Jadę na Minorkę

Plaże osłonięte wysokimi klifami, nastrojowe kawiarenki w sąsiedztwie arystokratycznych rezydencji, wiszące na morzem tarasy...

MINORKA

(MENORCA; pow. 701,84 km², ok. 134 tys. mieszkańców), wyspa na Morzu Śródziemnym, wraz Majorką i Pitiuzami – Ibizą i Formenterą – należy do wspólnoty autonomicznej Illes Balears (Islas Baleares) w Hiszpanii.

Kiedy jechać?

Zwiedzanie cały rok; średnia temperatura latem wynosi 25ºC, zimą 12ºC.

Potrawy, smakołyki, napoje

caldereta de langosta (potrawa z homara), pa amb oli (chleb z roztartym czosnkiem i pomidorem skropiony oliwą i nakryty plasterkiem sera z Maó); ser z Maó i miody z Minorki; figat (powidła figowe), panellets (słodkie bułeczki z masy ziemniaczanej, migdałów, cukru, przypraw, z suszem owocowym i czekoladą); Gin Xoriguer, likiery cytrusowe, brzoskwiniowy, likier (różany z płatków róż, kwiatu pomarańczy, cynamonu, goździków), likier rumiankowy, calent(podawany na gorąco lub mrożony napój z wina, szafranu, ziół, anyżku i cynamonu).

Wyjątkowe zakupy

Costa de Sa Plaça w Maó, Centro Atresanal de Menorca (Centrum Rzemiosła Artystycznego Minorki) w kurorcie Es Mercadal, arkadowa ulica Ses Voltes w Ciutadelli.

Minorka (łac. Minor – „mniejsza”), druga pod względem wielkości – po Majorce – wyspa Balearów ma 216 km wybrzeża, długość ze wschodu na zachód wynosi 50 km, szerokość z północy na południe 16 km. Najwyższe wzniesienie Monte Toro (Góra Byka; 358 m n.p.m.) było od czasów prehistorycznych miejscem kultu. Zachowały się osady talajockie z ok. 1300 r. p.n.e. – niektóre z nich istniały jeszcze w czasach dominacji rzymskiej do IV w. n.e. – przetrwały też starsze budowle megalityczne sprzed okresu talajockiego. Feniccy żeglarze nazywali wyspę Ziemią Ognia (Nura), greccy Ziemią Bydła (Meloussa); w VII w. p.n.e. Kartagińczycy założyli dwa miasta enklawy: Magonis (obecna stolica; katal. Maó, hiszp. Mahón) i Jamma (obecna Ciutadella). W 123 r. Metellus włączył „mniejszą wyspę” – Minor – do republiki rzymskiej, w 427 r. Wandalowie utworzyli swoje królestwo, które w 533 r. podbiły bizantyjskie wojska wodza wszech czasów Belizariusza. Bizantyjską posiadłość atakowali Wikingowie, Frankowie i Arabowie – ci ostatni zdobyli Minorkę w 902 r., a w 1232 r. płacili trybut królowi Aragonii Jaime’owi I Zdobywcy. Ostatecznie wyspę zdobył w 1287 r. król Aragonii i Katalonii Alfons II Liberalny, który sprzedał w niewolę bądź wypędził ludność muzułmańską i sprowadził osadników katalońskich. W XVIII w. wyspę okupowali Brytyjczycy, którym co jakiś czas przeszkadzali Francuzi i Hiszpanie. Najeźdźcy pozostawili ślady w dialekcie minorkińskim – jest to odmiana katalońskiego z dużym zasobem słownictwa zapożyczonego z angielskiego i francuskiego, a także powszechnego jeszcze po konkwiście arabskiego.

Nowe nadmorskie ośrodki  turystyczne różnią się od wakacyjnych molochów na Majorce – dominuje tutaj niska stylowa architektura, gdyż od pewnego czasu prawo zakazuje budowania hotelowych wysokościowców. Minorka znajduje się pod patronatem UNESCO jako rezerwat biosfery. W resortach hotelowych (Sandy Bay, Farragut, Es Grau, Platja de Cavalleria i in.) działają lokale z muzyką flamenco, irlandzkie i angielskie puby, restauracje z kuchnią międzynarodową.

Wyjątkowym miasteczkiem wakacyjnym jest kompleks willowy Cala’n Porter na długim i wysokim klifie, z barami i restauracjami przy złocistej plaży u jego podstawy, na którą schodzi się po stopniach wykutych w skale. W klifie jest też duża grota z naturalnym otworem, a w niej słynna dyskoteka, znana pod nazwą groty – Cova d’en Xoroi. Schodzi się tam ze szczytu klifu kamiennymi schodami. Na wiszących nad morzem występach skalnych w klifie urządzono widokowe kawiarenki.

Nocne kluby, bary i dyskoteki skupiają się w głównie w portach Maó i Ciutadelli. Do najsłynniejszych należą Tonic (Maó), Pacha Menorca (w kurorcie Sant Lluís).

W wiejskim krajobrazie Minorki zwracają uwagę murki oddzielające poszczególne posiadłości i murki chroniące pola uprawne przed wiatrem. Pokoje w casas rurales (wiejskie domy), a właściwie zabytkowych dworkach w dawnych hacjendach, są wynajmowane turystom. Dom z piaskowcowych murów w kolorze ochry lub pomalowanych na biało i niebiesko, ma spadzisty dach arabski z rynną odprowadzającą wodę. W głębi obejścia stoją osobne budynki gospodarcze, m.in. piekarnia, tłocznia oliwy, wielka jadalnia, w której stołowali się pracownicy, jest też obudowana studnia z ozdobnym portalem i głaz z wykutymi stopniami ułatwiający wsiadanie na konia. Przejażdżka na koniu minorkińskim to jedna z atrakcji turystycznych Minorki. „Cały czarny, wysoki, o okrągłych oczach i ognistym spojrzeniu, umięśniony, z długimi kończynami, silny, energiczny i zarazem łagodny, o eleganckiej sylwetce i szlachetnym charakterze” reprezentuje czystą rasę minorkińską, wywodzącą się od koni berberyjskich.

Dumą Minorki są dwa produkty objęte ochroną UE – ser Queso Mahón-Menorca i Gin Xoriguer w zielonej butelce z okrągłym uchwytem przy szyjce – oraz majonez. Serem z Madina Majurka szczycili się muzułmanie już w X w. Zwyczaj picia ginu wprowadzili okupujący Minorkę Brytyjczycy w XVIII w. Przebiegły Minorkińczyk, nazwiskiem Beltrán, podstępem zdobył recepturę i technologię wytwarzania ginu i założył słynne potem gorzelnie. Majonez (hiszp. mayonesa lub mahonesa, franc. mayonnaise) rozsławili w Europie Francuzi. Okupujący wyspę od 1756 r. francuski marszałek L. Richelieu, krewny słynnego kardynała, zmęczony i głodny wstąpił późną nocą do skromnej tawerny w Maó, lecz właściciel przyznał, że w kuchni zostały już tylko resztki niezbyt świeżego mięsa. Znakomity gość odrzekł, że „na duży głód najtwardszy chleb nie jest za twardy” i zgodził się zjeść wszystko, co mu będzie podane”. Dostał więc to mięso z zimnym sosem z jaj i oliwy, od wielu wieków znanym na Minorce. Tak bardzo marszałkowi kolacja smakowała, że poprosił o recepturę sosu, który nazwał mayonnaise, po czym powierzył skromnemu oberżyście stanowisko głównego kucharza na swoim dworze. Według innej wersji recepturę sosu podarowała okupantowi jedna z jego kochanek, a on na jej cześć nazwał sos mahonesa.

Maó

Maó (hiszp. Mahón), stolica Minorki, stanowi urokliwą mieszankę rodzimej architektury balearskiej i XVIII-wiecznej brytyjskiej w stylu georgiańskim (w okresie panowania trzech królów o imieniu George). Brytyjskie rezydencje przy wąskiej Carrer Isabel II charakteryzują się półkolistymi oknami i przesuwanymi pionowo prostokątnymi okiennicami. Ulicę zamyka barokowy kościół Sant Francesc; nawę zdobią piękne spiralne kolumny, ośmiokątną kaplicę Niepokalanego Poczęcia – dzieło F. Herrery – wspaniała dekoracja w stylu churrigueryzmu. Museu de Menorca w budynkach dawnego klasztoru prezentuje kulturę materialną wyspy od prehistorii do czasów obecnych. Brytyjscy turyści z sentymentem spoglądają na Golden Farm (obecnie Sant Antoni), w której admirał H. Nelson, znany ze zwycięskiej bitwy pod Trafalgarem (w 1805 r. rozgromił flotę francusko-hiszpańską), pisał tęskne listy do ukochanej Lady Hamilton. Hiszpanie natomiast szczycą się wzniesionym w XVI w. fortem San Felipe – w 1782 r. w podziemiach kryli się brytyjscy żołnierze (ok. 3 tys.) przed wojskiem hiszpańskim. Z San Felipe biegnie tunel do XVIII-wiecznej twierdzy Marlborough, która w różnych okresach służyła Francuzom, Brytyjczykom i Hiszpanom. W drugiej połowie XIX w. Hiszpanie zbudowali ogromną fortecę La Mola. Miała bronić portu przed zakusami Francuzów i Brytyjczyków, jednakże okazała się niepotrzebną inwestycją ze względu na postęp w technice wojennej.

Zofia Siewak-Sojka