Jadę do Toskanii

Toskania to malownicza kraina położona w środkowych Włoszech. Jest to jeden z najpiękniejszych regionów tego kraju, niektórzy zaś uważają, iż toskańskie krajobrazy należą do najpiękniejszych na całym świecie. Charakterystyczne dla tej krainy są pełne soczystej zieleni urokliwe wzgórza, na których rozsiane są winnice oraz gaje oliwne. To właśnie tam, w słońcu Toskanii, dojrzewają najlepsze winogrona i oliwki, które swoje walory smakowe zawdzięczają tamtejszym glebom. Powstają z nich później najwyższej jakości wina i oliwa. Dzięki temu można powiedzieć, że Toskania to kraina winem i oliwą płynąca. Słynie jednak również z pięknych, zabytkowych miast, w których budowlach i murach zaklęta jest historia.

KIEDY NAJLEPIEJ JECHAĆ

Toskania jest jednym z tych miejsc, które są piękne o każdej porze roku, tak więc w podróż do tej krainy można wybrać się zawsze. Jednak z uwagi, iż latem mogą utrzymywać się tam dość wysokie temperatury, najlepiej wybrać się do Toskanii wiosną lub jesienią – wówczas jest tam dość ciepło, lecz nie gorąco, a natura odkrywa przed przyjezdnymi wszystkie swoje uroki.

CO WARTO ZOBACZYĆ I ZWIEDZIĆ

Florencja

To stolica Toskanii, a przy tym miasto, które zachwyca licznymi, wspaniałymi zabytkami i obiektami architektonicznymi. Na pierwsze miejsce wysuwają się budowle sakralne, takie jak: katedra Matki Boskiej Kwietnej, kościół Zwiastowania NMP, kościół Santa Maria Novella, kościół Santa Maria del Carmine, kościół Świętego Krzyża, kościół Świętej Trójcy, kościół Świętego Wawrzyńca, kościół San Miniato al Monte, Baptysterium Jana Chrzciciela. Zachwycająca architektura, cenne freski i mozaiki, piękne dzieła sztuki sakralnej to cechy charakterystyczne dla wspomnianych obiektów i między innymi właśnie z tego powodu koniecznie trzeba je zobaczyć. Ponadto będąc we Florencji, nie można ominąć tutejszych zabytkowych, przepięknych pałaców – nietuzinkowych pomników historii. Należą do nich: Pałac Medyceuszy, Pałac Grifoni, Pałac Pitti, Pałac Bargello czy Pałac Vecchio. Do ciekawych i na pewno wartych zobaczenia miejsc we Florencji zaliczyć ponadto można Ogród Boboli – największy park w tym mieście, a także Casa di Dante – dom, w którym urodził się Dante Alighieri. Miłośnicy sztuki natomiast z pewnością przyjemnie spędzą czas w tutejszych muzeach i galeriach sztuki, takich jak: Muzeum San Marco, Galeria Uffizi, Narodowe Muzeum Archeologiczne, Galeria Akademii.

Siena

To jedno z najpiękniejszych miast Toskanii. Charakteryzuje się wyjątkowym klimatem wynikającym z średniowiecznej zabudowy oraz z zachowanych tutaj i kultywowanych dawnych zwyczajów i tradycji. Warto pospacerować urokliwymi uliczkami, podziwiając starówkę Sieny i jej najpiękniejsze budowle. Z pewnością należy do nich pochodząca z XII wieku katedra – zachwycająca pod względem architektonicznym świątynia, jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów tego miasta. Interesującą budowlą jest również kościół San Domenico, w którym przechowywane są relikwie patronki miasta, świętej Katarzyny. Nie można też ominąć głównego placu Sieny- Piazza del Campo, przy którym stoi Palazzo Pubblico, pełniący dziś funkcję ratusza. Koniecznie trzeba odwiedzić Torre del Mangia – wieżę, na którą prowadzi około pięciuset schodów, a której szczytu rozciągają się wspaniałe widoki na miasto i okolice. Do miejsc godnych uwagi należą też Ogród Botaniczny oraz XVI-wieczna forteca – niegdyś budowla obronna, dziś – miejsce, w którym organizowane są różne koncerty, spektakle i inne imprezy kulturalne. W Sienie znajdują się również interesujące muzea: Museo Civico, Museo dell’Opera Metropolitana del Duomo, Pinacoteca Nazionale.

Piza

Najbardziej popularną atrakcją turystyczną i prawdziwym symbolem tego miasta jest Krzywa Wieża - nie można być w Pizie i jej nie zobaczyć. Ale to nie jedyny wart zobaczenia obiekt. Do najpiękniejszych i najciekawszych miejsc w Pizie należą ponadto: Camposanto Monumentale - oryginalny cmentarz o wspaniałej gotyckiej zabudowie, Baptysterium - budowla misternie zdobiona pięknymi płaskorzeźbami, gotycki kościół Santa Maria Della Spina, katedra Santa Maria Assunta, kościół San Frediano, Palazzo Gambacorti. Można też odwiedzić tutejsze muzea: Museo dell’Opera del Duomo, Museo Nazionale di San Matteo, Museo delle Sinopie. Po zwiedzaniu warto zrelaksować się w Ogrodzie Botanicznym.

Cortona

To jedno z ciekawszych miast Toskanii, malowniczo położone na wysokim wzgórzu. Podczas pobytu w tej miejscowości warto odwiedzić tutejsze budowle sakralne z uwagi na piękną architekturę oraz znajdujące się w ich wnętrzach dzieła sztuki. Są to: katedra Santa Maria Assunta, kościół San Domenico, kościół świętego Franciszka, w którym znajdują się relikwie - habit, poduszka i Biblia należące niegdyś do tego świętego, kościół Świętej Małgorzaty, patronki miasta, której zwłoki są tu przechowywane w przeszklonym sarkofagu. Poza tym do godnych uwagi obiektów należą: Palazzo Comunale – XIII-wieczny budynek ratusza z wieżą zegarową oraz XVI-wieczna forteca Medyceuszy, z której murów rozpościera się wspaniały widok na pobliską dolinę. Można też przejść się uliczka Vicolo Ianelli, przy której stoją średniowieczne domki – jedne z najstarszych we Włoszech. Ponadto w mieście znajdują się też muzea – w Palazzo Casali oraz w dawnym kościele Buon Gesú.

Lukka

Miasto to znane jest z tego, iż właśnie tu urodził się słynny kompozytor Giacomo Puccini. Jednak słynie ono także ciekawych obiektów wartych zobaczenia. Jednym z nich jest z pewnością katedra San Martino, w której znajduje się Folto Santo – Święta Twarz. Jest to wielki drewniany krucyfiks z wizerunkiem Chrystusa. Tradycja podaje, że wyrzeźbił go jego uczeń, Nikodem, uwieczniając na nim prawdziwe oblicze Jezusa. Wielką atrakcją turystyczną tej miejscowości jest Torre Guinigi – wieża, na której szczycie rosną dwa dęby. Można z niej podziwiać piękne widoki na miasto. Poza tym warto odwiedzić kościół San Frediano i kościół San Michele in Foro, przysiąść na placu Piazza Dell Amfiteatro, przejść się wzdłuż dawnych murów obronnych oraz pospacerować wąskimi uliczkami starego miasta.

Arezzo

Do najciekawszych obiektów w tym mieście należą: malowniczy średniowieczny plac Piazza Grande wraz ze znajdującymi się przy nim urokliwymi pałacami i domami, katedra Świętego Donata z cennymi dziełami sztuki, w tym z freskiem „Maria Magdalena”, kościół San Francesco z pięknymi freskami „Legenda Prawdziwego Krzyża”, zachwycający kościół Santa Maria Della Pieve oraz zabytkowy Palzzo Pretorio.

San Gimignano

To piękne miasto, zwane „średniowiecznym Manhattanem”, położone jest na wysokości 334 m n.p.m. Wspomniana nazwa pochodzi od znajdujących się tu charakterystycznych kamiennych wież, które niegdyś służyły jako mieszkalne domy, pełniąc jednocześnie funkcje obronne. Do obecnych czasów z 72 wież zachowało się ich 14. Warte zobaczenia są dwa pałace: Palazzo del Popolo, z wysoką na 54 m wieżą - Torre Grossa (najwyższą w mieście), z której można oglądać wspaniałe widoki na miasto, a także Palazzo Vecchio del Podesta z najstarszą w mieście i drugą pod względem wysokości (52 m) wieżą – Torre Rognosa. Ponadto godne uwagi są świątynie: kościół Św. Augustyna oraz bazylika Santa Maria Assunta, w których podziwiać można piękne freski i rzeźby. Mieszczące się w jednym budynku Muzeum Sztuki Sakralnej oraz Muzeum Sztuki Etrusków również z pewnością zainteresują wiele osób.

Pienza

Warto wiedzieć, iż zabytkowe zabudowania tego miasteczka wpisane zostały na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Do najciekawszych obiektów należą: Duomo di Pienza – pochodząca z XV wieku katedra wybudowana w stylu gotyckim (wewnątrz) i renesansowym (z zewnątrz), kościół Pieve di Corsignano, Porta al Prato – brama miejska ozdobiona ciekawymi freskami, a także piękne pałace: Palazzo Pubblico, Palazzo Vescovile, Palazzo Piccolomoni i Palazzo Borgia (tu mieści się obecnie muzeum diecezjalne).

Montepulciano

W mieście tym warte uwagi są przede wszystkim świątynie (XV-wieczny kościół Madonna di San Biago, katedra z przełomu XVI i XVII wieku, kościół Św. Augustyna) oraz pałace (gotycki Palazzo Comunale pełniący funkcję ratusza, Palazzo Tarugi, Palazzo Bucelli).

Montalcino

Do najciekawszych obiektów tego miasta należą: XIV-wieczna forteca, z której murów rozciągają się piękne widoki na całą okolicę, klasztor i kościół Św. Augustyna, Palazzo Comunale – ratusz z wysoką wieżą, a także Muzeum Sztuki Sakralnej.

Volterra

Jest to miasto godne tego, by zatrzymać się w nim na trochę dłużej i zwiedzić XII-wieczną katedrę oraz piękne Baptysterium. Warto obejrzeć również Palazzo dei Priori – najstarszy w Toskanii ratusz oraz Palazzo Pretorio, którego cechą charakterystyczną jest wieża zwana „wieżą świnki”(nazwa pochodzi od widniejącej na jej ścianie rzeźby tego zwierzęcia). Poza tym do ciekawszych obiektów należy forteca Medyceuszy (obecnie mieści się tu więzienie) oraz rzymski amfiteatr, malowniczo wkomponowany w zbocze wzgórza. Koniecznie trzeba też przejść się ulicami miasta i zobaczyć średniowieczne domy-wieże, a także wstąpić do tutejszych muzeów.

Pitigliano

Miasto to wznosi się na wysokości 313 m n.p.m., a zbudowane zostało na tufowej skale. Warto tu zobaczyć przede wszystkim: Palazzo Orsini – dawną fortecę, w której dziś mieści się Muzeum Archeologiczne, katedrę Św. Piotra i Pawła wraz ze znajdującymi się w niej dziełami sztuki oraz Muzeum Kultury Żydowskiej.

Opactwo Monte Oliveto Maggiore

To imponujący kompleks klasztorny Benedyktynów. Wewnątrz podziwiać można wspaniałe freski i piękną architekturę. W tutejszej bibliotece pochodzącej z XVI wieku przechowywane są liczne, cenne manuskrypty i inkunabuły. Można tu także zwiedzić dawne miejsce produkcji wina.

Bagno Vignoni

Ta dawna miejscowość uzdrowiskowa słynie z zachowanych, choć dziś już nieużywanych, term, które warto obejrzeć jako tutejszą ciekawostkę.

Terme di Saturnia

To kompleks gorących źródeł pochodzenia wulkanicznego, znajdujących się w pobliżu miejscowości Saturnia. Stała temperatura wody w tych źródłach wynosi 37 st.C.

CO WARTO ZJEŚĆ

Toskania znana jest z prostej, a jednocześnie bardzo smacznej kuchni, a wśród tutejszych dań, potraw i wyrobów są takie, których koniecznie trzeba spróbować. Należą do nich: - Pane Toscano – chleb toskański wypiekany bez dodatku soli;
- Focaccia – pieczywo z ciasta drożdżowego z dodatkiem oliwy, a także z różnymi ziołami, oliwkami, warzywami lub mięsem;
- Ribollita – zupa przyrządzana na bazie kapusty, fasoli oraz czerstwego chleba toskańskiego, z dodatkiem oliwy i innych warzyw, w szczególności marchewki, cebuli i jarmużu;
- Aquacotta – zupa warzywna z pomidorów, papryki, cebuli, czosnku, selera naciowego i jajek, z dodatkiem oliwy;
- Cacciucco – zupa rybna;
- Trippa alla Fiorentina – flaki z pomidorami i innymi warzywami;
- Prosciutto di Toscana – suszona szynka toskańska;
- Rigatino – konserwowany boczek;
- Pecorino Toscano – ser owczy o intensywnym zapachu i smaku;
- Ricotta – delikatny w smaku ser owczy bez dodatku soli;
- Il castagnaccio – ciasto wypiekane z mąki kasztanowej z dodatkiem orzeszków piniowych;
- Cantuccini – ciasteczka wypiekane z kawałkami migdałów;
- Il pan forte – ciasto korzenne z migdałami, orzechami i owocami kandyzowanymi, z dodatkiem cukru i miodu.
Będąc w Toskanii, warto też spróbować tamtejszego wyśmienitego wina Chianti oraz mocnej, aromatycznej kawy espresso.

CO WARTO KUPIĆ

Wspomnienia z podróży po pięknej Toskanii pozwolą zachować na dłużej przywiezione do domu pamiątki, a mogą to być: wyroby skórzane (kurtki, paski, buty, portfele, torby, paski), ceramika i naczynia z terakoty, ozdobne wyroby ze szkła i marmuru, ozdobne i użytkowe wyroby z drewna oliwkowego. Natomiast smak Toskanii przywołają przywiezione stamtąd wyroby kulinarne, takie jak: oliwa z oliwek, wino, miód, powidła śliwkowe, sery czy jadalne kasztany.

NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA KULTURALNE I IMPREZY

• Palio - To odbywający się dwa razy do roku w Sienie słynny toskański festyn na cześć Matki Boskiej. Głównym punktem programu tego święta jest wyścig na nieosiodłanych koniach na głównym placu miasta, Piazza del Campo. Rozgrywany jest on dwa razy do roku: 2 lipca – w hołdzie Matce Boskiej z Provenzano oraz 16 sierpnia – w hołdzie Matce Boskiej Wniebowziętej. Wydarzenie to ma dość bogatą tradycję, bowiem swoimi korzeniami sięga czasów średniowiecza. W dniu festynu w całym mieście panuje pełna emocji atmosfera. Siena zmienia się wówczas nie do poznania. Na ulicach zapala się specjalne latarnie używane tylko podczas Palio, wywiesza się flagi i wstęgi w barwach poszczególnych dzielnic, ustawia się stoły, przy których zasiadają mieszkańcy miasta razem ze swoimi sąsiadami. Odbywa się szereg barwnych parad i pochodów rywalizujących ze sobą drużyn w średniowiecznych strojach. Do najbardziej widowiskowych pokazów należy symultaniczne żonglowanie wielkimi jedwabnymi chorągwiami w barwach poszczególnych dzielnic. Każda dzielnica śpiewa głośno swoją piosenkę – rodzaj hymnu. Punktem kulminacyjnym jest oczywiście sama gonitwa – trzykrotne okrążenie placu. Choć trwa jedynie kilka minut, to ona właśnie dostarcza najwięcej emocji. Zwycięstwo w wyścigu dodaje bowiem wielkiego splendoru. Palio to niezwykła impreza otwarta dla przyjezdnych, dlatego przyciąga ona wielu turystów z całego świata.
• Gioco del Ponte – To nieco podobna do Palio impreza, odbywająca się w ostatnią niedzielę czerwca w Pizie. Organizowane są wówczas zawody, w których konkurują ze sobą mieszkańcy poszczególnych dzielnic. Zawodom towarzyszą parady konnych jeźdźców oraz mieszkańców miasta przebranych w średniowieczne stroje.
• Sagra Della Bistecca (Festiwal Steków) – Odbywa się w Cortonie 14 i 15 sierpnia. Jest to okazja do degustacji potraw z tutejszej wołowiny Chianina, a także innych lokalnych wyrobów kulinarnych.
• Sagra del Fungo (Festiwal Borowików) – Organizowany jest w Cortonie w trzecią niedzielę sierpnia. W ramach tego święta odbywają się degustacje rozmaitych potraw, których jednym z głównych składników są właśnie grzyby.
• Cantina Aperte – Nazwę tę tłumaczy się jako „otwarte piwnice”. W ostatnią niedzielę maja w wielu toskańskich winiarniach odbywają się darmowe degustacje wina oraz różnorodnych lokalnych przysmaków.
• Mostra Antiquaria (Targi Antyków) – Odbywają się w Cortonie na przełomie sierpnia i września. Przyciągają wielu kolekcjonerów sztuki z całego świata. W ramach targów organizowane są wystawy antycznych mebli, biżuterii, dywanów, obrazów, porcelany.
• Festiwal Wina – Odbywa się na przełomie sierpnia i września w niewielkiej miejscowości Montecarlo. Stanowi okazję do degustacji różnych gatunków wina lokalnych producentów.
• Festa Della Rificolona (Festiwal Latarń) – Święto to organizowane jest we Florencji we wrześniu. Korzeniami sięga dawnych czasów, gdy w mieście tym odbywały się targi rolnicze, zaś rolnicy z rodzinami udawali się na nie, wędrując już od świtu i oświetlając sobie drogę świecami umieszczonymi w papierowych latarenkach. Dziś na pamiątkę tamtej tradycji na ulicach Florencji odbywają się różnorodne imprezy, targowiska, spektakle teatralne, zaś mieszkańcy, a przede wszystkim dzieci, noszą ze sobą świecące latarenki.

CIEKAWOSTKI

• Mit o założeniu Rzymu jest powszechnie znany. Wiąże się on też w pewien sposób z innym włoskim miastem, leżącym w Toskanii – ze Sieną. Według legendy synowie Remusa, Senio i Aschio, byli założycielami tego miasta. Uciekając przed Romulusem, schronili się w górach, gdzie wznieśli zamek Senio. Herbem nowo założonego grodu stało się również ich rodowe godło – czyli wilczyca karmiąca Romulusa i Remusa.
• Piękno i uroki Toskanii sławi w literaturze wielu pisarzy, m.in. Frances Mayes (autorka książek „Pod słońcem Toskanii”, „Bella Toskania” i „Codziennośc w Toskanii”) oraz Dario Castagno (autor książek „Za dużo słońca Toskanii”, Za dużo wina Toskanii”, „Dzień w Toskanii” i „Osteria w Chianti”).

INFORMACJE DODATKOWE

W podróży do Toskanii przydatne mogą okazać się tematyczne przewodniki wydane w języku polskim (wydawnictwa: Pascal, Marco Polo, Expressmap, RM, Bezdroża, Michelin, Dumont) bądź w języku angielskim (wydawnictwa: Rough Guide, Lonely Planet, Bergverlag Rother, Dorling Kindersley), a także mapy i atlasy samochodowe (wydawnictwa: Expressmap, Freytag&Berndt, Marco Polo, Michelin, Kompass).

Dorota Pansewicz