Jadę do Lizbony

Lizbona to stolica i zarazem największe miasto Portugalii, leżące nad rzeką Tag, przy jej ujściu do Oceanu Atlantyckiego. Nazywana jest miastem odkrywców i żeglarzy. Główne atuty tej miejscowości to piękna, bogata architektura oraz ciekawa historia. Warto przekonać się o tym osobiście, wybierając się w niezapomnianą podróż do Lizbony.

KIEDY NAJLEPIEJ JECHAĆ

Lizbonę można odwiedzać przez cały rok, jako że panuje tam raczej łagodny klimat i często świeci słońce. Ponieważ jednak zimy bywają deszczowe, podróż do tego miasta najlepiej planować wiosną, latem lub jesienią, a konkretnie w okresie od kwietnia do października.

CO WARTO ZOBACZYĆ I ZWIEDZIĆ

Zamek św. Jerzego

Wzniesiony on został przez Maurów w XII wieku i służył jako twierdza. W czasach późniejszych był rozbudowywany przez chrześcijańskich królów Portugalii. Wiąże się z nim pewna legenda, według której podczas oblężenia Lizbony w 1147 roku pewien rycerz, Martin Moniz, widząc, iż jedne z wrót są otwarte, zasłonił je własnym ciałem, uniemożliwiając ich zamknięcie. Sam zginął, ale dzięki niemu zamek został zdobyty. Dziś zamek pełni funkcję turystycznej atrakcji. Ze wzgórza, na którym stoi, można podziwiać piękne widoki na całą Lizbonę.

Klasztor Hieronimitów

Klasztor ten znajduje się w lizbońskiej dzielnicy Belém, powstał w XV wieku, jako wyraz dziękczynienia za szczęśliwą wyprawę Vasco da Gamy do Indii. Jego nazwa pochodzi od zgromadzenia Św. Hieronima, które sprawowało opiekę nad klasztorem. Jest to wspaniała budowla, która zachwyca architekturą, łączącą w sobie styl gotycki z renesansowym. Obiekt ten znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Torre de Belém

To imponująca militarna budowla, znajdująca się niedaleko Klasztoru Hieronimitów. Wzniesiona została w XVI wieku w tzw. stylu manuelińskim (łączącym gotyk z motywami morskimi i orientalnymi). Przez lata pełniła różne funkcje: strażnicy lizbońskiego portu, punktu orientacyjnego dla wracających do ojczyzny żeglarzy, a także więzienia (m.in. więziony był tu w 1833 roku generał Józef Bem). Budowla ta wpisana została na Lisę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Pomnik Odkrywców

Ta monumentalna, mierząca 52 metry wysokości konstrukcja w obecnej postaci odsłonięta została w 1960 roku, w pięćsetną rocznicę śmierci Henryka Żeglarza. Ma ona kształt karaweli i przedstawia osoby szczególnie zasłużone w epoce wielkich odkryć geograficznych. Są to m.in.: Henryk Żeglarz, Vasco da Gama, Ferdynand Magellan, Bartolomeu Dias czy Alfonso de Albuquerque. Na samym szczycie pomnika znajduje się niewielki taras widokowy, z którego można oglądać całą dzielnicę Belém.

Kościół św. Antoniego

Kościół ten, poświęcony św. Antoniemu Padewskiemu, według tradycji zbudowany został w miejscu, w którym w roku 1195 urodził się ten późniejszy święty.

Katedra Najświętszej Maryi Panny

Ta romańska budowla wzniesiona została w 1150 roku i upamiętnia wyzwolenie miasta spod władzy Maurów. Wnętrze świątyni jest bogato zdobione w stylu rokokowym.

Narodowe Muzeum Azulejos

Azulejos to charakterystyczne dla kultury mauretańskiej, a później i portugalskiej, ozdobne płytki ceramiczne, powszechnie używane do dekoracji ścian. Umiejętność ich układania stała się tu sztuką narodową. Początkowo płytki te pokrywane były jedynie wzorami geometrycznymi, potem zaś zaczęto z nich tworzyć całe obrazy, przedstawiające sceny religijne, batalistyczne lub zaczerpnięte z życia codziennego. Najpierw stosowane były w kościołach i klasztorach, później trafiły do budowli świeckich. W Narodowym Muzeum Azulejos, znajdującym się w dawnym klasztorze Madre de Deus, można zapoznać się z rozwojem tej dziedziny sztuki, od czasów arabskich po lata współczesne, a także obejrzeć stworzone z płytek azulejos obrazy.

Muzeum Fundacji im. Calouste Gulbenkiana

Instytucja ta powstała za sprawą Calouste Gulbenkiana, bogatego Ormianina, który prawie 60 lat życia poświęcił zbieraniu dzieł sztuki, które później przekazał rządowi Portugalii. Powstałe w ten sposób muzeum mieści się dziś w nowoczesnym budynku, podzielonym na działy tematyczne. Podziwiać tu można sztukę egipską, grecką, rzymską, sumeryjską, perską, turecką, indyjską, chińską, japońską i ormiańską. Znajduje się tu też dział malarstwa europejskiego z obrazami m.in. Rubensa, Rembrandta, Maneta, Renoira, Degasa czy Moneta. Przed budynkiem muzeum stoi pomnik Gulbenkiana.

Park Narodów

Obiekt ten powstał w 1988 roku, kiedy Lizbona została gospodarzem wystawy światowej Expo. Dziś jest popularnym celem wycieczek i spacerów. Warto tu zwrócić uwagę na nowoczesny dworzec metra i kolei Gare de Oriente. Ciekawą atrakcją turystyczną jest również Pawilon Oceanów z największym w Europie oceanarium, w którym znajduje się około 15 tysięcy okazów fauny morskiej, należących do około 200 gatunków atlantyckich. Godny uwagi jest także Pawilon Portugalii. Koniecznie trzeba też zobaczyć Torre Vasco da Gama – wieżę, na której, na wysokości 120 metrów, mieści się platforma widokowa. Ponadto w Parku Narodów znajdują się restauracje, ogrody wodne i ogród botaniczny. Można też skorzystać z kolejki linowej, podziwiając z góry nadrzeczny bulwar oraz mierzący 18 km most Vasco da Gamy, łączący dwa brzegi Tagu i będący najdłuższym mostem w Europie.

Ogród Zoologiczny

Obiekt ten gwarantuje dzieciom i dorosłym wiele różnorodnych atrakcji. Do najciekawszych należą pokazy delfinów, karmienie lwów morskich i pelikanów, przejażdżka kolejką linową nad ogrodem.

Most 25 Kwietnia

Łączy on Lizbonę z gminą Almada, leżącą na południowym brzegu rzeki Tag. Jego nazwa upamiętnia Rewolucję Goździków – wojskowy zamach stanu w Portugalii w 1974 r. Swoją konstrukcją przypomina most Golden Gate w San Francisco.

Muzeum Morskie

Prezentuje erę wielkich odkryć geograficznych oraz rozwój sztuki żeglarskiej na przestrzeni wieków. Znajdują się tu dzieła sztuki o tematyce morskiej, modele statków, zbiory i reprodukcje starych map morskich, elementy wyposażenia statków, kolekcja astrolabiów.

Arco da Rua Augusta

Jest to kamienny łuk triumfalny, upamiętniający odbudowę miasta po trzęsieniu ziemi z 1755 roku. Posiada 6 kolumn i jest ozdobiony rzeźbami różnych postaci historycznych.

Panteon Narodowy

Mieści się w dawnym kościele Santa Engrácia i jest miejscem upamiętniającym obywateli Portugalii, którzy zasłużyli się dla kraju, w tym największych bohaterów narodowych.

Klasztor Karmelitów

Wybudowany w średniowieczu kompleks klasztorny zniszczony został w wyniku trzęsienia ziemi i tsunami w XVIII wieku. Dziś w ruinach tamtej budowli wkomponowanych we współczesne zabudowania mieści się Muzeum Archeologiczne z eksponatami z różnych okresów historii Portugalii. • Ponadto w Lizbonie warte uwagi są: Muzeum Elektryczności, neoklasycystyczny Pałac Ajuda, Pałac Belém – oficjalna siedziba prezydentów Portugalii oraz XVIII-wieczna Bazylika Estrela wraz z szopką składającą się z ponad 500 figur wykonanych z dębu korkowego i terakoty.

CO WARTO ZJEŚĆ

Będąc w Lizbonie, warto spróbować takich potraw, jak: caldo verde (zupa z warzyw i ostro przyprawionej kiełbasy), salada de polvo (sałatka z ośmiornicy), arroz de marisco (ryż z owocami morza), bacalhau á gomes de sá (dorsz zapiekany z ziemniakami i cebulą, z dodatkiem oliwek i jajek na twardo), bacalhau a brás (dorsz z jajecznicą z cebulą i drobno pokrojonymi ziemniakami), bolinhos de bacalhau (krokiety z dorsza), caldeirada (gulasz rybny z ziemniakami, pomidorami i cebulą), alcatra (wołowina marynowana w czerwonym winie i czosnku, a następnie zapiekana). Na deser idealne będą pasteis de nata (ciastka z kremem, posypane cynamonem i cukrem pudrem), a do tego pyszna kawa lub wyborne wino.

CO WARTO KUPIĆ

Jako pamiątkę z pobytu w Lizbonie warto przywieźć: wyroby z korka naturalnego (biżuterię, buty, paski, portfele, saszetki, torebki, kapelusze, pocztówki), ręcznie haftowane obrusy, serwety, narzuty, ręcznie malowane ceramiczne płytki azulejos, wyroby z porcelany, kryształowe figurki, akwarele z widokami z Lizbony, wino.

WAŻNIEJSZE WYDARZENIA KULTURALNE I IMPREZY

• W czerwcu w Lizbonie obchodzone są uroczystości św. Antoniego oraz św. Piotra. W te dni barwne dekoracje, kolorowe lampiony, rozbrzmiewająca wszędzie muzyka i odgłosy koncertów zamieniają stolicę Portugalii w prawdziwie magiczne miejsce.
• W sierpniu w mieście tym odbywa się Festiwal Oceanów, promujący portugalską kulturę i sztukę. W ramach festiwalu odbywają się liczne koncerty, wystawy, spektakle i pokazy.
• Również w sierpniu w Lizbonie organizowana jest impreza promująca współczesny jazz – Jazz w Fundacji Calouste Gulbenkiana. Na imprezę tę składają się koncerty uznanych na całym świecie muzyków jazzowych.

CIEKAWOSTKI

• Patronem Lizbony jest Wincenty z Saragossy – męczennik, święty kościoła katolickiego i prawosławnego.
• Jednym z najbardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych elementów kultury Portugalii jest fado – muzyka uznawana za narodowy symbol tego kraju. Pierwszą udokumentowaną i zarazem legendarną już śpiewaczką fado była żyjąca w Lizbonie, w latach 1820 – 1846, Maria Severa Onofriana. Stała się ona bohaterką licznych pieśni, dzieł literackich i filmowych. To właśnie ją uważa się za prekursorkę zwyczaju noszenia czarnego szala na ramionach przez kobiety śpiewające fado. Za najwybitniejszą natomiast śpiewaczkę fado uznaje się Amalię Rodrigues, żyjącą w latach 1920 – 1999. Pochodziła ona z ubogiej rodziny, mieszkała w jednej z dzielnic Lizbony. Stała się znana nie tylko w Portugalii, ale i na całym świecie. Została okrzyknięta królową fado.
• Herb Lizbony przedstawia złota tarczę, na której widnieje czarno-srebrny żaglowiec na morskich falach, utworzonych przez zielone i srebrne pasy. Na obu końcach statku siedzą czarne kruki. Nad tarczą znajduje się złota korona w kształcie murów z pięcioma wieżami. Tarczę otacza Order Wieży i Miecza oraz biała wstęga, na której umieszczono dewizę, tłumaczoną jako: „Najbardziej szlachetne i zawsze wierne miasto Lizbona”. Obraz na herbie nawiązuje do przekazania relikwii Wincentego z Saragossy z Przylądku Świętego Wincentego do Lizbony. Legenda głosi, iż po tym, jak Wincenty zmarł śmiercią męczeńską, kruki chroniły jego ciało przed pożarciem przez dzikie zwierzęta. Kiedy ciało pochowano, a na grobie wzniesiono kapliczkę, nadal była ona strzeżona przez kruki. Podobnie ptaki te towarzyszyły królowi Alfonsowi I Zdobywcy, który miał dokonać ekshumacji ciała świętego i przewieźć je do klasztoru São Vicente de Fora w Lizbonie.
• Lizbona wielokrotnie bywała inspiracją dla pisarzy. Miasto to w swoich utworach literackich uwiecznili m.in.: Erich Maria Remarque - „Noc w Lizbonie”, José Saramago - „Historia oblężenia Lizbony”, Robert Wilson - „Śmierć w Lizbonie”, Pascal Mercier - „Nocny pociąg do Lizbony”, Marcin Kydryński - „Lizbona. Muzyka moich ulic”.

INFORMACJE DODATKOWE

Aby uprzyjemnić i ułatwić sobie podróż do Lizbony, warto poszukać bliższych informacji na temat tego miasta w przewodnikach (np. z wydawnictw: Pascal, Bezdroża, Rough Guide, Michelin, Dumont) oraz skorzystać z map i planów miasta (np. z wydawnictw: Freytag&Berndt, Turinta, Expressmap, Marco Polo). 

Dorota Pansewicz