 1493 r. przez Krzysztofa Kolumba, który w 1521 r. najważniejszej osadzie nadał imię św. Jana Chrzciciela (San Juan).
5. Z Portoryko pochodził nieżyjący już aktor Raúl Juliá, znany głównie z ról szaleńców, dziwaków i czarnych charakterów. Tej samej narodowości jest Joaquin Phoenix – aktor, wokalista, reżyser i producent filmowy (m.in. nominacja do Oskara i Złotego Globu za rolę cesarza Kommodusa w „Gladiatorze” Ridleya Scotta).
6. Ogromny teleskop w obserwatorium Arecibo był „bohaterem” wielu książek, gier wideo i filmów. Do najbardziej znanych produkcji należą: „z Archiwum X”, „Gatunek” i „Golden Eye” (agenta 007 zagrał Pierce Brosnan).
7. Narodowym sportem w Portoryko jest baseball. Dzieci (także dziewczynki) grają od najmłodszych lat, a w znanej drużynie Cangrejeros de Santurce z San Juan występowało wiele baseballowych sław.
8. Dzięki radioteleskopowi w Arecibo w 1974 r. dwaj amerykańscy naukowcy odkryli pierwszy podwójny układ pulsarów, dzięki czemu obserwacyjnie potwierdzili poprawność teorii względności. Za ich osiągnięcia w 1993 r. nagrodzono ich Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki.
9. Teleskop w Arecibo w 1990 r. pozwolił polskiemu astronomowi A. Wolszczanowi zmierzyć okresy oscylacji pulsara PSR 1257+12, dzięki czemu odkrył krążące wokół niego trzy pierwsze planety pozasłoneczne.

Jolanta Bąk