Jadę na Maltę

MALTA

Ten maleńki, zielony przez cały rok kraj oferuje piękne krajobrazy, unikatowe na skalę światową zabytki, 300 słonecznych dni w ciągu roku, atrakcje turystyczne dla każdego, smaczną kuchnię, a także zadowolonych z życia i pozytywnie nastawionych do turystów mieszkańców.
Republika Malty zajmuje niewielki Archipelag Maltański na Morzu Śródziemnym, oddalony zaledwie o ok. 90 kilometrów od włoskiej Sycylii. Jest najdalej wysuniętym na południe państwem europejskim. Przez wspólne wody terytorialne graniczy tylko z Włochami. Największą wyspą Archipelagu Maltańskiego jest Malta, na której mieszka 90% mieszkańców kraju. Inne większe wyspy to: Gozo i Comino. Do mniejszych należą: Monoela, Wyspa św. Pawła i Cominotto. Pozostałą część archipelagu tworzą maleńkie, bezludne wysepki lub tylko sterczące z morza groźne skały. Zamieszkane są 4 z nich.

Malta

Powierzchnia,: 316 km2
Liczba mieszkańców,: ok. 445 000
Stolica,: Valetta
Język urzędowy,: angielski, maltański
Waluta,: euro

Kiedy jechać

Malta leży w strefie subtropikalnej z charakterystycznymi cechami klimatu śródziemnomorskiego. Średnie roczne temperatury kształtują się na poziomie +23°C w ciągu dnia i +16°C w nocy, a temperatura morskiej wody wynosi ok. 15°C. Nawet w styczniu i lutym temperatura rzadko spada poniżej +9°C. Występują tu tylko dwie pory roku: lato i zima. Deszcze padają niezmiernie rzadko, archipelag jest bardziej suchy niż południe Włoch. Opady notuje się zazwyczaj w okresie zimowym (od października do końca lutego), a najbardziej mokrym miesiącem jest grudzień. Śnieg jest wielką rzadkością, ostatnie opady zanotowano 31 grudnia 1962 r. Maltańskie lato jest suche, a w okresie od maja do sierpnia praktycznie nie występują żadne opady. Typowe dla półkuli północnej najcieplejsze miesiące, czyli czerwiec, lipiec i sierpień są upalne, z temperaturami przekraczającymi +30°C, morska woda nagrzewa się wtedy do +26°C. Jest to najlepszy czas wyjazdu dla miłośników leniuchowania na plaży. Zainteresowani wędrówkami i zwiedzaniem zabytków powinni pojawić się tu raczej w miesiącach chłodniejszych (nasza wiosna i jesień), a szczególnie pięknie jest na wiosnę. Dla pasjonatów sportów wodnych najlepszy jest okres od maja do listopada.

Dojazd i podróżowanie po kraju

Na Wyspy Maltańskie najłatwiej i najszybciej można dotrzeć samolotem. Międzynarodowe lotnisko Malta przyjmuje dziennie kilka samolotów z różnych miast Polski, a przelot trwa ok. 2,5 godziny. Na miejscu można wypożyczyć samochód. W kraju istnieje także bardzo rozbudowaną sieć komunikacji autobusowej. Dodatkowo przygotowano 80 tras turystycznych, obsługiwanych przez wygodne autokary, docierające do wszystkich interesujących miejsc. We wszystkich dostępne są audio przewodniki. CitySightseeing Malta, jeden z operatorów turystycznych, w swoich pojazdach oferuje nagrania w języku polskim.

Lokalna kuchnia

MaltaMaltańska kuchnia oferuje typowe potrawy śródziemnomorskie. Widać w niej wyraźne wpływy włoskie (makarony), a wieloletnie panowanie Brytyjczyków pozostawiło upodobanie do ryby z frytkami, steków i ciast z jabłkami. Do tradycyjnych dań maltańskich należy placek rybny z lampuki, potrawka z królika (fenek biz-zalza) i wołowina z oliwkami (braġjoli). Popularną przekąską jest ħobż biż-żejt – chleb maczany w oliwie i podawany z dodatkiem tuńczyka, cebuli i pomidorów. Pastizzi to rogaliki nadziewane ricottą lub groszkiem. Pyszne miejscowe warzywa najczęściej podaje się na gorąco, z mięsno-jarzynowym farszem. Najpopularniejszy deser to mqaret – ciasteczka w kształcie diamentu z daktylami w środku. Rarytasem na wyspie Gozo jest owczy ser ġbejna. Do picia najlepiej wybrać kinnie – napój na bazie soku z gorzkiej pomarańczy z dodatkiem miejscowych ziół. Na Malcie produkuje się także kilka gatunków piw i win.

 

 

 

 

Kawalerowie maltańscy

Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników Świętego Jana z Jerozolimy, z Rodos i z Malty to trochę przydługa, ale dokładna nazwa joannitów, nazywanych też kawalerami maltańskimi lub szpitalnikami. Ten zakon rycerski wywodzi się ze średniowiecznych bractw powstałych na Bliskim Wschodzie w czasie pierwszych wypraw krzyżowych. Ze względu na doskonałych rycerzy i znaczącą flotę wojenną joannici odegrali istotną rolę w historii europejskiej. Ogromne zasługi mieli też w organizacji i prowadzeniu pierwszych w Europie obiektów szpitalnych. Po opuszczeniu Jerozolimy zakon przeniósł się na wyspę Rodos, gdzie dalej rozwijał swą potęgę. Kawalerowie stworzyli na tyle stabilne i mocne militarnie „państwo”, że dopiero czwarta próba zdobycia wyspy przez Sulejmana Wspaniałego zakończyła się jego zwycięstwem. Po sześciu miesiącach oblężenia joannici poddali się, ale w uznaniu ich zasług oraz męstwa sułtan okazał wspaniałomyślność i pozwolił rycerzom odpłynąć z Rodos (1 stycznia 1523 r.) z całym wyposażeniem i bronią. Po latach tułaczki, w 1530 r. zakon uzyskał zgodę cesarza Karola V na osiedlenie się na Malcie. Zakonnicy szybko zbudowali port, potężny zamek i szpital. Przyjęli też nową nazwę – kawalerowie maltańscy. Każdego roku płacili daninę w postaci Sokoła Maltańskiego. Nie zaprzestali też ataków na imperium osmańskie, co doprowadziło do tzw. Wielkiego Oblężenia wyspy przez Sulejmana, które jednak nie doprowadziło do zdobycia Malty. W 1566 r. zakonnicy rozpoczęli wznoszenie miasta, nazwanego Valettą na cześć wielkiego mistrza Jeana de la Valette, dowodzącego obroną. Współcześnie zakon joannitów przez wiele państw jest uznawany za samodzielny podmiot prawa międzynarodowego. Kawalerowie maltańscy utrzymują stosunki dyplomatyczne, są stroną w umowach międzynarodowych, są obserwatorami w znaczących organizacjach międzynarodowych, np. ONZ, UNESCO i UNICEF. Zakon ma własne tablice rejestracyjne dla pojazdów służbowych, używa swojej waluty (scudo) i drukuje własne znaczki pocztowe. Dwie nieruchomości w Rzymie i jedna na Malcie należące do joannitów mają charakter eksterytorialny.

Plaże

Malta plażaNajwięcej kurortów znajduje się w północnej części Malty. Największa, prawie kilometrowej długości piaszczysta plaża nad zatoką Mellieħa. To doskonałe miejsce na wypoczynek z dziećmi, ponieważ na dość dużej odległości od brzegu morze jest niezbyt głębokie. Godna polecenia jest również plaża nad Golden Bay. Obie plaże dysponują wypożyczalniami leżaków, parasoli przeciwsłonecznych i sprzętu wodnego, nie brakuje też barów i restauracji. W czasie sezonu nad bezpieczeństwem wypoczywających sezonu czuwają ratownicy. Do innych popularnych miejsc odpoczynku należą plaże nad zatokami Pretty i St. George’s, a na wyspie Gozo – na brzegach Ramla Bay. Nie brakuje też mniejszych, lokalnych plaż, często kryjących się w malowniczych zatoczkach. Nad ośmioma maltańskimi plażami powiewa Błękitna Flaga, symbol dbałości o środowisko naturalne i gwarancja czystej wody. Krystalicznie czysta woda, możliwość penetracji zatopionych wraków starych statków i podwodnych jaskiń przyciągają na Maltę pasjonatów nurkowania. Wieczór lub nawet noc można mile spędzić w jednym z licznych barów lub klubów nocnych, potańczyć w dyskotece, zagrać w kasynie lub wybrać się na dobrą kolację do klimatycznej kafejki czy winiarni.

Atrakcje turystyczne

Jak na tak niewielki kraj, Malta jest prawdziwym rajem dla miłośników zwiedzania. Podczas wyprawy nie można oczywiście ominąć obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO: zabytkowej zabudowy Valetty (z 320 zabytkami), podziemnej budowli Hypogeum Ħal Saflieni w pobliżu miejscowości Paola, a także megalitycznych świątyń na wyspach Malta i Gozo: Ġgantija, Ħaġar Qim, Mnajdra, Ta’ Ħaġrat, Skorba i Tarxien, które są starsze od piramid egipskich. W ich pobliżu zachowały się także grobowce z tego okresu. Szczególnie interesująca jest Hypogeum Ħal Saflieni, usytuowana na trzech poziomach. Najstarszy z nich powstał ok. 4000 r. p.n.e. Pozostałe są trochę młodsze, a budowla była użytkowana aż do 2500 r. p.n.e. Część pomieszczeń znajduje się w naturalnych jaskiniach. Do innych prehistorycznych zabytków zalicza się jaskinię Għar Dalam. Przeprowadzone wykopaliska udowodniły, że 10 tysięcy lat temu mieszkali tu ludzie, a warstwy sprzed ponad pół miliona lat kryją szczątki karłowatych słoni, hipopotamów, małych ssaków i ptaków. Na Malcie nie brakuje też wspaniałych naturalnych atrakcji. Popularne są wycieczki łodzią do Blue Grotto, (Błękitna Grota), ciągu podziemnych korytarzy tuż pod powierzchnią morza. Piękne alabastrowe stalaktyty i stalagmity można podziwiać w jaskiniach Ninu i Xerri. Z jaskini Calypso rozpościera się wyjątkowa panorama na morze. Prze naturalne mosty skalne Azure Window i Wied il-Mielah Window przepływa morska woda. Błękitna Laguna (Blue Lagoon) z krystalicznie czystą wodą rozpościera się pomiędzy wyspami Comino i Cominotto. Morskie jezioro Blue Hole łączy z morzem podwodny tunel. Na Malcie zachowały się także pamiątki z czasów starożytnych. Należą do nich punicka świątynia Ras il-Wardija oraz rzymskie katakumby (także objęte ochroną UNESCO). Na wyspach nie brakuje też zabytkowych obiektów sakralnych, wznoszonych od XVI wieku w różnych stylach architektonicznych. Atrakcją turystyczną są także obserwacyjne wieże obronne, w większości wzniesione w XVII wieku, a także dawne forty strzegące wysp przed wrogami. Zachowały się także dawne zajazdy joannitów oraz kilka wspaniałych pałaców. Warto też zobaczyć kilka starych wiatraków, łuki triumfalne, XVII-wieczny akwedukt oraz ufortyfikowane miasta Mdina i Cittadella.

Maltańskie ciekawostki

1. Malta leży bardziej na południe niż niektóre miasta Afryki Północnej (np. Tunis w Tunezji i Algier, stolica Algierii).
2. Wyspy Archipelagu Maltańskiego powstały w okresie oligocenu i miocenu i są zbudowane głównie z wapieni koralowych.
3. Według oceny ekspertów Malta ma najlepszy na świecie klimat.
4. Malta jest jedynym krajem europejskim, w którym nie płynie ani jedna stała rzeka. Cieki wodne pojawiają się tylko okresowo.
5. Na Malcie obowiązuje ruch lewostronny.
6. Zgodnie z Biblią, w 60 r. n.e. u wybrzeży archipelagu rozbił się statek, na pokładzie którego płynął jako więzień święty Paweł. Podczas trzymiesięcznego pobytu na wyspach Paweł z Tarsu uzdrowił wielu chorych i przekonał miejscowych do nowej religii.
7. Maltańczycy mają korzenie semickie. Posługują się językiem maltańskim, wywodzącym się z arabskiego. We współczesnej mowie wyraźne są też wpływy włoskie i angielskie.
8. Sokół Maltański to złoty posążek ozdobiony kamieniami szlachetnymi, który każdego roku joannici ofiarowywali wicekrólowi Sycylii za możliwość osiedlenia się na Malcie.
9. Niektóre zabytkowe budowle na Archipelagu Maltańskim są starsze od egipskich piramid.
10. Piękno tutejszych krajobrazów docenili filmowcy. Postawały tu zdjęcia m.in. do takich produkcji jak „Gladiator”, „Troja” i „Hrabia Monte Christo”.
11. Nazwa „Malta” ma starożytne korzenie i oznacza „miodową wyspę”.
12. Na Archipelagu Maltańskim rośnie araar, endemiczny gatunek drzewa przypominającego swym wyglądem eukaliptus.

Jolanta Bąk