Świat jest ciekawy: Podróż do Świątyni Miłości – Tadż Mahal

Dawno temu żyła piękna księżniczka. Nazywała się Arjumand Banu. Przyszła na świat w Agrze, mieście położonym nad rzeką Jamuną, w Indiach. Jej ojciec, Asafa-chan, był wezyrem na dworze cesarza - władcy imperium mongolskiego, Dżahangira. Mając dziewiętnaście lat, Arjumand wyszła za mąż za syna cesarza, księcia Churram. Po śmierci ojca książę objął tron i jako cesarz przyjął tytuł Szahdżahan – Król Świata. Arjumand zaś otrzymała tytuł Mumtaz Mahal, który tłumaczy się jako Perła Pałacu lub Umiłowana Ozdoba Pałacu.
Mumtaz Mahal stała się ukochaną żoną Szahdżahana. Jej urodę i zalety charakteru sławili w swych utworach poeci. Cesarz darzył ją wielkim zaufaniem i miłością. Ona obdarzyła go potomstwem. Można by w tym miejscu dodać: I żyli długo i szczęśliwie – gdyby nie okrutny los. Po dziewiętnastu latach małżeństwa, mając zaledwie trzydzieści osiem lat, Mumtaz Mahal zmarła podczas porodu czternastego dziecka. Cesarz bardzo rozpaczał po stracie umiłowanej żony. Podobno na znak swojego ogromnego żalu ogłosił trwającą rok żałobę narodową, zakazując wszelkiego świętowania, słuchania muzyki, a nawet noszenia biżuterii i używania perfum.
Pragnąc jeszcze bardziej uczcić swą przedwcześnie zmarłą żonę, Szahdżahan wzniósł budowlę, która miała upamiętniać jego wielką miłość, jaką darzył Mumtaz Mahal. Budowlą tą jest słynny na cały świat obiekt Tadż Mahal. Mieści się on w Agrze, mieście, w którym urodziła się Mumtaz Mahal.
Istnieją różne legendy i opowieści związane ze wzniesieniem tego monumentalnego pomnika miłości – bo tak określa się Tadż Mahal. Jedna z nich głosi, że był to pomysł samego cesarza. Według innego przekazu to jego żona była inicjatorką powstania tej budowli. Podobno przed śmiercią wyraziła trzy prośby: aby Szahdżahan nigdy więcej się nie ożenił, by zaopiekował się ich dziećmi i postawił upamiętniający ją budynek. Cesarz obiecał, że spełni wszystkie te prośby i obietnicy dotrzymał. Legendy dodają też, że ponoć z żalu i rozpaczy osiwiał w przeciągu jednej nocy.
Niezależnie od tego, jak było w rzeczywistości, faktem jest, iż powstała budowla, będąca wspaniałym dziełem sztuki architektonicznej. Na czas budowy cesarzowa pochowana została w tymczasowej krypcie nad rzeką.
Po zaakceptowaniu przez cesarza projektu budowli, powstała jej miniaturowa wersja, wykonana z drewna. Cesarz podobno sprowadził do Indii najlepszych architektów i rzeźbiarzy z Turcji i Persji, a także dekoratora wnętrz z Wenecji. Przy budowie miało pracować około dwudziestu tysięcy robotników.
Tu warto wspomnieć o jeszcze jednej legendzie, której jedna wersja mówi, iż gdy prace zostały ukończone, Szahdżahan, nie chcąc, by pracujący przy Tadż Mahal robotnicy wznieśli kiedykolwiek piękniejszą budowlę, kazał obciąć im kciuki. Inne wersja tej historii głosi, że w tym samym celu cesarz nakazał oślepić głównego budowniczego. Opowieści te, świadczące z jednej stronie o wielkiej miłości cesarza do zmarłej żony, z drugiej zaś – o jego okrucieństwie, pozostają jednak tylko legendą, niemającą potwierdzenia w historycznych źródłach.
Budowa Tadż Mahal trwała dwadzieścia dwa lata (1632 – 1654). Jest to kompleks złożony z mauzoleum, ogrodów i innych budynków.
Zbudowany jest on na planie prostokąta i mieści się w parku nad rzeką Jamuną. Otacza go mur wzniesiony z czerwonego piaskowca. W jego narożnikach stoją ośmiokątne wieże. Prowadzi do niego 30-metrowa brama wejściowa, także wykonana czerwonego piaskowca. Symbolizuje ona wrota do Raju. Nad bramą widnieje napis w języku arabskim, będący cytatem zaczerpniętym z Koranu.
Na środku placu znajduje się kwadratowy basen. Jest tam również meczet i inne budynki. Główną i najbardziej okazałą budowlą kompleksu jest oczywiście mauzoleum. Zbudowane zostało z białego marmuru, sprowadzanego podobno z kamieniołomu odległego o około 350 kilometrów. Budowla ta, o ponad 30-metrowej fasadzie, zwieńczona jest 24-metrową kopułą. Wspiera się na podwójnej czworokątnej platformie. Niższa jej część wykonana została z czerwonego piaskowca, zaś wyższa – z białego marmuru. W czterech kątach platformy wznoszą się 42-metrowe minarety.
Marmurowe ściany mauzoleum ozdobione są szlachetnymi i półszlachetnymi kamieniami oraz dekoracjami z czarnego marmuru. Platformę, na której mauzoleum stoi, pokrywają wzory ułożone z półszlachetnych kamieni oraz płaskorzeźby w kształcie kwiatów.
Wnętrze mauzoleum skrywa dwa sarkofagi. W jednym z nich pochowana została Mumtaz Mahal. W drugim, większym, spoczywa Szahdżahan. Sarkofag ten został tu umieszczony przez jego syna, Aurangzeba. Oba sarkofagi oddzielone są marmurową balustradą, bogato zdobioną ażurowymi wzorami.
Do dziś krążą opowieści o tym, że cesarz planował wznieść po drugiej stronie rzeki identyczną budowlę jak Tadż Mahal, wykonaną z czarnego marmuru. Istnieją tam nawet ślady fundamentów. Jednak bardziej prawdopodobne wydaje się wyjaśnienie, że są to pozostałości po dalszych ogrodach Tadż Mahal, które zostały zniszczone przez powódź.
Opowieść o czarnej replice Tadż Mahal uznać więc należy raczej za kolejny mit.
Ta owiana legendami słynna na cały świat budowla jest najpiękniejszym i niezrównanym arcydziełem oraz szczytowym osiągnięciem sztuki indyjskiej. W 1983 roku została ona wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Natury UNESCO, zaś w 2007 roku ogłoszona została jednym z siedmiu nowych cudów świata.
W Indiach obiekt ten jest uznawany za narodową świętość. Dla wszystkich zaś, którzy znają historię jego powstania, jest wspaniałą, poruszającą wyobraźnię Świątynią Miłości.

Dorota Pansewicz