Świat jest ciekawy: Bali – Wyspa Tysiąca Świątyń

Bali to jedna z indonezyjskich wysp, należąca do archipelagu Małych Wysp Sundajskich. Ze względu na piękno przyrody, malownicze widoki i niezwykłą architekturę określana bywa mianem indonezyjskiej perły. Bali nazywana jest też Wyspą Tysiąca Świątyń. Nic dziwnego, bowiem najbardziej charakterystycznym elementem tutejszego krajobrazu jest niezliczona ilość świątyń i kapliczek. Balijczycy jako wyznawcy hinduizmu balijskiego są narodem bardzo religijnym i rozmodlonym. Modły w świątyniach odbywają się trzy razy dziennie. W czasie uroczystości odświętnie ubrani mieszkańcy wyspy tłumnie zbierają się w świątyniach, z których rozlegają się na całą okolicę śpiewy kapłanów.

Bali - widok na morze

 

Wyspa Tysiąca Świątyń

Określenie Wyspa Tysiąca Świątyń nie jest przypadkowe. Niemal każdy dom czy sklep posiada własną kapliczkę. A samych świątyń, zazwyczaj bardzo okazałych i starych budowli, jest tu także wiele. Bywa, że stanowią one całe kompleksy składające się z kilku czy kilkunastu świątyń. Przeważnie zbudowane są z czarnego wulkanicznego kamienia. Cechą charakterystyczną tych budowli są prowadzące do nich schody i otwarte bramy, a także ozdabiające je liczne rzeźby. Jedną z najbardziej okazałych i najważniejszych świątyń balijskich jest Pura Besakih, nazywana przez mieszkańców wyspy Matką Świątyń. Mieści się na zboczu wulkanu Gurung Agung, na wysokości około 1000 m n.p.m.

Kompleks Świątyń Pura BesakihWarto dodać, że sam wulkan mierzy 3142 m n.p.m. i jest najwyższym punktem na Bali. Przy sprzyjających warunkach pogodowych jest widoczny z dość dużej odległości. Według wierzeń Balijczyków wulkan ten jest ziemską repliką świętej góry Meru, stanowiącej w mitologii hinduistycznej centrum wszechświata. Istnieje nawet legenda, która głosi, iż Gurung Agung jest cząstką góry Meru, przywiezioną na Bali przez pierwszego wyznawcę hinduizmu. Pura Besakih to nie jedna świątynia, lecz zespół dwudziestu dwóch świątyń, które łączą się ze sobą chodnikami, schodami i tarasami. Nie wiadomo dokładnie, kiedy powstały pierwsze świątynie wchodzące w skład kompleksu, ale uważa się, że na pewno przed 1000 r. n.e. Cały obiekt był natomiast rozbudowywany przez stulecia.

Świątynie i kaplice należące do Pura Besakih zbudowane są z kamienia i drewna. Główną i zarazem jedną z najpiękniejszych budowli jest pagoda Pura Penataran Agung – wielokondygnacyjna wieża, charakterystyczna dla buddyjskiej architektury. Symbolizuje ona wspomnianą świętą górę Meru. Prowadzą do niej wysokie schody, dochodzące do rozszczepionej bramy wejściowej. W centrum zespołu świątynnego mieści się też tzw. Lotosowy Tron. Trzy główne świątynie kompleksu: Pura Penataran Agung, Pura Kiduling Kreteg i Pura Batu Madeg poświęcone zostały hinduskiej trójcy, do której należą bóstwa Wisznu, Brahma i Siwa.

W Pura Besakih bardzo często odbywają się różnego rodzaju religijne uroczystości. W ciągu roku obchodzi się tam około siedemdziesięciu świąt. Gurung Agung jest czynnym wulkanem. Jego ostatnia erupcja miała miejsce w 1963 r. Co ciekawe, świątynia Besakih ocalała, gdyż strumienie niszczycielskiej lawy ominęły ją. Balijczycy uznali ocalenie świątyni od zniszczenia za cud i znak od bogów.

Niezwykłą urodą wyróżnia się wiekowa balijska świątynia Pura Tanah Lot. Powstała ona w XI wieku. Jej nazwę tłumaczy się jako „Ląd na Morzu” lub „Ląd na wodzie”, co doskonale oddaje położenie świątyni. Jest to bowiem jedna z ważniejszych wodnych (morskich) świątyń na Bali. Wzniesiona została na skałach małego półwyspu. Podczas przypływu zamienia się on w wysepkę. Pieszo można więc do świątyni dotrzeć jedynie w czasie odpływu. Pura Tanah Lot należy do grupy siedmiu wodnych świątyń, zbudowanych w ten sposób, że każda z nich jest widoczna z sąsiedniej. Przyciąga swym malowniczym położeniem wielu miłośników pięknych widoków. O kilkaset metrów dalej znajduje się Pura Bata Balong, również położona na skalistym półwyspie. Obie te świątynie połączone są pięknym parkiem.

Do świątyń, które szczególnie zwracają uwagę należy także leżąca na klifie, we wschodniej części Bali, Pura Luhur Uluwatu. Również należy ona do najstarszych obiektów wyspy, powstała bowiem w XI wieku. Niezwykły klimat stwarza otaczająca świątynię dżungla, którą licznie zamieszkują makaki. Ciekawym miejscem jest świątynia Pura Goa Lawah, nazywana też Jaskinią Nietoperzy. Nie bez powodu świątynia została wybudowana wokół groty, którą zamieszkują tysiące nietoperzy, pokrywających strop jaskini. Balijczycy wierzą, że w głębi groty mieszka żywiący się nietoperzami święty wąż Naga Basuki - strażnik równowagi między dobrem i złem na świecie. Ołtarz świątyni znajduje się bezpośrednio przed wejściem do groty. Przekazy głoszą, że istnieje podziemne przejście, łączące Pura Goa Lawah z jedną ze świątyń w kompleksie Besakih, jednak nie zostało to dowiedzione.

Kilka kilometrów od balijskiego miasta Ubud mieści się inna, warta uwagi świątynia – Pura Goa Gajach. Pochodzi również z XI wieku. Nazywana jest także Grotą Słonia lub Jaskinią Słonia. Wejście do niej ozdabiają fantastyczne rzeźby przedstawiające demony i zwierzęta. W środku znajdują się dwa pomieszczenia. W jednym z nich stoi kamienny posąg Ganeśa – hinduistycznego boga z głową słonia. Od niego pochodzi nazwa świątyni. W drugim pomieszczeniu znajdują się trzy bazaltowe lingi, będące symbolami płodności. Charakterystyczne dla tej świątyni są zachowane do dziś baseny przeznaczone do rytualnych kąpieli. Świątyń na Bali jest o wiele więcej. Wymienione tutaj zostały te najważniejsze, najciekawsze. Wszystkie jednak są warte uwagi. Zachwycają niezwykłą architekturą, wspaniałymi rzeźbami i niepowtarzalnym klimatem. 

Pałac Tirta GanggaWodne Pałace na Bali

Mówiąc o architekturze Bali, warto wspomnieć o dwóch innych budowlach, które także zadziwiają pięknem i kunsztem, z jakim zostały stworzone. Są to dwa Wodne Pałace. Oba znajdują się we wschodniej części wyspy i należą do najcudowniejszych miejsc na Bali. Niegdyś służyły one władcom wyspy jako miejsca wypoczynku i do przyjmowania ważnych gości z innych krajów.

Pałac w Ujung to cały kompleks, składający się z trzech wielkich basenów i kilku mniejszych. Na środku jednego z nich stoi budynek, który z brzegami łączą dwa mosty. Otaczają go przepiękne wodne ogrody, tworząc niepowtarzalny widok. Choć pałac w Ujung ucierpiał dotkliwie w czasie wybuchu wulkanu w 1963 r. oraz w wyniku trzęsienia ziemi w 1979 r., został odbudowany i nadal zachwyca swą urodą, przywodząc na myśl dawne czasy świetności.

Równie zachwycającym miejscem jest pałac Tirta Gangga. Jego nazwa oznacza „Woda z Gangesu”. Jest to olbrzymi park na wodzie, pełen basenów, altanek, ogrodów, które ozdabiają urokliwe fontanny oraz rzeźby, przedstawiające zwierzęta, którym z pysków wylewają się strumienie wody.

Cały ten kompleks mieści się na trzech tarasach, zasilanych wodą, która, według wierzeń Balijczyków, wypływa z podnóża wulkanu Gurung Agung. Wypełniając baseny, spływa dalej, nawadniając okoliczne pola ryżowe. Atrakcją dla przybywających tam turystów jest możliwość zażycia kąpieli w basenie. Zachwycające budowle sakralne, przepiękne wodne pałace, wspaniałe widoki, niezapomniana atmosfera - to wszystko sprawia, że Bali - Wyspa Tysiąca Świątyń - jest miejscem, w którym można naprawdę oderwać się od rzeczywistości i znaleźć się w zupełnie innym świecie.

Dorota Pansewicz