Jadę na Kretę

Kreta to największa grecka wyspa i piąta co do wielkości z wysp położonych na Morzu Śródziemnym. Od dawna jest popularnym celem podróży wielu turystów. Nic dziwnego, bowiem wyspa ta zachwyca malowniczymi krajobrazami, przyciąga zaklętą w ruinach starożytnych budowli historią, pełna jest rozmaitych atrakcji i ciekawych miejsc, które warto zobaczyć.

NAJWIĘKSZE MIASTA

Chania, Heraklion, Retimno

KIEDY NAJLEPIEJ JECHAĆ

Kreta jest jednym z najbardziej słonecznych miejsc na Morzu Śródziemnym. Lato trwa tu bardzo długo, bo od maja do października – i to jest najlepszy okres na wyjazd dla osób pragnących zażywać morskich i słonecznych kąpieli.

CO WARTO PRZYWIEŹĆ Z KRETY

Do popularnych produktów przywożonych z Krety należą: wino, oliwa, wódka raki, miód, kosmetyki na bazie oliwy i oliwek, zioła, a także figurki z drewna oliwnego, ręcznie tkane koronki, ceramika oraz inne wyroby rękodzielnicze.

CO WARTO ZJEŚĆ I WYPIĆ NA KRECIE

Wśród typowo greckich dań, których warto skosztować podczas pobytu na Krecie, wymienić należy: horiatiki (sałatka z pomidorów, ogórków, zielonej papryki, cebuli, oliwek i sera feta, przyprawiona oregano, oliwą, octem, solą i pieprzem), tsatsiki (jogurt ze startymi ogórkami, przyprawiony oliwą, octem, solą i pieprzem), moussaki (warstwowa zapiekanka z ziemniaków, bakłażana, mielonego mięsa w sosie pomidorowym, polana beszamelem i posypana tartym żółtym serem), kleftiko (danie z mięsa jagnięcego z warzywami), revani (ciasto z migdałami), kadaifi (ciasteczka miodowe). Po posiłku można uraczyć się filiżanką kawy po grecku lub kieliszkiem retsiny (wina aromatyzowanego żywicą).

CO WARTO ZOBACZYĆ I ZWIEDZIĆ

Chania

To drugie co do wielkości miasto Krety, położone na jej północno-zachodnim wybrzeżu. Tutejsza Starówka do dziś nosi ślady panowania Republiki Weneckiej, a przy tym jest bardzo ciekawa pod względem architektonicznym. Można zobaczyć tu stary, ufortyfikowany port, dawne kościoły katolickie, XVII-wieczny meczet Hasana Paszy, wenecki fort Firkas (tu znajduje się obecnie muzeum morskie), a także latarnię morską przypominającą wyglądem minaret. Warto podczas przechadzki po Starym Mieście zwrócić uwagę na zabytkowe kamieniczki oraz kamienne arsenały. Można też wstąpić do dawnego kościoła Franciszkanów, w którym mieści się obecnie Muzeum Archeologiczne, czy też do dawnej XV-wiecznej świątyni San Salvatore, gdzie znajduje się Muzeum Bizantyjskie.

Knossos

Jest to miejscowość położona u podnóży góry Ida. Znajdują się tam ruiny ogromnego pałacu. Część zabudowań przypomina labirynt. Ruiny te zostały odkryte podczas wykopalisk prowadzonych przez Arthura Evansa w latach 1899-1905. Archeolog uznał wówczas, że odkrył pałac mitycznego króla Minosa oraz będący jego częścią labirynt, w którym więziony miał być Minotaur (pół człowiek, pół byk). Trudno orzec, czy rzeczywiście pałac w Knossos miał coś wspólnego z mitologiczną budowlą. Prace wykopaliskowe pozwoliły ustalić, że zabudowania te powstały między 1700 a 1500 r. p.n.e.

Matala

To mała wioska rybacka, w której niegdyś mieścił się port, a w I-II w. n.e. znajdujące się przy plaży groty wykorzystywane były jako katakumby do chowania zmarłych. Matala przez długi czas była miejscem zapomnianym. Dopiero w latach 60. XX wieku osadę tę upodobali sobie hippisi – tu założyli swoją komunę. Bywali tu m.in. Joni Mitchell, bob Dylan i Cat Stevens. Od tamtej pory wioska ta stała się popularnym miejscem turystycznym, choć zachowała swój kameralny charakter. Wyjątkowo piękna, piaszczysta plaża, wapienne urwiska wzgórz, liczne jaskinie, zatoka – to wszystko tworzy malowniczy krajobraz, zachęcający do urokliwych spacerów.

Samaria

Jest to najgłębszy wąwóz Europy. Znajduje się w Górach Białych. Umiejscowiony między wapiennymi skałami kanion ma ponad 18 km długości oraz 1100 m głębokości. Cały wąwóz oraz okoliczne górskie tereny wchodzą w skład Parku Narodowego Samaria. Liczący 16 km szlak turystyczny rozpoczyna się w miejscowości Omalos na wysokości 1200 m n.p.m. Przejście całej trasy zajmuje około 4-6 godzin i jest przystosowane do potrzeb turystów.

Jaskinia Dikte

Znajduje się w północnej części płaskowyżu Lasithi. Wewnątrz podziwiać można wyjątkowo piękną i urozmaiconą szatę naciekową. Godny uwagi jest też fakt, iż najstarsze ślady obecności ludzi w tym miejscu sięgają 6 tysięcy lat wstecz. Poza pełnieniem funkcji religijnych jaskinia ta prawdopodobnie była miejscem pochówku zmarłych.

Cretaquarium

To publiczne akwarium o powierzchni 1600 m2 znajduje się w pobliżu miejscowości Gournes. Jest największym i najnowocześniejszym tego typu obiektem na terenie Europy. Można zobaczyć tu około 2500 zwierząt morskich będących przedstawicielami 250 różnych gatunków.

Monastyr Agia Triada Tzagarolon

Ten prawosławny klasztor to jedna z najpiękniejszych budowli sakralnych na Krecie. Wyróżnia się pięknym położeniem – otaczają go cyprysy oraz gaje oliwne i winnice, które wciąż są uprawiane i wykorzystywane. Same zabudowania zwracają uwagę piękna architekturą i robią imponujące wrażenie. Na terenie klasztoru mieści się też muzeum, w którym obejrzeć można stare rękopisy, ikony oraz inne zgromadzone tam pamiątki.

Chrisoskalitissa (Kościół Najświętszej Marii Panny ze Złotym Stopniem)

Znajduje się 9 km od miejscowości Elafonissi. Pochodzi z XVII wieku. Jest pięknie umiejscowiony, znajduje się bowiem na stromej skale, która wznosi się nad morskim brzegiem. Istnieje legenda wiążąca się z jego nazwą. Głosi ona, że jeden z 90 stopni prowadzących do kościoła jest wykonany ze złota, jednak tylko ten może go zobaczyć, kto jest bez grzechu.

Frangokastello

To niewielka miejscowość położona na południe od miasta Chania. Znajduje się tam godny uwagi zamek wenecki, wzniesiony w XIV wieku. Pełnił on funkcję obronną. Do dzisiejszych czasów w dobrym stanie zachowały się jego mury zewnętrzne, natomiast wnętrze jest puste. Twierdza ta na przestrzeni lat wiele razy była świadkiem toczonych tu walk i bitew. Jedna z nich stoczona została 17 maja 1828 roku. Wówczas to panujący na Krecie Turcy podjęli zamiar odbicia zamku z rąk greckich rebeliantów. Udało się to osiągnąć, a w krwawej bitwie zginęło 338 Greków. Podobno od tamtej pory, w każdą rocznicę owej bitwy, w pobliżu zamku pojawiają się czarne cienie, będące duchami zamordowanych greckich żołnierzy. Przez miejscowych nazywane są one Drosoulites – Ludzie Rosy.

Kournas

Jest to największe słodkowodne jezioro na Krecie. Można tu kąpać się, a także popływać na wypożyczonym sprzęcie wodnym. Z powstaniem jeziora wiąże się pewna legenda, według której ludność zamieszkująca niegdyś te tereny nie zachowywała bożych przykazań. Bóg, chcąc ukarać grzeszników, zesłał wielki deszcz, który padał tak długo i obficie, aż jego wody zatopiły całą wioskę razem z mieszkańcami. Dziś w tym miejscu jest właśnie jezioro.

Anissara

W tej miejscowości, na dnie morza, w odległości około 800 metrów od brzegu, znajdują się pozostałości niemieckiego samolotu myśliwskiego – Messerschmitt Bf 109. Pochodzi on z czasów II wojny światowej, jednak jak na razie nie udało się ustalić dokładnego czasu zestrzelenia maszyny ani żadnych konkretnych informacji na ten temat. Dla miłośników historii, posiadających uprawnienia do nurkowania, wyprawa na morskie dno będzie z pewnością ciekawym doświadczeniem.

CIEKAWOSTKI

• Kreta to jedno z tych miejsc, w którym zagrożone wyginięciem gatunku żółwie Caretta Caretta wychodzą na ląd, aby złożyć jaja. Ich okres lęgowy rozpoczyna się na przełomie maja i czerwca. Dorosłe osobniki tych żółwi osiągają wielkość 1,2 metra i wagę 100 kilogramów. Mogą żyć nawet 80 lat.
• Nikos Kazandzakis – grecki pisarz, autor m.in. znanych powieści „Grek Zorba” i „Ostatnie kuszenie Chrystusa”, pochodził z Krety i tutaj został pochowany. Na jego grobie w Heraklionie widnieje epitafium tej treści: „W nic nie wierzę, nie mam nadziei na nic, jestem wolny”.

INFORMACJE DODATKOWE

W podróży na Kretę z pewnością przydatne będą mapy i przewodniki dotyczące tej wyspy. Warto sięgnąć po publikacje wydane w języku polskim (wydawnictwa: Pascal, Bezdroża, Michelin, Marco Polo, National Geographic, Dumont, RM, TD, Expressmap), w języku angielskim (wydawnictwa: Lonely Planet, Berlitz, Rough Guide, Insight Guides, Bergverlag Rother) oraz w języku angielskim i niemieckim (wydawnictwo Freytag&Berndt).

Dorota Pansewicz