Jadę do Chowacji

CHORWACJA

od 1991 r., po rozpadzie Jugosławii, odrębne państwo (pow. 56,6 tys. km2) – graniczy ze Słowenią, Węgrami, Serbią, Czarnogórą, z Bośnią i Hercegowiną oraz z Włochami od strony Morza Adriatyckiego.

Wyspa Brać -panorama wybrzeża

Kiedy pojechać?

Sezon turystyczny trwa od kwietnia do października, najwięcej turystów przyjeżdża w lipcu i w sierpniu; zimą przyjmują gości ośrodki narciarskie w górach Medvednica i pensjonaty w Parku Narodowym Jeziora Plitwickie.

Potrawy i smakołyki

lignje (kałamarnice w sosie czosnkowym), črni rizoto (ryż z kałamarnicą), purica s mlincima (indyk z makaronem), prosię z rożna, prikle (smażone w oleju racuchy z rodzynkami i migdałami).

Wyjątkowe zakupy

targ miejski w Splicie (dalmatyńskie koronki); zwana najdłuższym sklepem ulica Ilica w Zagrzebiu; Korzo w Rijece; Placa w Dubrowniku.

Poranny widok na Starówkę Zagrzebia

Zagrzeb

stolica Chorwacji, leży nad brzegami Sawy i na wzgórzach masywu Medvednica. Starówkę Zagrzebia, zwaną Górnym Miastem, tworzą średniowieczne dzielnice Kaptol i Gradec oraz Górne Miasto z XVIII- i XIX-wieczną zabudową. Atrakcją turystyczną, a dla mieszkańców zwykłym środkiem lokomocji, jest zabytkowa kolejka (z 1888 r.) łącząca Dolne i Górne Miasto. W Gradcu przed cudownym obrazem Matki Boskiej, umieszczonym na XIII-wiecznej Kamiennej Bramie, modlą się pielgrzymi. W sąsiedztwie od 1335 r. działa apteka, niedaleko stoi pręgierz, do którego przywiązywano cudzołożnice. Przy placu Markov trg wyróżnia się gotycki kościół św. Marka i dzwonnica z barokowym hełmem. We wnętrzu zachwyca posąg Hrvatska Bogorodica wybitnego artysty Ivana Meštrovicia, tworzącego w stylu ekspresjonizmu i secesji. Matka Boska została przedstawiona w postaci chorwackiej chłopki. Ok. 300 rzeźb wystawiono w Atelier Meštrovicia przy kościele. Warte uwagi są muzea w Dolnym Mieście: Muzeum Mimara (Roosveltov trg) ze starożytnościami mezopotamskimi, egipskimi i rzymskimi i galerią obrazów malarzy niderlandzkich, hiszpańskich, francuskich oraz Muzeum Etnograficzne (Mažuranićev trg) prezentujące przedmioty codziennego użytku i rzemiosło artystyczne z Chorwacji i różnych stron świata. Ulice Tkalčićeva i Savska i słyną z nocnego życia, kluby, kawiarnie i bary skupiają też w parku i przy plażach w kompleksie rekreacyjnym nad jeziorem Jarun.

W otwartej w 2008 kawiarni Jedro za konsumpcję płaci się walutą duchową – modlitwą. Kawa kosztuje 2 Ojcze nasz i dwie Zdrowaś Mario, kawa z mlekiem 3 Ojcze nasz i 1 Zdrowaś Mario, droższe są napoje, np.. Za Coca Colę trzeba odmówić 5 Zdrowaś Mario i 5 Wierzę w Boga. Na dole cennika dodano informację: „Prosimy gości duchowej kawiarni Jedro, by dokładnie odliczali należność. Z góry dziękujemy.” Kawiarnia Jedro przy kościele Sveta Mati Slobode (M.B. Oswobodzicielki) jest czynna w każdą niedzielę po nabożeństwie od godz. 13.00 do 14.00.

Na najwyższy szczyt gór Medwednica, Sljeme (1035 m n.p.m.), prowadzi oznaczony szlak wśród lasów, wjeżdża też kolejka gondolowa. Są tu schroniska, hotele i restauracje, a na trasach narciarskich odbywają się międzynarodowe zawody. Każdego roku ponad 800 tys. Wiernych pielgrzymuje do sanktuarium Matki Boskiej Bystrzyckiej w miejscowości Marija Bistrica na terenie Parku Przyrody Medvednica. Przedmiotem kultu jest drewniana gotycka figura z XV w., typu Czarna Madonna. W 1935 r. arcybiskup Zagrzebia ukoronował figurę i ogłosił Matkę Boską z Bistricy Królową Chorwatów, w tym samym roku zainicjował budowę stacji Drogi Krzyżowej przy bazylice, zainspirowany widokiem Viacrucis w Częstochowie. Niedawno odrestaurowano potężny zamek Medvedgrad (niedźwiedzie miasto), zbudowany na południowym zboczu masywu w połowie XIII w. w celu obrony przed Tatarami, którzy wcześniej złupili Zagrzeb. Zaglądający do lochów turyści znajdą nastrojową kawiarnię. Na terenie warowni na płaskim wzgórzu znajduje się pomnik ku czci poległych w ostatniej wojnie, zwany Ołtarzem Ojczyzny (Oltar Domovine), z płonącym wiecznym ogniem. Są to prostokątne kamienne bloki i rozsypane niebieskie i białe szklane paciorki symbolizujące łzy. W jaskini Veternica, na zachodnich stokach, odkryto kości niedźwiedzi jaskiniowych i pozostałości obozowisk neandertalczyków. Część jaskini udostępniono do zwiedzania.

Park Narodowy Jeziora Plitwickie

to drugie po wybrzeżu adriatyckim najchętniej odwiedzane miejsce w Chorwacji. Zajmuje obszar o powierzchni 19, 6 tys. Ha, pomiędzy dwoma pasmami Gór Dynarskich: Małą Kapelą na zachodzie i Plješevicą przy granicy z Bośnią i Hercegowiną. 16 jezior, usytuowanych na różnych poziomach, zasila podziemne źródła, liczne strumienie i potoki. Z wapiennych grobli, oddzielających jeziora, spływają w dół 92 malownicze wodospady, z których największy – Plitvica – ma 78 m wysokości. Teren parku przecinają głębokie wąwozy, w dolinach kwitną łąki, zbocza porastają dynarskie bory. W parku jeździ kolejka naziemna, wytyczono szlaki pieszych wędrówek, trasy narciarskie, tory saneczkowe dla dzieci, są też pomosty nad mokradłami, a po największym jeziorze Kozjak (pow. 80 ha) pływają żaglówki i statki pasażerskie. Turyści przez cały rok mają do dyspozycji hotele i pensjonaty, można też wynająć dom na letnie lub zimowe wakacje.

Wybrzeże Adriatyku

Raj wakacyjny turystów z całej Europy: kąpiele w bardzo ciepłym i słonym morzu, żeglowanie, sporty wodne, wycieczki statkami do zabytkowych miast i miasteczek. Chorwackie wybrzeże ma ponad 1700 km długości i 1185 wysp, które były niegdyś wierzchołkami zatopionych gór. Największe spośród 67 zamieszkanych leżą w Zatoce Kwarnerskiej, pomiędzy historycznymi krainami Istrią i Dalmacją. Rijeka, główne miasto Kwarneru, szczyci się kamiennym XIII-wiecznym zamkiem Trsat, wzniesionym na fundamentach rzymskiej warowni, i spacerowym Korzo z ciągiem kafejek i najdroższych sklepów. Port w tym mieście zbudował w XIX w. S. Janicki, jeden z twórców Kanału Sueskiego. Obwołany najpiękniejszą wyspą Adriatyku, Krk, słynie z piaszczystych plaż, głównie w kurorcie Baška. Największą po Krku wyspę Cres łączy z wyspą Lošinj most zwodzony nad kanałem, przekopanym przez Rzymian. Z niektórych kurortów na wybrzeżu na malownicze bezludne wysepki poprowadzono spacerowe groble. Karol VIII, który porzucił tron brytyjski dla pięknych oczu pani Simpson, wykąpał się z nią nago w zatoczce przy wyspie Rab. Wybrzeże adriatyckie to obecnie centrum europejskiego naturyzmu.

Istria

„Uciekłem z Warszawy, ażeby gdzieś osiąść na czas dłuższy nad Adriatykiem i oddać się kompozycji”. Mieczysław Karłowicz przebywał w modnym w monarchii Austro-Węgier kurorcie Ika, tam też skomponował poemat symfoniczny Powracjące fale. Wybrzeże półwyspu Istria (dł. 445 km) charakteryzują plaże z drobnym złocistym piaskiem, zaciszne skaliste zatoczki, wybierane przez tych, którzy pragną uciec od zgiełku dyskotek, pubów i nocnych klubów w miejscowościach nadmorskich, osiedlach turystycznych i pobliskich wyspach. Kempingi przy plażach i w borach sosnowych tworzą latem osobne miasteczka, np.. Kempingi w Vrsarze dla naturystów. Pulę, główne miasto półwyspu, założyli Ilirowie ok. VI w. p.n.e., w II w. p.n.e. podbici przez Rzymian, po których pozostało wiele pamiątek. Świątynię z korynckimi kolumnami można oglądać, popijając istryjskie wina Malvazija lub Teran w kawiarni na Forum z końca I w. p.n.e. Nieco młodszy amfiteatr, obecnie miejsce różnych imprez, zbudował dla pięknej konkubiny, Cenidy z Puli, pochodzący z Dalmacji cesarz Wespazjan. Poreč także było miastem Ilirów i Rzymian, ale to Bizantyjczycy pozostawili przybyłym w VIII w. Słowianom swą najwspanialszą budowlę: bazylikę Eufrazjana, wzniesioną w VI w. przez muratorów z Konstantynopola i ozdobioną mozaikami. Maleńkie miasteczka Roč i Hum(w Humie mieszka zaledwie 20 osób), znane w średniowieczu ze skryptoriów, w których przepisywano księgi w języku staro-cerkiewno-słowiańskim w najstarszym słowiańskim alfabecie głagolicy, łączy współczesna 7-kilometrowa Aleja Głagolicy z pomnikami nawiązującymi do dziejów chrześcijaństwa w Istrii.

Dalmacja

Wzdłuż wysokiego, poszarpanego półwyspami brzegu lądu leżą wyspy o wydłużonym kształcie, poprzedzielane naturalnymi głębokimi kanałami – taki typ morskiego wybrzeża nazwano „dalmatyńskim”. Na Makarskiej Riwierze, w środkowej części Dalmacji, schodzi wprost do morza wapienny masyw górski Biokovo – na najwyższy szczyt Sveti Jure (1762 m n.p.m.) prowadzą szlaki piesze i rowerowe. Atrakcją są groty na wyspach, udostępniane turystom: Zielona Grota na Ravniku i Błękitna Grota na Biševie. Te niewielkie wysepki sąsiadują z wyspą Vis, gdzie niegdyś kwitło greckie miasto-państwo Issa, które miało swoją monetę z wygrawerowaną kiścią winnej latorośli. „Wino z Issy”, jak zapewniał w swym dziele Atenei z II w. p.n.e. Grek Agatarhid, „lepsze jest od innych”. Znane dalmatyńskie wino Prošek wytwarza się z winogron uprawianych m.in.. W rejonach miasta Komiža, w którym warto zobaczyć kościół pw. Matki Bożej Pirackiej, budowany wszerz przy nadbrzeżnych skałach. Według legendy obraz Matki Boskiej wykradali piraci, ale zawsze w cudowny sposób wracał na ołtarz.

Wyspa Hvar pachnie uprawianą tu lawendą, pobliskie Piekielne Wysepki (Pakleni Otoci) to popularne kąpieliska, oblegane tak samo jak plaża Zlatni Rat (Złoty Kat) na wyspie Brač, słynącej z białych marmurów. Zbudowano z nich budynki Parlamentu w Budapeszcie i Wiedniu, Biały Dom w Waszyngtonie i ogromny pałac Dioklecjana w Splicie (łac. Spoletum). Rzymski cesarz (panował w latach 284–305, zmarł ok. 316 r.) pochodził z Solinu (łac. Salona), wcześniej stolicy rzymskiej prowincji Dalmacji. Fragmenty zespołu pałacowego widać na całej rozległej starówce miasta wśród współczesnej architektury. W VII w. mauzoleum prześladowcy chrześcijan, ośmiokątną budowlę z 24 kolumnami i wejściem ozdobionym posągami lwów i sfinksów, przekształcono w katedrę. Mieszkańcy i turyści spotykają się na spacerowej ulicy Riva, najchętniej uczęszczane są kluby i dyskoteki nad morzem. Zadarzadziwił świat niezwykłą podwodną instalacją, wykonaną w 2005 r. przez architekta Nikolę Bašicia: na całej długości promenady ciągną się marmurowe organy morskie, na których wciąż poruszające się fale wygrywają coraz to inne koncerty. Smakując likier maraschino, wspomnijmy XVI-wiecznych zadarskich franciszkanów, bo to ich dzieło – pierwotnie nazywał się rosolj (słoneczna rosa). W przyklasztornym kościele św. Symeona znajduje się ważący 250 kg srebrny sarkofag św. Symeona, wykonany w 1380 r. na polecenie Elżbiety Bośniaczki, małżonki polsko-węgierskiego króla Ludwika Węgierskiego. Jedna z płaskorzeźb przedstawia ich córkę, Jadwigę Andegaweńską, polską królową.

Turystka spogląda na Stare Miasto w DubrownikuDubrownik

Cud. Bajka słoneczna. Powietrze pachnie. Spokój. Przestrzeń morza. Niewiarygodne, cudne, stare mury. Oliwki, winnice, pomarańcze, cytryny, palmy i wszędzie pełno oleandrów… Dubrownik jest klejnotem Adriatyku, a jego serce stanowi posąg Orlanda”. Ludomir Rogowski mieszkał w Dubrowniku od 1926 r. do swej śmierci w 1954 r. Skomponował oratorium ku czci św. Błażeja, patrona miasta, hymn Dubrownika, operę o legendarnym bohaterze narodów bałkańskich Królewicz Marko. Posąg Orlanda – rycerza króla Franków, Karola Wielkiego (pan. W latach 768–814) – wykonał w 1418 r. znany rzeźbiarz Antun Dubrovćanin. Wyciągnięta prawa ręka tytułowego bohatera Pieśni o Rolandzie była w niepodległej Republice Dubrownickiej (1204–1806) wyznacznikiem miary długości (łokieć dubrownicki: 51,2 cm). Na placu Ivana Gundulicia stoi XIX-wieczny pomnik wielkiego chorwackiego poety, Ivana Gundulicia, twórcy poematu Osman, opiewającego bohaterskie czyny polskiego królewicza Władysława (potem król Władysław IV Waza) w bitwie z Turkami pod Chocimiem w 1621 r. Reliefy na postumencie przedstawiają św. Błażeja błogosławiącego polskie wojska i zwycięskiego królewicza Władysława na koniu. W rzeczywistości Waza nie odegrał szczególnej roli w tej bitwie, dowodził nią hetman Karol Chodkiewicz.

Dla Gundulicia, który napisał poemat po 1621 r., Polska była nadzieją na wyzwolenie krajów bałkańskich spod jarzma tureckiego. Głównym punktem programu zwiedzania Dubrownika jest spacer po murach obronnych, okalających starówkę prawie 2-kilometrowym pierścieniem grubości od 3 do 6 m. Wzniesiono je w XIV w. i umacniano przez następne stulecia. Fortyfikacje składają się z 5 bastionów, twierdzy, 15 wież i dwóch fortów za murami. Najwięcej lokali (kawiarnie, restauracje, kluby muzyczne – najsłynniejszy Latino Club Fuego) znajduje się przy dubrownickim deptaku Placa (zwanym też Stradun) i pobliskich wąskich uliczkach, a także przy plażach.

Zofia Siewak-Sojka