Świat jest ciekawy: Nemrut Dagi – góra i wulkan w Turcji

Jednym z najciekawszych miejsc w Turcji jest góra Nemrut (Nemrut Dagi). Jest ona jednym z najwyższych szczytów gór Taurus, położonych w południowej części tego kraju. Jej wysokość wynosi 2134 m n.p.m.
Nazwa tego miejsca wywodzi się od legendarnego myśliwego i władcy Mezopotamii – Nemroda (Nimroda). Jego postać wspomniana jest w Księdze Rodzaju – miał on być prawnukiem Noego, wnukiem Chama i synem Kusza. Według tradycji żydowskiej to właśnie on był inicjatorem budowy miasta Babel oraz znajdującej się w nim wieży.
Jednak sama góra to miejsce kultu innego władcy – króla Antiocha I. Był on władcą starożytnej krainy Kommageny. Na tronie zasiadł w 64 r. p.n.e. Ponieważ uważał się za równego bogom, nakazał wybudowanie na górze Nemrut obiektu, który symbolizowałby tę równość.
Z jego polecenia na samym szczycie góry usypano z drobnych odłamków skalnych tumulus, czyli kurhan, mierzący 50 m wysokości. Wybudowano tam również trzy tarasy, przylegające do niego od wschodu, zachodu i północy. Na każdym z tarasów znajduje się grupa pięciu olbrzymich posągów, których wysokość sięga nawet do 8 m. Przedstawiają one samego króla Antiocha oraz bogów greckich i perskich. Do najbardziej znanych należy posąg bogini Fortuny. Do każdego z tarasów prowadziła niegdyś osobna droga procesyjna. Fryzury i stroje kamiennych postaci charakterystyczne są dla I w. p.n.e. Prawdopodobnie w wyniku silnego trzęsienia ziemi, jakie nawiedziło te tereny, głowy wielkich posągów odpadły. Obecnie ustawione są przed kamiennymi postaciami, siedzącymi na tronach.
Kompleks ten odkryty został pod koniec XIX wieku (dokładnie w 1881 r.) przez niemieckiego inżyniera Karla Sestera. Wówczas jeszcze posągi miały głowy. Dokładniej miejsce to poddano badaniom dopiero w latach 50-tych XX wieku. Najprawdopodobniej kurhan miał skrywać w sobie grobowiec króla Antiocha. Według legend zostały tam również ukryte skarby. Jednak mimo przeprowadzonych badań , nawet z użyciem dynamitu, kurhan nie odkrył jak dotąd przed ludźmi całkowicie swych tajemnic. Nie odnaleziono ani grobowca, ani też skarbów.
Warto też wiedzieć, że niedaleko góry Nemrut znajdują się ruiny dawnej stolicy Kommageny – Arsamei. Można tam zobaczyć m.in. wykutą na rozkaz króla Antiocha kamienną płytę, przedstawiającą jego ojca, Mitrydatesa I, podającego dłoń greckiemu herosowi Heraklesowi. Jest to jedna z najbardziej znanych płaskorzeźb, na których heros ten został uwieczniony. Obok, na skale, wyryta została grecka inskrypcja zawierająca historię Arsamei.
Mimo iż monumentalne posągi na górze Nemrut zostały przez niszczycielskie siły natury pozbawione głów, wciąż zachwycają i wywołują ogromne wrażenie swoją wielkością i potęgą. Miejsce, w którym zostały wzniesione, jest szczególnie interesujące dla historyków. Góra Nemrut jest bowiem jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych, związanych z kulturą późnego okresu hellenistycznego.

Miejsce to przyciąga jednak nie tylko miłośników historii starożytnej, ale również wiele osób, pragnących ujrzeć monumentalne rzeźby na własne oczy. Szczególne wrażenie wywierają oglądane tam wschody i zachody słońca – jest to podobno niezapomniany widok.
Zespół świątynny na górze Nemrut zachwyca wielkością posągów oraz bogactwem zachowanych szczegółów – mimo zniszczeń dokonanych przez trzęsienie ziemi. Z tego powodu miejsce to jest unikatem na skalę światową. Zostało ono wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Bywa też określany jako ósmy cud starożytnego świata.
Nemrut Dagi to również turecka nazwa zupełnie innego, choć również interesującego obiektu, jakim jest wulkan Nemrut. Również i jego nazwa prawdopodobnie pochodzi od wspomnianego władcy Nemroda.
Wulkan ten położony jest we wschodniej Turcji, nieopodal miasta Tatvan. Obecnie jest uśpiony. Ma on wysokość 3050 m n.p.m. Posiada olbrzymią kalderę (rozległe zagłębienie powstałe w wyniku eksplozji), o eliptycznym kształcie i wymiarach 7x8 kilometrów. W środku krateru znajduje się pięć jezior.
W wyniku działania wulkanu pojedyncze pierwotnie zlewisko rzeki Mus zostało podzielone na dwie części. W konsekwencji doprowadziło to do powstania największego i najgłębszego jeziora Turcji – jeziora Wan.
Południowe zbocze wulkanu porośnięte jest brzozami i dębami. Pozostałe stoki pozbawione są roślinności.
Dla miłośników pieszych wędrówek górskich istnieje możliwość wejścia na szczyt wulkanu. Wspinaczka nie jest zbyt uciążliwa, może trwać około 4-5 godzin, zaś nagrodą za wytrwałość są wspaniałe widoki na cały krater, znajdujące się w nim jeziorka oraz na jezioro Wan.
Jezioro to leży na Wyżynie Armeńskiej, na wysokości 1646 m n.p.m. Jego powierzchnia wynosi 3755 metrów kwadratowych. Woda w nim jest słona i nasycona minerałami.
O jeziorze tym krążą legendy, mówiące o pływającym w nim potworze, mającym postać olbrzymiego dinozaura.
Według ormiańskich przekazów to właśnie w okolicach jeziora Wan znajdował się biblijny Eden. Stąd Bóg wygnał pierwszych ludzi, Adama i Ewę, po czym sprawił, iż tereny te nawiedzane były przez kataklizmy.
Zarówno góra Nemrot, z niezwykłymi, gigantycznymi posągami, jak i wulkan Nemrot, prezentujący potęgę natury, należą do najciekawszych miejsc w Turcji. Będąc w tym kraju, warto poświęcić trochę czasu na ich zwiedzenie – wspaniałe wrażenia gwarantowane.

Dorota Pansewicz