Jadę do Belgii!

BELGIA

(Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien; monarchia konstytucyjna, państwo federalne; pow. 30 528 km², ludność ponad 10,5 mln) leży nad Morzem Północnym (dł. wybrzeża 64 km), graniczy z Holandią, Niemcami, Luksemburgiem i z Francją; stolicą jest Bruksela. Państwo federalne składa się z trzech regionów autonomicznych: Region Stołeczny Brukseli (języki urzędowe francuski i niderlandzki), Region Flamandzki (j. urzędowy niderlandzki), Region Waloński (j. urzędowe francuski i niemiecki; używane języki lokalne: waloński, czyli dialekt francuskiego z wpływami germańskimi, ponadto różne dialekty). Ludność: Flamandowie (j. niderlandzki) 55,09 %, Walonowie (j. francuski i waloński) 31,5 %, Niemcy ok. 1%, Francuzi 1,1%, Holendrzy 0,97%; ponadto imigranci: Włosi 1,95%, Arabowie 1,85%, Portugalczycy 0,6%, Turcy, Hiszpanie, Brytyjczycy, Amerykanie, czarni Afrykanie, Berberowie, Kurdowie, Grecy, Romowie, Chińczycy, Żydzi (0,28%), Amerykanie, Polacy (0,11%) i in. Religie: katolicy (58,1%), muzułmanie (3,6%), protestanci (1,1%), prawosławni (0,6%), buddyści (0,3%), żydzi (0,2%), świadkowie Jehowy (0,2%).

Kiedy jechać?

Zwiedzanie miast cały rok. Najlepszy okres zwiedzania Flandrii od wczesnej wiosny do późnej jesieni oraz zimą, gdy zamarzają kanały; Walonii od kwietnia do października. Ardeny są atrakcyjne o każdej porze roku (zimą narciarstwo, wiosną, latem i jesienią wędrówki i żeglarstwo). W morzu można się kąpać tylko latem, a wędrować wśród wydm i wąwozów od początku wiosny do końca jesieni.

Potrawy, smakołyki, napoje

frites (frytki), bagettes/broodjes (zapiekanki), waterzooi (zupa rybno-warzywna z żółtkami), paling in t’ groen (węgorz w sosie szpinakowym), salade wallonie (sałatka walońska z pieczonych ziemniaków i boczku z sałatą), salade de Liège (sałatka z fasoli i ziemniaków), fricadelles à la bière (klopsiki w piwie), stoemp (tluczone ziemniaki z puree warzywnym lub mięsnym), konijn met pruinem (królik z suszonymi śliwkami), faisan a la brabançone (bażant z cykorią po brabancku), lapin a la biere (zając w piwie), moules et fritesť (mule z frytkami), carbonnade/karbonaden (marynowana wołowina duszona w piwie), hutsepot (potrawa z mieszanych mięs: wołowiny, baraniny, wieprzowiny i warzyw) ; gauffre/wafels (gofry), speculoos (pierniki), pain d'amandes (bułki migdałowe), pralinki i trufle; 300 gatunków piwa; wina musujące produkowane méthode champanoise (np. St. Martin), wódki jenever(dziesiątki odmian jałowcówki).

Wyjątkowe zakupy

w Brukseli – czekoladki i brukselskie koronki przy Grand-Place, antyki przy Place du Grand Sablon, antyki i pamiątki z różnych krajów świata na targowisku przy Place du Jeu de Balle; w Brugii: Kantcentrum (Centrum Koronek) i sklepy przy Wijngaardstraat; w Atwerpii: ModeNate (butiki słynnych projektantów mody).
La Brabançonne
Notre Belgique, ô mère chérie,
A toi nos coeurs, à toi nos bras,
A toi notre sang, ô Patrie.
De Brabançonne
O dierbaar België
O heiling land der vaad'ren
Onze ziel en ons hart zijn u gewijd.
Das Lied von Brabant
O Belgien, o teure Mutter, Dir gehören
Unsere Herzen, unsere Arme!
Dir gehört unser Blut, Vaterland
!
Brabantka
O, moja ukochana Belgio,
tobie nasze serca i dłonie,
i krew, święta Ojczyzno!
(Hymn Belgii, tekst Aleksandre Dechet,
muzyka François Campenhout)

Bruksela

„Pisać do was zamierzam z belgijskiej stolicy...
Pokochacie te mury o gotyckich wieżach...”
(Henryk Merzbach, 1878 r.)
„Wioska na bagnach” (broekzele) – obecna stolica Belgii (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel; 1 148 000 mieszkańców) i Unii Europejskiej – powstała w VI w. nad rzeką Senne. Rozwijała się w czasach imperium Karola Wielkiego, książęta lotaryńscy wznieśli w X w. twierdzę obronną, w XIII w. należała do książąt brabanckich, w 1482 r. dostała się pod panowanie Habsburgów, od XVI w. była stolicą hiszpańskich Niderlandów, w latach 1713–1794 pozostawała w granicach Habsburgów austriackich, od 1794 r. była departamentem Francji, po kongresie wiedeńskim (1815 r.) wraz z Hagą pełniła funkcję stolicy holenderskiego Królestwa Niderlandów, a od 1830 r. (po powstaniu przeciwko Holendrom) została stolicą niezależnego państwa Belgii.
Ośmiokątny Wielki Plac (fr. Grand-Place, nid. Grote Markt), z wylotem siedmiu ulic, od 1998 r. znajduje się na liście UNESCO. Plac otaczają bogato zdobione rzeźbami i płaskorzeźbami domy cechowe (m.in. piwowarów, piekarzy, przewoźników, malarzy, wytwórców łuków), kupieckie kamienice i rezydencje arystokracji. Smukłą gotycką wieżę (wys. 98 m) XV-wiecznego Hôtel de Ville (ratusz) zaprojektował Jan van Ruysbroeck, jeden z budowniczych brukselskiej katedry. Pierwszy – romański – kościół wzniesiono w XI w. i przebudowano w stylu wczesnogotyckim w XIII w. Fasada katedry i dwie wieże pochodzą z XV w. Słynne XVI-wieczne witraże zaprojektował Bernard van Orley, nadworny artysta Habsburgów. Musée d’Art Ancien (Muzeum Sztuki Dawnej) prezentuje najwspanialsze dzieła niderlandzkich (flamandzkich) malarzy od XV do XVII w.: portrety Rogiera van der Weydena i Hansa Memlinga, malarstwo Breuglów, Petera Paula Rubensa, Antona van Dycka, Rembrandta. W Musée d’Art Moderne (Muzeum Sztuki Współczesnej) zobaczymy malowidła belgijskich impresjonistów Théa van Rysselberghe’a i Henry’ego van de Velde, a także artystów europejskich (Dalí, Picasso, Matisse, Chagall, Miró). Secesja króluje w Domu-Muzeum Victora Horty, który wprowadził styl secesyjny do architektury. Turyści rozglądają się za najsłynniejszym pomnikiem Brukseli – XVII-wiecznym Manneken Pis. Legendy o Siusiającym Chłopcu i dzieje pomnika ciekawie opisano w przewodnikach po Belgii.

Wybrzeże Morza Północnego

Wzdłuż całego wybrzeża (dł. 64 km), od Knokke-Heist na wschodzie do De Penne na zachodzie, jeżdżą nadmorskie tramwaje, łącząc kurorty Zeebrugge, Blanken Berge, De Haan, Ostendę, Westende-Bad, Nieuwport-am-Zee, Oostduinkerke-Bad i St Idesbald.
W De Pende, przy granicy francuskiej, w 1831 r. postawił stopę po raz pierwszy na belgijskiej ziemi król Leopold I. W miejscu tym stoi pomnik pierwszego belgijskiego króla. Na zachód od kurortu De Penne rozciąga się obszar rezerwatu, z wyznaczonymi szlakami pieszymi przez wąwozy i wydmy. Leopold I (pan. 1830–1865) wybrał Ostendę na swoją letnią rezydencję w 1834 r. i przy sposobności rozbudował całe wybrzeże. Dzieło ojca kontynuował Leopold II (1865–1909). Niezadługo Ostenda zyskała sławę najmodniejszego kąpieliska w Europie.
Po powstaniu listopadowym wielu Polaków osiedliło się w Belgii. Leopold I, tworząc armię, powołał kilkudziesięciu oficerów polskich do służby w Sztabie Generalnym, piechocie i kawalerii. W 1839 r. mianował generałem armii belgijskiej Jana Z. Skrzyneckiego, byłego naczelnego wodza powstania listopadowego. W proteście Rosja, Prusy i Cesarstwo Austriackie zerwały z Belgią stosunki dyplomatyczne.

Brugia

„A ja lubię gotyckie, dziwaczne framugi,
wysmukłych kolumn gaje i śmiałe wieżyce,
co się wznoszą jak hymny w niebios tajemnice.”
Włodzimierz Wolski, 1878 r.
„Flamandzka Wenecja”, miasto gobelinów, brabanckich koronek i flandryjskich tkanin, kolebka malarstwa flamandzkiego, ważny śródlądowy port ligi hanzeatyckiej, doskonale zachowane średniowieczne centrum (na liście UNESCO), a jeszcze do tego... czekolada, dużo czekolady. Muzeum Choco Story, mieszczące się w XV-wiecznym budynku w pobliżu placu Burg, opowiada dzieje ziaren kakao od ich pierwszej historycznej podróży z Meksyku do Europy, a potem jak przekształciły się w smakowite belgijskie pralinki i trufle. Przy Burg stoi Bazylika Świętej Krwi, z zachowaną XII-wieczną kaplicą; w jej młodszej górnej części w srebrnym tabernakulum (z 1611 r.) jest przechowywany flakon z górskiego kryształu z kroplami krwi Chrystusa (wg chrześcijańskiej legendy zebranej przez Józefa z Arymatrei). Muzeum Groeninge posiada dzieła Jana van Eycka, Rogiera van der Goesa, Hansa Memlinga i Mistrza Legendy o św. Urszuli, a także Hieronima Boscha (Sąd Ostateczny) i brugijskiego artysty doby baroku Jacoba van Oosta Starszego (Portret rodziny z Brugii). W gotyckiej kamienicy Gruuthuse mieści się muzeum gobelinów z XVI i XVII w. Budynki dawnego szpitala św. Jana, Sint Janshospital (najstarszy pochodzi z XII w.), przeznaczono na muzeum (najstarsza apteka, kaplica z malowidłami Hansa Memlinga). Atrakcją dla turystów są zawsze wycieczki łodziami po brugijskich kanałach i rejsy do Ostendy i dalej na Morze Północne.

Antwerpia

„Tu Rubens, barw arcymistrz, bóg flamandzkiej szkoły,
wzbogacił w arcydzieła muzea, kościoły...
Każdy obraz, co nosi ducha jego znamię,
Ku wiekom nieśmiertelnym rozciąga swe ramię.
Ponad wszystkie klejnoty z wystawy Paryża
Wolę jeden Rubensa obraz: Zdjęcie z Krzyża.”
(Henryk Merzbach, 1878 r.)
Miasto nad Skaldą, oczko w głowie cesarza Karola V, było już w XIV w. najbogatszym ośrodkiem handlowym w Europie Zachodniej. Wtedy też powstała Gildia św. Łukasza (Sint Lucasgilde), najstarsza „sala wystawowa” w Europie. Antwerpscy malarze prezentowali tu swoje prace i gromadzili dzieła artystów z innych miast i krajów. Zbiory dały początek Królewskiemu Muzeum Sztuk Pięknych (Koninklijk Museum voor Schone Kunsten), mieszczącemu się w neoklasycystycznym budynku projektu Leopolda De Waelplaats. Muzeum reprezentują najsłynniejsze nazwiska: Jan van Eyck (Madonna przy fontannie), Hans Memling (Muzykujące anioły), Joachim Patenier (Ucieczka z Egiptu), Cornelis de Vos (Portret rodzinny), Rubens (Pokłon Trzech Króli), Jan van Kessel (Pośmiewisko sowy). Są też twórcy z XIX i XX w.: James Ensdor (Popołudnie w Ostendzie), René Margitte (Przylądek podczas sztormu), Constant Permake (Pijący kawę) i in. W odnowionych wnętrzach domu Rubensa (Rubenshuis), przy placu Wapper, zobaczymy atelier malarza z jego obrazami i salon, w którym artysta przyjmował znamienitych gości. Za domem utworzono ogród przypominający ten z obrazu Przechadzka w ogrodzie miłości (w muzeum w Monachium). Będąc w „diamentowej Atwerpii” nie sposób pominąć Provinciaal Diamantmuseum (Muzeum Diamentów), w którym odbywają się pokazy szlifowania diamentów. Wystawy tych wspaniałych kamieni przyprawiają o zawrót głowy.

Ardeny

Najsłynniejszą miejscowością w niewysokich Ardenach (najwyższy szczyt Signal de Botrange 694 m n.p.m.) jest Spa, najstarsze uzdrowisko świata. Lecznicze właściwości wód termalnych doceniali już Rzymianie. W XVI w. kąpieli w gorących źródłach zażywał król Anglii Henryk VIII, w następnych wiekach przybywali monarchowie, arystokraci i intelektualiści z całej Europy. Nazwa spa przyjęła się jako określenie ośrodków wodoleczniczych. W belgijskim Spa powstało też jedno z pierwszych kasyn (w 1763 r., zarządzane przez biskupa Liège). Podobno w Spa, lub gdzieś w pobliżu, urodził się detektyw Hercules Poirot (bohater powieści Agaty Christie). Piewcą Ardenów był francuski poeta polskiego pochodzenia Guillaume Apollinaire (Wilhelm Apolinary Kostrowicki). Muzeum Apollinaire’a znajduje się w miejscowości wypoczynkowej Stavelot. W okolicach, z wieloma letniskami (np. Malmédy, Robertville), biegną okrężne trasy piesze m.in. do wodospadów w Coo, gdzie zaczynają się spływy kajakowe na rzece Amblève. W pobliżu Remouchamps rzeka przepływa przez groty z barwnymi stalagmitami i stalaktytami (organizowane są rejsy dla turystów). Kulturę walońską dokumentują Musée de la Vie Wallonne (Muzeum Życia Walońskiego) i Musée de l’Art Wallon (Muzeum Sztuki Walońskiej) w stolicy Ardenów, Liège nad rzeką Mozą. Biura turystyczne w Ardenach organizują spływy tratwami i kajakami, wycieczki kajakowe, piesze i rowerowe, a zimą wycieczki na nartach biegowych.

Zofia Siewak-Sojka