Jadę na Wyspy Kanaryjskie!

Wyspy Szczęśliwe – powiadali starożytni Grecy i mieli rację. Wieczna wiosna, ciepła woda, piaski białe, czarne, bursztynowe, wulkany, niektóre jeszcze gorące, bary i dyskoteki otwarte do rana...

WYSPY KANARYJSKIE

(pow. 7447 km², ludność 2,2 mln), na Oceanie Atlantyckim, w pobliżu północno-zachodnich wybrzeży Afryki, stanowią wspólnotę autonomiczną w Hiszpanii, podzieloną na dwie prowincje: Provincia de Santa Cruz (główne wyspy: Tenerife, La Palma, El Hierro, La Gomera), ze stolicą Santa Cruz de Tenerife, i Provincia de Las Palmas (gł. wyspy: Gran Canaria, Fuerteventura, Lanzarote), ze stolicą Las Palmas de Gran Canaria. Stolice prowincji są równorzędnymi stolicami wspólnoty. Archipelag Islas Canarias rozciąga się na długości 500 km ze wschodu na zachód i 200 km z północy na południe; najmniejsza odległość od brzegów Hiszpanii wynosi 1100 km, a od wybrzeży Afryki – 95 km. Wyspy odwiedza rocznie ok. 12 mln turystów.

Kiedy jechać?

Wypoczynek na plaży, pływanie, zwiedzanie i wędrówki szlakami turystycznymi cały rok (zimą najniższa temperatura 19°C).

Potrawy, smakołyki, napoje

papas arrugadas con mojo (ziemniaki gotowane w skórkach z sosem z różnych odmian papryki), sancocho canario (gotowana solona ryba), puchero canario (gulasz z różych mięs z nierozwiniętymi kolbami kukurydzy i słodkimi i zwykłymi ziemniakami), baifo (koźlęcina); bienmesabe (deser z żółtek, migdałów, cukru i plasterków cytryny), frangollo z Teneryfy (deser z mleka, mąki z prażonego ziarna, jajek, cukru, migdałów, cynamonu, rodzynków, anyżu), quesillo z wyspy La Palma (budyń karmelowy); ronmiel de Canarias(rum trzcinowy z miodem).

Wyjątkowe zakupy

na Teneryfie: Casa de los Balcones (Dom z Balkonami) w mieście La Orotava, centrum handlowe Verónicas w kurorcie Playa de Las Américas, neokolonialny budynek  Mercado Nuestra Señora de África (Targ NMP z Afryki) w Santa Cruz de Tenerife; bazary na wyspie El Herro; Calle Real w Arrecife na wyspie Lanzarote; sklep w Ecomuseo na wyspie Fuerteventura; ulica Triana w Las Palmas de Gran Canaria na wyspie Gran Canaria.

Wyspy Kanaryjskiechętnie kojarzymy z śpiewającymi kanarkami, jednakże ich nazwa – Insulae Canariae – pochodzi od psów, ale raczej od takich, które nigdy po psiemu nie szczekały. Prawdopodobnie ci, którzy je tak nazwali, mieli na uwadze gatunek fok z pyszczkami podobnymi do psich. Mimo to w herbie Wysp Kanaryjskich figurują dwa pieski. Wyspy kolonizowali Fenicjanie, później Grecy, którzy nazwali je Wyspami Szczęśliwymi, następni byli Kartagińczycy, po nich Rzymianie – i oni dołączyli Insulae Canariae do swego imperium jako część Iberii. Pierwsi konkwistadorzy hiszpańscy w XIV w. zastali ludność pochodzącą od plemion berberyjskich z Afryki Północnej. Ostateczne podbicie wysp dokonało się w 1496 r.

Wyspa Tenerife (Teneryfa)

Największą (2034 km2) z archipelagu Wysp Kanaryjskich odwiedza rocznie ponad 5,5 mln turystów. Najmodniejsze są resorty hotelowo-rozrywkowe z plażami w Puerto de Santa Cruz (Port Santa Cruz) – stolicy Santa Cruz de Tenerife, kurorty Playa de Las Américas (plaże oznaczone Niebieską Flagą), Playa de Los Cristianos (Plaża Chrześcijan; liczne plaże, m.in. Playa de Las Vistas) i kąpieliska na Costa Adeje(9 plaż, m.in. Puertito – Porcik, Sueño Azul – Błękitny Sen, Playa Paraíso – Raj). Ozdobione ogrodami i palmami grupy hoteli i apartamentowców mają własne plaże, wysypane piaskiem z Sahary, co w połączeniu z naturalnym czarnym piaskiem pochodzenia wulkanicznego nadaje im barwę bursztynową ze złocistym połyskiem. W określonych odległościach od brzegu ustawiono długie falochrony. Są też baseny z wodą morską, salony spa, siłownie, ośrodki sportów wodnych, kluby i szkoły żeglarskie i nurkowania, pola golfowe, korty tenisowe. W centrach rozrywkowych prym wiodą eleganckie restauracje z kuchnią kanaryjską i międzynarodową, dyskoteki i kluby nocne, także kasyna (Casino Royal). Do najmodniejszych lokali należą Harleys Hardrock Café, dyskoteka Nooctua (Costa Adeje), Metrópolis (Playa de Las Américas), bary Casablanca i Bar 39, pub Cubanitos (Los Cristianos). Organizowane są rejsy na inne wyspy archipelagu, przejażdżki łodziami ze szklanym dnem, wyprawy trekkinkowe i wspinaczkowe, np. na Bailadero de Brujas (Hulanka Czarownic) w masywie górskim Tende, gdzie zbierały się czarownice, oraz wycieczki do jaskiń. Turyści pragnący spokojnego wypoczynku na plaży omijają gwarny, zatłoczony i najdroższy kurort Playa de Las Américas – ładne hoteliki i pensjonaty znajdą w mniejszych nadmorskich kurortach, np. Medano, Costa del Silencio (Ciche Wybrzeże), Las Galletas. Głośne lokale rozrywkowe skupiają się głównie przy grupach dużych hoteli w tych miejscowościach. Wędrowcy i amatorzy zwiedzania będą zachwyceni noclegami w pięknych willach w stylu kanaryjskim (drewniane balkony, okna z żaluzjami, ozdobne metalowe kraty, ukwiecone patia) i w stylu południowoamerykańskich kolonialnych hacjend w miasteczkach i wioskach Teneryfy.

Santa Cruz de Tenerife

Największą atrakcją stolicy Teneryfy i wspólnoty autonomicznej Wysp Kanaryjskich w Hiszpanii jest trwający trzy tygodnie karnawał. Pod względem bogactwa imprez i liczby uczestników zajmuje drugie miejsce po karnawale w Rio de Janeiro. W oficjalnym pochodzie karnawałowym, organizowanym przez władze miasta, bierze udział ponad sto grup; każda z nich składa się z zespołu muzycznego i tzw. mugra, która przygotowuje żartobliwe wystąpienia krytykujące znane osoby ze świata polityki. Grupom towarzyszą mieszkańcy w maskach i ubiorach karnawałowych. Każdego roku na Plaza España odbywa się wielka impreza tematyczna, np.. Piraci, westerny, starożytny Egipt, Meksyk, świat bajek, Atlantyda. Oficjalny karnawał kończy się w Środę Popielcową, szokującym wielu turystów pogrzebem sardynki (entierro de la sardina). Sardynka w czarnym kapeluszu i czarnej sukni leży w czarnej trumnie na katafalku, niesionym przez mężczyzn w czarnych frakach i cylindrach. Za konduktem idą płaczki, kardynałowie, biskupi, księża, mnisi i zakonnice oraz ubrani na czarno żałobnicy. Pochodowi towarzyszą żałobne marsze i muzyka rozrywkowa, przy której tańczy ubrany na czarno tłum. Po przybyciu na plac odbywa się sąd nad sardynką, która zostaje oskarżona o nakłanianie ludzi do tańców i śpiewów na ulicach, po czym Wielki Post skazuje ją na spalenie na stosie. Kondukt maszeruje pod pomnik Chicharro (morska ryba ostrobok, symbol Santa Cruz de Tenerife) i tam dokonuje się egzekucja. Nieoficjalny karnawał uliczny trwa do niedzieli.

Życie nocne w stolicy koncentruje się w Parque Marítimo César Manrique (są tu słynne baseny z wodą morską) i w strefie El Mayorazgo, a najmodniejsze kluby i dyskoteki znajdują się przy ul. A.D. Domínguez i przyległych ulicach (popularna nazwa tej rozrywkowej strefy – La Noria, czyli „młyn”).

W architekturze miasta wyróżnia się Auditorio de Tenerife, nowoczesna budowla ze szkła i stali słynnego architekta Antonia Calatravy, oraz XIX-wieczna świątynia masońska. Na frontonie, podtrzymywanym przez kolumny z kapitelami w kształcie palm, widać oko otoczone promieniami, symbolizujące Wielkiego Architekta Świata, płaskorzeźby ze skrzydlatym słońcem to symbol egipskiego boga Horusa. Museo Municipal de Bellas Artes (Miejskie Muzeum Sztuk Pięknych) prezentuje niektóre zbiory z Museo Prado w Madryciei bandery zabrane ze statków pokonanej Armady Brytyjskiej, dowodzonej przez admirała H. Nelsona, w bitwie w 1797 r. Wyspy bronił także Castillo de San Jorge, twierdza przy obsadzonej palmami Playa de las Teresitas, uznanej za jedną najpiękniejszych miejskich plaż na świecie. Podczas nocy świętojańskiej (Noche de San Juan) zdobi się studnie i ujścia wody i zapala wielkie ogniska, wokół których odprawiane są magiczne obrzędy, grają ludowe zespoły kanaryjskie; świętowaniu towarzyszą pokazy sztucznych ogni. W miasteczku El Muelle turyści oglądają rytualną kąpiel kóz. Z Parque Marítimo César Manrique (Nadmorski Park C.M.) sąsiaduje z Palmétum – na obszarze 12 ha rosną palmy z całego świata, także te zagrożone wyginięciem. Parque Loro w Puerto de Santa Cruz de Tenerife odwiedzają turyści, żeby zobaczyć przedstawienia z udziałem żyjących na wolności papug oraz delfinów i lwów morskich. Są tu również pingwiny na obszarze zwanym Planetą Pingwinów, małpy i krokodyle w Puszczy Amazońskiej, akwaria z rekinami, grota nietoperzy, ogrody kaktusów, orchidei i smokowców, a także różne ośrodki rozrywki dla dzieci i dorosłych, m.in.. Organizowana jest średniowieczna uczta z tańcami i spektaklami.

Parque Nacional del Teide y Las Cañadas

Pico del Teide (3718 m n.p.m.) jest najwyższym szczytem Hiszpanii i zarazem trzecim (po Mauna Koa i Mauna Kea na Hawajach) najwyższym na świecie wulkanem (licząc od jego podstawy na dnie oceanu; całkowita wysokość od podstawy wynosi 7,5 tys. M). Wraz z bliźniaczym Pico Viejo (Stary Szczyt; 3135 m n.p.m.) wznosi ponad obrzeżoną wysokimi ścianami (ponad 2000 m n.p.m.) ogromną kalderą (Las Cañadas) o rozciągłości ze wschodu na zachód wynoszącej 16 km, z południa na północ 9 km. Po wybuchach wulkanu szybko stygnąca lawa, spływając po stokach Teide, utworzyła malownicze czarne strumienie i kopuły. Kalderę otacza piaszczysta równina, ozdobiona fantazyjnymi formami ze skał pumeksowych i bazaltowymi „jajami” o średnicy 4 m. W parku wytyczono ponad 20 szlaków turystycznych, wiodących wąwozami i na stoki wulkanów. W ośrodku obsługi turystów (El Portillo), z ogrodem botanicznym, gdzie rosną gatunki endemiczne (np.. Fiołek z Teide), wyświetla się ciekawy film Uśpiony wulkan i organizuje wycieczki trekkingowe i wspinaczkowe. Z wysokości 2356 m n.p.m. teleférico (kolejka linowa) wozi turystów do punktu na wysokości 3555 m n.p.m., skąd można wspiąć się na białawy stożek z kraterem, zwany Pilón de Azúcar (Cukrowa Kolumna). Guanczowie wierzyli, że w wulkanie mieszka bóg Guayota (Niszczyciel), który niegdyś porwał dobrego boga światła Mageka do swojego królestwa i wtedy na ziemi zapanowały ciemności. Lud zwrócił się z błaganiami do potężnego boga Achámana, by uwolnił Mageka, co ten uczynił, a następnie zamknął wylot Teide owym białym stożkiem. Guayota nieraz wychodził, by czynić zło. Wtedy Guanczowie zapalali ogniska, żeby mu się wydawało, iż wciąż jest w swoim królestwie, i on wracał do najgłębszych czeluści wulkanu. Na szczycie masywu górskiego Izaña znajduje się Observatorio de Teide (2400 m n.p.m), które  wraz z obserwatorium na Roque de Los Muchachos (2426 m n.p.m.) na wyspie La Palmanależy do zespołu Europejskiego Obserwatorium Północnego. Parque Nacional del Teide y Las Cañadas znajduje się na liście Przyrodniczego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Atrakcją turystyczną w parku jest przejażdżka na wielbłądach.

La Candelaria

Miasteczko La Candelaria (20 km na południe od Santa Cruz de Tenerife) jest duchową stolicą Wysp Kanaryjskich, najważniejszym miejscem pielgrzymkowym, odwiedzanym głównie podczas świąt 2 lutego i 15 sierpnia. Przy głównym placu na wysokim brzegu Oceanu Atlantyckiego stoją Basílica de Nuestra Señora de La Candelaria (pw. Matki Boskiej Gromnicznej), kaplica z grotą Achbinico (zwaną też Cueva de San Blas), Fuente de los Pelegrinos (Studnia Pielgrzymów) oraz 9 posągów z brązu przedstawiających dziewięciu synów Tenerife Wielkiego, ostatniego przed podbojem chrześcijańskim (w 1496 r.) króla (mencey) Teneryfy, którzy po śmierci ojca władali przydzielonymi im menceyatami. Według kroniki mnicha Alonso de Espinosa, napisanej w 1594 r. (pięć lat później papież Klemens VIII ogłosił Virgen de la Candelaria patronką Wysp Kanaryjskich), w roku 1401 dwaj pastuszkowie ujrzeli stojącą na skale na Playa del Socorro w obecnym Güímar niezwykłą figurę pani ze świecą. Na rozkaz ówczesnego króla Guanczów została ona przeniesiona do jego pałacu. Okazała się cudowna, gdyż leczyła rany i różne choroby, zatem uznano, że to Chaxiraxi (Matka Słońca), i umieszczono ją w grocie Achbinico, miejscu starożytnego kultu, gdzie niegdyś płonął wieczny ogień. Jednakże pewien ochrzczony Guancz, imieniem Antón, którego w dzieciństwie piraci porwali do Sewilli, a następnie szczęśliwie powrócił, oznajmił, że jest to wizerunek Matki Jezusa. Wówczas Guanczowie przyjęli nową religię – zostali ochrzczeni w grocie, pierwszym sanktuarium maryjnym na Teneryfie. Według historyków, na Wyspy Kanaryjskie przybywali misjonarze jeszcze przed podbojem i w rzeczywistości figura pochodzi z Hiszpanii. Obecna ogromna bazylika (5 tys. Miejsc) została zbudowana w miejscu poprzednich kościołów w połowie XX w., w kanaryjskim stylu klasycystycznym. Oryginalna figura i jej późniejsza replika zaginęły podczas katastrofalnych powodzi; w 1827 r. najsłynniejszy rzeźbiarz kanaryjski Fernando Estévez, z miasteczka Orotova, wyrzeźbił posąg w stylu klasycystycznym, z cechami baroku i średniowiecznych Czarnych Madonn. Virgen de Candelaria i Matka Boska Częstochowska należą do najbardziej czczonych Czarnych Madonn w świecie. Warto dodać, że konkwistador Meksyku, Hernán Cortéz, nosił na szyi wizerunek Virgen de Candelaria, a w pierwszej katedrze w założonym przez Kanaryjczyków mieście San Antonio w Teksasie znajduje się posąg Virgen de Candelaria. Wyposażenie bazyliki w La Candelaria jest bardzo bogate, wśród licznych obrazów wyróżnia się malowidło Cudowne rozmnożenie chleba i ryb z widokiem wulkanu Teidew tle. Sceny wspaniałych witraży opowiadają dzieje wyspy, m.in.. Ukazanie się Matki Boskiej Guanczom.

La Orotava

Z miasteczka leżącego w dolinie (Valle de La Orotava) prowadzą trasy turystyczne wąwozami na stoki Teide i do kaldery Las Cañadas. Casa de los Balcones (Dom z Balkonami), z 1632 r., trzypoziomowy budynek z 5 długimi balkonami i wewnętrznym ukwieconym patiem z rzeźbionego drewna, prezentuje architekturę kanaryjską. W licznych pomieszczeniach działają warsztaty tradycyjnego rzemiosła artystycznego (ceramika, kobierce, hafty, kosze i in.) i sklepy dla turystów. La Orotova słynie z procesji i inscenizacji scen religijnych podczas święta Bożego Ciała (Corpus Christi). Na Plaza del Ayuntamiento (plac przed ratuszem), a także na wybranych ulicach przez ponad miesiąc artyści układają ogromny dywan z kwiatów, piasku i ziemi o różnych barwach, przyniesionej z Cañadas del Teide w Parque Nacional del Teide. Starannie przygotowane dywany każdego roku są inne; przedstawiają, m.in.. Znane malowidła z kościołów, sceny religijne, wizerunki świętych, oblicze papieża. Po przejściu uroczystej procesji… obrazy znikają. Następnego dnia na ulicach miasteczka ludzie tańczą przy dźwiękach wszechobecnej muzyki. 

San Critsóbal de La Laguna

Leży w malowniczej dolinie Aguere, pomiędzy masywami górskimi Anaga i La Esperanza, gdzie wytyczone ulubione przez wędrowców szlaki turystyczne. Uniwersyteckie miasto, z licznymi pałacami, domami arystokratów, klasztorami i kościołami i renesansową katedrą, było w przeszłości siedzibą gubernatorów wyspy. Ze względu na wspaniałą architekturę starówka została wpisana na listę Dziedzictwa Kulturalnego Ludzkości UNESCO. W XVI-wiecznej rezydencji Casa Lercaro, zbudowanej przez kupiecką rodzinę z Genui mieści się Museo de Historia y Antropología de Tenerife (MHAT), chyba jedyne w świecie muzeum z duchem. Piękna panna Lercaro snuje się wokół studni, do której wskoczyła, by nie wyjść za mąż za jakiegoś niezbyt młodego konkurenta. La Laguna słynie z życia nocnego i wina Tacoronte-Acentejo.

Güímar

Parque Etnográfico de  Pirámides de Güímar (Park Etnograficzny Piramid w Güímar (26 km od Santa Cruz de Tenerife) powstał dzięki Thorowi Heyerdahlowi (zasłynął z wyprawy po Oceanie Spokojnym na tratwie Kon-tiki). Norweski badacz w 1991 r. oświadczył, że ułożone z kamieni konstrukcje, podobne do egipskich i meksykańskich piramid schodkowych, są rzeczywiście piramidami zbudowanymi przez Guanczów, ludność pochodzenia berberyjskiego, osiadłą na długo przed odkryciem Wysp Kanaryjskich (na początku XIV w.). Historycy i archeologowie nie potwierdzili rewelacji Heyerdahla – w żadnych dokumentach nie ma informacji o istnieniu piramid przed XIX wiekiem, kiedy to w związku z gwałtownie rozwijającym się rolnictwem oczyszczano ziemię z kamieni, by przygotować pola pod uprawy. Z zebranych kamieni zbudowano piętrzące się mury przypominające piramidę. Długie i niskie kamienne murki są częstym widokiem na terenach wiejskich w Hiszpanii– oddzielają one posiadłości, a także chronią uprawy przed wiatrem. Taką samą „murkową” techniką wykonano 5 schodkowych piramid. Należy tu dodać, że właścicielem hacjendy w Güímar był w 1854 r. mason A.D. Flores.

El Sauzal

W XVII-wiecznym budynku hacjendy La Baranda (El Sauzal, ul. San Simón 49) znajduje się muzeum Casa del Vino (Dom Wina), z typową kanaryjską bodegą, salą wystawową przedstawiającą dzieje produkcji win na Teneryfie, restauracją oferującą lokalne potrawy, winoteka i salą degustacji dla turystów. W sąsiedniej Casa de Miel(Dom Miodu) turyści smakują miody z Teneryfy.

Icod de Los Vinos

Bogactwem Icod de Los Vinos na Teneryfie są gaje bananowe i winnice – pod koniec listopada odbywa się barwne święto wina (także w miejscowości Orotava). Obiektem zainteresowania turystów jest pomnik przyrody, tysiącletni smokowiec (Dracaena draco), mający 15 m wysokości i 5 m średnicy pnia. Według legendy, gdy Atlas zabił stugłowego smoka Ladona, strzegącego złotych jabłek w ogrodzie Hesperyd, z każdej kropli jego krwi wyrosło drzewo. Po zranieniu smokowiec wydziela czerwony sok, zwany smoczą krwią, którego używa się do celów medycznych. Biura turystyczne organizują wycieczki do 17-kilometrowej Cueva del Viento (Jaskinia Wiatru), powstałej po wybuchu wulkanu. Liczne korytarze łączą się z kilkoma innymi jaskiniami.

Wyspa La Palma

La Palma (pow. 708 km², dł. 42 km, szer. 28 km; w archipelagu Wysp Kanaryjskich), objęta patronatem UNESCO jako Przyrodnicze Dziedzictwo Ludzkości, uniknęła zorganizowanej turystyki masowej. Przybysze mieszkają głównie w pensjonatach i bungalowach oraz w gospodarstwach agroturystycznych, które chwalą sobie szczególnie miłośnicy pieszych wędrówek. Większymi ośrodkami wypoczynku nad morzem są Puerto Naos i Los Cancajos, z plażami z czarnym piaskiem i promenadami pełnymi barów i klubów. Dzięki zakazowi stosowania reklam neonowych (z powodu obecności obserwatoriów astronomicznych) ulice i zaułki w miasteczkach La Palmy tchną atmosferą początków ubiegłego wieku. Zwana też Isla Bonita (Piękna Wyspa) jest naprawdę piękna. Wytyczone tutaj malownicze szlaki turystyczne mają w całości ok. 850 km. W północno-zachodniej części wyspy na zboczach Barranco del Agua (Wąwóz Wody; dł. 9 km i wysokości do 1800 m n.p.m.), z licznymi źródłami, rośnie wiecznie zielony las mgielny, którego roślinność (głównie ogromne paprocie i drzewa wawrzynowe) produkuje mgłę (wilgoć wydobywająca się z podłoża osiada na liściach i paruje).

W Parque Nacional de la Caldera de Taburiente wyznaczono strefę namiotową. Caldera, wbrew nazwie, nie jest kraterem wulkanu – powstała w wyniku erozji skał. Tryska tu ponad 1000 źródeł wody, płynie rzeka Taburiente, szumią wodospady. Obserwatorium na Roque de Los Muchachos (Skała Chłopców; 2426 m n.pm.), najwyższym wzniesieniu Caldera de Taburiente, należy wraz z Observatorio de Teide na Teneryfie do Europejskiego Zespołu Obserwacyjnego. Wierzchołki najwyższych wzniesień znajdują się ponad chmurami mgły. Pośrodku otoczonej urwistymi brzegami Caldery, pomiędzy Barranque de Almendro Amargo (Wąwóz Gorzkiego Migdałowca) i Río Rojo (Czerwona Rzeka)  wznosi się Roque Idafe (Skała Idafe), święte miejsce pierwotnych mieszkańców La Palmy. Gdyby skała runęła, wielkie nieszczęścia spadłyby na wyspę, zatem ludzie odprawiali rytuały i przynosili krwawe ofiary przebłagalne. Kapłan intonował pytanie: „Czy Idafe  upadnie?”. Drugi mu odpowiadał: „Zostaw to, co przyniosłeś i nie upadnie”. Cumbre Vieja (Stare Pasmo dł. Ok. 15 km ), również wbrew nazwie, to najmłodsze wulkany Wysp Kanaryjskich– grupa 120 stożków sięga 2000 m n.p.m. wysokości. Niektóre z nich wciąż są aktywne. Niedaleko wulkanu San Antonio można wstąpić do Bodegas Carballo, bodegi znanej z dobrych win.

Santa Cruz de La Palma

Santa Cruz de La Palma, stolica wyspy La Palma, leży nad Oceanem Atlantyckim, pomiędzy wzniesieniami Barranco Seco (Suchy Wąwóz) a brzegiem La Caldereta, czyli dawnej zwietrzałej kaldery wulkanu. 18-tysięczne miasto, założone w 1493 r. przez konkwistadora A.F. de Lugo, zachwyca renesansową zabudową starówki. Przy Plaza España i przyległych ulicach lśnią bielą rezydencje z rzeźbionymi fasadami, łukowymi oknami i oszklonymi drewnianymi balkonami. Turyści przesiadują w romantycznych kafejkach i w barach przy nadmorskiej promenadzie – Paseo Marítimo. Santa Cruz de La Palma była do połowy XVII w. najważniejszym – i najbogatszym –  na Wyspach Kanaryjskich portem przeładunkowym w handlu z Nowym Światem, stąd te wspaniałe budowle. Miasta broniły przed piratami zachowane do dziś zamki Santa Catalina i Santa Cruz del Barrio. Symbolem dawnej przeszłości portu jest współczesny betonowy statek, kopia flagowego okrętu Kolumba „Santa María”, w którym mieści się Muzeum Żeglarskie. Odkrywca Ameryki nigdy na La Palma nie był – w drodze na podbój świata zatrzymał się u brzegów wyspy La Gomera.

Wyspa La Gomera

Elegancką oprawę Gomery, w archipelagu Wysp Kanaryjskich, stanowi rozległa panorama wyspy Teneryfy, z doskonale widocznym wulkanem Teide. La Gomera (pow. 368 km2), zwana też Isla Redonda (Okrągła Wyspa), ma trudno dostępne wybrzeże klifowe, z ogromnymi formami skalnymi o zaokrąglonych wierzchołkach. Jedna z ciekawszych to poorany bruzdami bazaltowy masyw o adekwatnej nazwie Los Órganos. Plaże kryją się w niewielkich zatoczkach. Górzyste wnętrze wyspy przecinają porośnięte tropikalną roślinnością jary, nad którymi unoszą się zjawiskowe mgły. W przeszłości głębokie wąwozy utrudniały komunikację pomiędzy ludźmi mieszkającymi w oddalonych od siebie górskich wioskach, co było przyczyną wykształcenia się naśladującego mowę języka gwizdów (silbo), który przetrwał do dziś, a nawet należy do przedmiotów obowiązkowych nauczanych w szkole. Silbo rozróżnia 2 samogłoski – wysokie i niskie oraz 4 spółgłoski wznoszące i opadające i jest rozumiany jak język mówiony. Język gwizdów Guanczowie przystosowali do swojej mowy, a następnie, po konkwiście przez Kastylijczyków, do j. hiszpańskiego, później nauczyli się go osadnicy z Hiszpanii.

Pośrodku Gomery na obszarze Parque Nacional de Garajonay (pod patronatem UNESCO) wznosi się wulkan Garajonay (1478 m n.p.m.). W parku rośnie prastary las wawrzynowy, ogromne wrzośce, sosny kanaryjskie i ok. 400 innych gatunków flory. Biura obsługi turystów organizują wycieczki po wyspie i wyprawy trekkingowe. Szlaków turystycznych jest wiele, doświadczeni piechurzy mogą przejść Gomerę w jeden dzień. Goście wyspy, oprócz hoteli i apartamentów, mają do dyspozycji pensjonaty i casas rurales (domy wiejskie) w gospodarstwach agroturystycznych.

San Sebastián de La Gomera, stolica Gomery, nosi też dumną nazwę Villa Colombina, gdyż jest tam dom, w którym mieszkał Krzysztof Kolumb (obecnie muzeum) przed wielką podróżą przez Atlantyk do Nowego Świata. Wyprawa przybiła do brzegów Gomery, by nabrać wody. Napis studni w mieście informuje dumnie: „Tą wodą została ochrzczona Ameryka”. Drugi napis na wstędze ze złoconej blachy głosi: „Stąd wyruszył Kolumb”. Wstęgę umieszczono na prostokątnej gotyckiej wieży obronnej, Torre del Conde (Wieża Hrabiego)”, zbudowanej w połowie XV w. Chronili się w niej Kastylijczycy podczas rebelii Guanczów, którym nie podobało się panowanie przybyszów.

Wyspa El Hierro

El Hierro (Żelazo) w archipelagu Wysp Kanaryjskich, zwana również Isla Chiquita (Malutka Wyspa; pow. 269 km2, 10 tys. Mieszkańców), słynie z wód siarczanych i naturalnych skalnych basenów. Plaże są czarne, z wyjątkiem Playa de Las Arenas Blancas (Plaża Białych Piasków), utworzonej ze szczątków skorupiaków, i Playa del Verodal z ciemnoczerwonym piaskiem. Usytuowane na przeciwległych wzgórzach punkty widokowe – Mirador de Las Playas i Mirador de Jinama (1230 m np..m.) – otwierające wspaniałą panoramę wybrzeża El Golfo, przy którym skupiają się ośrodki turystyczne, m.in. Miasteczko Sabinosa i pobliskie uzdrowiska Pozo de La Salud (Studnia Zdrowia) i nowoczesne Hotel-Balneario Pozo de la Salud. Wody siarczane służą do różnych zabiegów zdrowotnych (inhalacje, kąpiele i są zalecane do picia). Turyści korzystają z naturalnych basenów nad oceanem, do których schodzi się po drabinkach: Charco Azul (Błękitna Kałuża) koło wioski Llanos, Piscinas de La Maceta w rybackiej wiosce Maceta i Charco de los Sargos. Z najmniejszym hotelem na świecie (w Księdze Rekordów Guinessa) Punta Grande sąsiaduje park wodny Cascadas del Mar (Morskie Kaskady) – do budowy basenów, mostków, wodospadów, fontann użyto różnobarwnych odłamków skał wulkanicznych. Koło rybackiego miasteczka La Restinga, z portem, plażą i barami, na południu wyspy, ciągnie się wybrzeże El Mar de Las Calmas (Morze Ciszy), ulubione miejsce nurków i turystów zainteresowanych jaskiniami. Są tu dwie: Cueva del Diablo (Jaskinia Diabła) i bliżej La Restinga – powstała po wybuchu wulkanu Cueva de San Justo, długości 6315 m. Tunele ciągną się na różnych wysokościach. Ciekawsze szlaki turystyczne prowadzą do El Sabinar, jałowcowego lasu na płaskowyżu Dehesa (drzewa mają poskręcane pnie i gałęzie, nachylają się w tym samym kierunku wskutek wiatrów wiejących z północnego wschodu) oraz… na kraniec świata, jak nazwał Ptolemeusz (II w. n.e.) najbardziej na zachód wysuniętą część wyspy Hierro. W 1634 r. w Punta Orchilla przeprowadzono południk zerowy, którego właściwe miejsce określono w 1884 w Greenwich (od 1984 o 102 m dalej). Stoi tu obecnie Monumento al. Antiguo Meridiano Cero (Pomnik Dawnego Południka Zerowego). Turyści otrzymują stosowny certyfikat swej bytności w tym ważnym miejscu. Niedaleko jest latarnia morska i krzyż nawigacyjny.

Valverdeto jedyna spośród stolic Wysp Kanaryjskich, która nie leży nad oceanem. Położona na łagodnym górskim zboczu wśród winnic i sadów owocowych, posiada oddalony o 7 km port pasażerski – Puerto de La Estaca z ładną Playa El Varadero, hotelami i zapleczem gastronomicznym. Atrakcją stolicy są centra rozrywki.

Wyspa Gran Canaria

Gran Canaria (pow. 1560 km2, ok. 830 tys. Mieszkańców) to główna wyspa Prowincji Las Palmas (wyspy Fuerteventura i Lanzarote) należącej do wspólnoty autonomicznej Wysp Kanaryjskich w Hiszpanii. Gran Canaria ma kształt zbliżony do okręgu, plaże na wybrzeżu są piaszczyste, w geograficznym centrum wyspy wyrasta Pico de las Nieves (Szczyt Śniegów; 1949 m n.p.m.), cel wypraw trekkingowych i kolarskich. Fantazyjną formę skalną Roque Nublo (1813 m n.p.m., od podstawy do wierzchołka 80 m), której towarzyszy niższa Rana (Żaba), ogłoszono pomnikiem przyrody. W masywie skalnym Bentayga (1404 m n.p.m.), wznoszącym się w kalderze wulkanu Tejeda, zachowały się miejsca kultu pierwotnych mieszkańców. Są tu nawet wyryte znaki, które entuzjasci uznali za inskrypcje w alfabecie berberyjskim, naukowcy jednak wnoszą zastrzeżenia co do ich autentyczności. Wybrzeże zostało zdominowane przez czynny cały rok ogromny „kombinat wakacyjny” Maspalomas (ok. 200 tys. Łóżek), obejmujący liczne strefy hotelowo-rozrywkowe i rezydencjonalne:  Bahía Feliz (Szczęśliwa Zatoka), Playa del Ágila (Plaza Orła), San Agustín, Playa del Inglés (Plaża Anglika, najmodniejszy kurort), San Fernando de Maspalomas, Oasis, Faro (Latarnia), Campo Internacional, Bellavista (Piękny Widok), Sonnenland (Słoneczny Kraj), El Tablero, Meloneras, Pasito Blanco, El Salobre, Monte León, Ayaguares). W strefach Monte León i Ayaguares urządzono parki rozrywki, kluby żeglarskie, sportowe, pola golfowe, ogrody botaniczne, parki tematyczne i in. Każda strefa ma swoje bary, dyskoteki, kluby nocne, domy gry, centra handlowe. Maspalomas odwiedzają turyści z całej Europy, powodzeniem ciszy się również ośrodek wakacyjny Puerto Rico(sztuczne plaże, przystanie żeglarskie i sportów wodnych, centra handlowo-rozrywkowe).

Las Palmas de Gran Canaria

Jest stolicą wyspy Gran Canaria i Prowincji Las Palmas (wyspy Gran Canaria, Fuerteventura, Lanzarote) we wspólnocie autonomicznej Wysp Kanaryjskich w Hiszpanii. Początek miastu, założonemu w 1478 r., dała dzielnica Vegueta. Katedra Santa Ana, największy kościół na wyspie, wznosi się na głównym placu o tej samej nazwie. Budowana i powiększana przez cztery wieki, łączy różne style: gotycki, renesansowy i barokowy. Biała Casa de Colón (Dom Kolumba), rezydencja, w której mieszkał Kolumb w 1492 r. przed pierwszą wyprawą do Nowego Świata, ma dwa rzeźbione portale, drewniane rzeźbione balkony, dwa wewnętrzne patia otoczone renesansowymi arkadami i studnię gotycką. W 13 salach pomieszczono zbiory sztuki kanaryjskiej, replikę kabiny statku „La Niña”, modele statków, mapy instrumenty nawigacyjne, obrazy. Na ścianach wymalowano szlaki morskich podróży Kolumba. Museo Canario (Muzeum Kanaryjskie; ul. Doktor Chil) prezentuje kolekcje sztuki (m.in.. Jest tu terakotowa figurka zwana idolem z Gáldar) i przedmioty życia codziennego pierwotnych mieszkańców Wysp Kanaryjskich, modele wnętrz kanaryjskich domów. Od Veguety do parku w trochę tylko młodszej dzielnicy Triana, z rzucającymi się w oczy zabytkowymi kamienicami (XVII – XIX w.), biegnie brukowana ulica Triana, pełna butików, sklepów z pamiątkami i nastrojowych knajpek. Nazwa pochodzi od Triany w Sewilli.

Dzielnica Ciudad Jardín (Miasto Ogród), z pięknym parkiem Doramas, została założona pod koniec XIX w. przez kolonię Brytyjczyków. W otoczeniu alejek, kaskad wodnych i endemicznej flory znajduje się Pueblo Canario, dzieło braci Fernández de la Torre, architekta Miguela i malarza Néstora. Wioska Kanaryjska reprezentuje tradycyjną architekturę Islas Canarias. Na dziedzińcu Bodegón, ze sklepami rzemiosła artystycznego, odbywają się występy folklorystyczne.

Wielokilometrowa, z żółtym piaskiem Playa de Las Canteras (oznaczona Niebieską Flagą), jej przedłużenie Playa del Confital oraz Playa de Las Alcaravaneras w Puerto de La Luz ściągają turystów z całej Europy. Panują tu najlepsze warunki do uprawiania sportów wodnych, a przy nabrzeżnych promenadach gwarantują rozrywkę dyskoteki, kluby nocne i bary. Przy Playa de Las Canderas stoi prawie 9-metrowy pomnik sławnego tenora lirycznego Alfreda Krausa. W Auditorio Alfredo Kraus (z 1997 r.), zaprojektowanym przez wybitnego architekta Óscara Tusquetsa w formie latarni morskiej, odbywa się prestiżowy Międzynarodowy Festiwal Filmowy i Festiwal Muzyki Kanaryjskiej. Ok. 100 m od brzegu Playa de Las Canteras ciągnie się naturalny falochron, utworzony z lawy, która wyciekała z wulkanu na półwyspie La Isleta, usytuowanym pomiędzy Las Canteras i Las Alcaravaneras. Za La Isleta rozciąga się jeden z najważniejszych portów europejskich, Puerto de La Luz. Bronił go przed piratami Castillo de La Luz (Zamek Światła; drewniany w XV w., potem kamienna forteca); w 1595 odparł atak Francisa Drake’a, a w 1599 r. zniszczyły go kule armatnie ze statków holenderskiego korsarza Pietera van der Does. Obecnie odrestaurowany, otrzymał piękną oprawę z ogrodów różanych. XIX-wieczny Mercado Municipal del Puerto (Portowy Targ Miejski), z kutego żelaza, wzniesiono w stylu modernistycznym. Tutaj turyści chętnie robią zakupy. Park Santa Catalina to długa promenada obsadzona drzewami palmowymi, z mnóstwem kawiarni, barów i dyskotek; tutaj odbywa się też szalony kanaryjski karnawał.

Przy północnym wjeździe do miasta, w Parque del Rincón stoi na podeście z kamieni Monumento al. Atlante(Pomnik Atlantyku), dzieło Tony’ego Gallardo z 1986. Postać kobiety wyciągającej ręce w stronę Oceanu Atlantyckiego artysta wykonał z fragmentów skał wulkanicznych, zebranych na La Isleta. Kobieta głosi chwałę Atlantyku, a może wyraża tęsknotę za zatopioną mityczną Atlantydą?

Wyspa Fuerteventura

Fuerteventura (pow. 1659,74 km², ponad 86 tys. Mieszkańców), w archipelagu Wysp Kanaryjskich w Hiszpanii, znaczy „silne wichury”. Hiszpański filozof Miguel de Unamuno – który mieszkał tu jako wygnaniec w 1924 r., po zamachu stanu przeprowadzonym w 1923 r. przez generała Primo de Riverę nazwał ją „oazą na pustyni cywilizacji”. Wyspa leży 95 km od Afryki, długość linii brzegowej, z ponad 150 szerokimi plażami z drobnym białym piaskiem, wynosi 340 km. Wiatry utworzyły na 10-kilometrowym odcinku wysokie i sypkie białe wydmy w Parque Natural de Corralejo, sąsiadującym z białą plażą ośrodka wakacyjnego Corralejo (są tu słynne Waikiki Night Club i Surf Bar Club Buena Onda). Drugim dużym kurortem jest Morrro Jable. Atrakcją kurortu La Lajita są pokazy tresury fok, słoni morskich, gadów i papug w  parku zoologiczno-botanicznym Oasis. Caleta de Fustes, z kompleksem hoteli Barceló Club El Castillo (380 budynków), polem golfowym, mariną i promenadą z barami i klubami, dysponuje oceanarium, w którym pływają żółwie morskie. Przy wielokilometrowej Playa de Sotavento na półwyspie Jandía odbywają się każdego roku międzynarodowe zawody w winsurfingu. W miasteczku Pájara warto zobaczyć barokowy portal XVII-wiecznego kościoła Virgen de la Regla, ozdobiony rzeźbami charakterystycznymi dla kultur indiańskich w Meksyku. Prawdopodobnie jest to dzieło artysty, przybyłego z emigrantem, który powrócił w rodzinne strony. Wędrowcy wybierają szlak po dnie głębokiego i szerokiego jaru, Barranco de  Jenejey, którego brzegi tworzą stożki wulkaniczne. Ecomuseo de Alcogida (koło miejscowości Tefía) to pozostałość po opuszczonej wiosce z siedmioma gospodarstwami. Są tu działające warsztaty rzemieśnicze, młyn, piekarnia, kozy, krowy, osły i wielbłądy. Na maleńkiej Isla de los Lobos (Wyspa Wilków), 2 km od Fuenteventury, mieszkają tylko turyści w domach wakacyjnych. Nazwa pochodzi od pewnego gatunku fok. Są tu latarnia morska (obecnie obsługiwana automatycznie) z połowy XIX w., dwie sezonowe restauracje prowadzone przez rodzinę ostatniego latarnika i piękna trasa spacerowa wokół wyspy, która jest właściwie nieczynnym wulkanem. Isla de Los Lobos „gościła” niejakiego Francisa Drake’a i jemu podobnych.

Puerto de Rosario

, stolica Fuerteventury, z plażami Puerto Lajas, Jarugo i Playa Blanca, to oblegany  ośrodek wakacyjny. Od 2001 r. odbywają się Międzynarodowe Sympozja Rzeźbiarzy – w efekcie powstał Park Rzeźb na wolnym powietrzu, liczący ponad setkę dzieł uczestniczących w nich artystów.

Wyspa Lanzarote

Lanzarote (pow. 795 km2) należy do archipelagu Wysp Kanaryjskich w Hiszpanii. Zwana Isla de los Volcanes (Wyspa Wulkanów), w całości została uznana za Rezerwat Biosfery UNESCO. Przy wybrzeżu dł. 195 km jest 87 plaż (z piaskiem czarnym, białym i czerwonawym). Główne ośrodki turystyczne – z resortami hotelowymi i zapleczem gastronomiczno-rozrywkowym – to Puerto del Carmen (ze słynną Avenida de las Playas pełną barów, restauracji, klubów nocnych i kasyn), Playa Blanca i Costa Teguise (z akwaparkiem i polem golfowym). Miasta Teguise, dawnej stolicy wyspy, bronił wzniesiony w XIV w. zamek Guanapay. Obecnie mieści się w nim Muzeum Emigrantów. Lanzarote odwiedza ok. 2 mln turystów rocznie. Rozwój turystyki wyspa zawdzięcza odsalarniom wody morskiej (pierwszą na wyspie i w świecie zbudowano w 1956 r.) i działalności architekta Césara Manrique, który projektował hotele, restauracje, baseny, sale koncertowe, przetwarzał jaskinie, wznosił pomniki, m.in.. Pomnik Wieśniaka w geograficznym centrum Lanzarote. Dotychczas wodę pitną sprowadzano z innych Wysp Kanaryjskich. Na niedostatek wody wieśniacy wymyślili sposób – posypują winnice  i poletka uprawne kamykami wulkanicznymi, które nocą wchłaniają wilgoć. Pola warzywne dodatkowo są chronione przed wiatrem półokrągłymi murkami z kamieni wulkanicznych. Spośród win produkowanych w rejonie La Geria słyną gatunku typy malwazja. Koło miasteczka Masdache jest Muzeum Wina i winiarnia El Grifo, założona w 1775 r. Jako siły pociągowej są używane dromadery, sprowadzone z Afryki. Na obszarze ponad 52 km2 utworzono Parque Nacional de Timanfaya, obejmujący wulkany Timanfaya (Góry Ogniste), z 25 wulkanami z mnóstwem kraterów. Gwałtowne erupcje, trwające od 1730 do 1736 r., zmieniły całkowicie wygląd wyspy. Podłoże w głębi ziemi wciąż jest gorące. Wygrzebane kamienie parzą, woda wlana do otworu wydobywa się w postaci gejzeru, w innych miejscach krzew włożony do dziury płonie. Biura obsługujące turystów i niektóre hotele organizują wycieczki autokarowe po 14-kilometrowej trasie zwanej Ruta de los Volcanes (Droga Wulkanów). Turyści mogą też zwiedzać park w karawanie dromaderów. Atrakcją jest zaprojektowany przez C. Manrique na wzniesieniu Islote de Hilario punkt widokowy z Restaurante del Diablo (Restauracja Diabła). Potrawy przygotowuje się na ruszcie ustawionym na obudowanym kraterze, z którego wydobywa się powietrze o temperaturze 300°C. W Jardín de Cactus, zaprojektowanym przez C. Manrique, rośnie ok. 1400 odmian kaktusów. W Parque Tropical de Guinateżyje ponad 1300 gatunków ptaków z całego świata. Dzieci będą zachwycone papugami jeżdżącymi na rolkach i prezentującymi rozmaite sztuczki.

Arrecife

, stolica wyspy, zachwyca bielą domów, wznoszonych w tradycyjnym stylu kanaryjskim. Podczas częstych ataków pirackich, m.in.. Korsarza Waltera Raleigha w 1617 r., mieszkańcy chronili się w przepastnej wulkanicznej jaskini Cueva de los Verdes (nazwa Verdes pochodzi od rodziny pasterskiej, która w niej niegdyś mieszkała). C. Manrique zbudował w niej salę koncertową. W Boże Ciało procesje przechodzą ulicami po dywanach usypanych z barwionej soli.

Zofia Siewak-Sojka