Jadę do Wiednia

Wiedeń - panoramaWiedeń jest stolicą i zarazem największym miastem Austrii. Leży nad Dunajem, w północno-wschodniej części kraju, w Kotlinie Wiedeńskiej, u podnóża Lasu Wiedeńskiego. Powierzchnia miasta wynosi 414,87 km2. Znajduje się ono na wysokości 174 m n.p.m. Wiedeń oczarowuje swym pięknem i urokiem. Ze względu na liczne i bardzo różnorodne atrakcje jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystów miast Europy. Pełne zabytków historyczne centrum miasta w 2001 roku zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wiedeń, jako ważny ośrodek kultury europejskiej, zaprasza do licznych muzeów, galerii sztuki, teatrów, a także do opery i filharmonii.
HERB
Herb Wiednia występuje w dwóch postaciach. Jedna z nich – podstawowa – to biały krzyż na czerwonej tarczy. W urzędowej zaś wersji owa czerwona tarcza z białym krzyżem umieszczona została na tle jednogłowego orła o czarnym ubarwieniu, ze złotymi pazurami i dziobem.
GENEZA
Wiedeń założony został około 500 roku p.n.e. i pierwotnie był celtycką osadą. Od 15 roku p.n.e. pełnił funkcję rzymskiego posterunku granicznego. Prawa miejskie uzyskał w 1221 roku, stając się głównym miastem Najświętszego Cesarstwa Rzymskiego. Po jego upadku Wiedeń ustanowiony został stolicą Cesarstwa Austrii, następnie Austro-Węgier, zaś w 1918 roku stał się stolicą Republiki Austrii.
PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY Wiedeń podzielony jest na 23 dzielnice, które nie są jednak samodzielnymi jednostkami administracyjnymi, lecz stanowią części jednolitej administracji miejskiej.
MIASTA PARTNERSKIE Do miast partnerskich Wiednia należą: Belgrad, Berlin, Bratysława, Budapeszt, Kijów, Lublana, Moskwa, Praga, Tel Awiw-Jafa, Warszawa, Zagrzeb.

KIEDY NAJLEPIEJ JECHAĆ

Wiedeń charakteryzuje się łagodnym, kontynentalnym klimatem. Można odwiedzać go przez cały rok, jednak jeśli zależy nam na zwiedzaniu wspaniałych zabytków tego miasta, warto wybrać się tam wiosną lub jesienią, ze względu na to, iż w tym okresie natężenie ruchu turystycznego jest stosunkowo najmniejsze. Warto również przyjechać do Wiednia zimą, w okresie świątecznym, ze względu na wspaniałe jarmarki bożonarodzeniowe.

CO WARTO ZJEŚĆ I WYPIĆ

kuchnia wiedeńskaWarto wiedzieć, iż kuchnia wiedeńska jest jedyną na świecie, której oficjalna nazwa pochodzi właśnie od miasta. Charakteryzuje się ona potrawami, które są typowe dla stolicy Austrii. Do polecanych dań należą: Wienerschnitzel – cielęcy sznycel wiedeński, Tafelspitz – gulasz z duszonej wołowiny, Schwiensbraten - pieczeń wieprzowa, Zwiebelrostbraten – cienki, smażony stek podawany z przyrumienioną cebulą, Semmelenknödel – knedle bułczane, Spätzle – drobne kluski, Krautfleckerl – odpowiednik naszych łazanek, Original Sacher-Torte - Tort Sachera, Apfelstrudel – rolada z nadzieniem z jabłek, rodzynek i cynamonu, Dobos Torte – Tort Dobosza, Gugelhupf – babka drożdżowa, Linzertorte – uznawany za najstarszy na świecie tort z siekanymi orzechami, Vanillekipferl – kruche ciasteczka, Krapfen – pączki z nadzieniem morelowym. Po posiłku warto uraczyć się lampką wiedeńskiego wina. Godne uwagi są: dojrzałe wino Riesling, białe lekkie Grüner Veltliner, młode Junger Wiener, lekko owocowe Blauer Zweigelt i Blaufrankisch, regionalne Wiener Gemischte Satz, będące mieszanką skłądającą się z 20 różnych odmian winorośli oraz Glühwein – grzane wino o słodkim, korzennym aromacie, pijane głównie podczas bożonarodzeniowych jarmarków. Polecane lokale kulinarne to przede wszystkim: cukiernia Demel, cukiernia hotelu Sacher, kawiarnia Hofbackstube przy pałacu Schönbrunn, kawiarnia Hawelka.

CO WARTO ZOBACZYĆ

Prater - karuzela

Wiedeński Prater

Jest to park publiczny, będący popularnym ośrodkiem sportowo-wypoczynkowym. Znajduje się tu wiele różnego rodzaju atrakcji, takich jak kolejki, domy strachów czy karuzele, z których największym i najbardziej znanym jest Diabelski Młyn. Po parku można przemieszczać się wąskotorową kolejką Liliputbahn Prater.

Pałac Schönbrunn

Wybudowany został w XVII-XVIII w. Niegdyś pełnił funkcję letniej rezydencji cesarskiej. Tu urodził się i zmarł Franciszek Józef I. W tamtejszej Sali Lustrzanej koncertował sześcioletni Mozart, uważany już wówczas za cudowne dziecko, zaś w Błękitnym Salonie Chińskim Karol I podpisał zrzeczenie się udziału w rządach, co oznaczało koniec monarchii. Pałac składa się z 1441 komnat, z czego dla zwiedzających udostępnionych jest 45. Wnętrza utrzymane są w stylu rokoko, ozdobione są ornamentami z 14-karatowego złota, czeskimi lustrami kryształowymi i fajansowymi piecami. Wokół parku rozciąga się ogród w stylu francuskim

Pałac Hofburg

Jego budowa rozpoczęła się w XIII w. Pełnił on funkcję zimowej rezydencji cesarskiej. Wśród zabudowań tworzących pałac warte uwagi są: Dziedziniec Szwajcarski połączony Bramą Szwajcarską z placem In der Burg, Stary Pałac, Pałac Amelii, Kancelaria Cesarska, pomnik Franciszka II. We wchodzącym w skład pałacu skrzydle Leopolda mieści się obecnie rezydencja prezydenta Austrii. Na Placu św. Michała oglądać można wykopaliska z czasów starożytnego Rzymu.

Belweder

Ten barokowy pałac tworzą dwa budynki, które łączy ze sobą ogród w stylu francuskim, ozdobiony szeregiem posągów sfinksów. Obecnie w obu budynkach znajdują się muzea.

Pałac Kinskich

Pałac ten powstał w XVIII w. Tu urodził się książę Józef Poniatowski, Naczelny Wódz Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji.

Pałac Augarten

Tu znajduje się siedziba istniejącego od ponad 500 lat Wiedeńskiego Chóru Chłopięcego, będącego jednym z najstarszych chórów na świecie. Niedaleko pałacu znajduje się fabryka porcelany, w której do dziś wyrabia się ręcznie przedmioty z porcelany.

Ratusz

Budynek ten wzniesiony został w XIX w. w stylu neogotyckim. Obecnie jest siedzibą burmistrza i Rady Miejskiej Wiednia.

Kolumna Morowa

Jest to przedstawiający Trójcę Świętą pomnik, wzniesiony przez Leopolda I na pamiątkę ocalenia go od epidemii dżumy w 1679 r. Znajduje się w centrum Placu Graben.

Budynek parlamentu

Mieści się w centrum miasta, wybudowany został w XIX w., w stylu przypominającym sztukę starożytnej Grecji.

Domy Hundertwassera

Jest to ciekawy, oryginalny kompleks mieszkalny zaprojektowany przez artystę Friedensreicha Hundertwassera. Budynki charakteryzują się niezwykłym stylem i wyglądem, krzyczącymi kolorami, roztańczonymi kształtami, ucieczką od regularności i linii prostej. Na tarasach, balkonach oraz w innych niespodziewanych miejscach rośnie wiele roślin.

Muzeum Historii Sztuki

Znajduje się przy placu Marii Teresy. Na parterze zgromadzono zbiory sztuki Egiptu, Bliskiego Wschodu, starożytnej Grecji i Rzymu, a także sztuki bizantyjskiej i koptyjskiej. Na pierwszym piętrze znajduje się galeria malarstwa europejskiego (m.in. niderlandzkiego, flamandzkiego, włoskiego, francuskiego, angielskiego, niemieckiego i hiszpańskiego). Na drugim piętrze podziwiać można jeden z największych na świecie zbiorów monet i medali, od starożytności aż po XX w.

Pawilon Secesji

Jest to budowla wzniesiona w XIX w., uważana za najstarszy budynek secesyjny świata. Został zaprojektowany jako pawilon wystawowy sztuki nowoczesnej i taką funkcję pełni do dziś.

Katedra św. Szczepana

Ta najważniejsza świątynia Wiednia powstała w XIII w. Jest jedną z największych świątyń europejskich – jej długość wynosi 107 m, zaś szerokość – 34 m. Najwyższa wieża kościelna mierzy 136,4 m. W katedrze znajduje się wiele cennych dzieł sztuki gotyckiej oraz barokowej. W południowej nawie mieści się cudowny obraz Matki Boskiej z Pócs.

Kościół Wotywny

Jest to neogotycka świątynia pochodząca z XIX w. Upamiętnia ona cudowne ocalenie cesarza Franciszka Józefa I z zamachu, którego próbę podjął anarchista Libeny. Warto wiedzieć, iż nadzór nad pracami przy budowie fundamentów kościoła sprawował Polak – Ludwik Wierzbicki, absolwent politechniki wiedeńskiej.

Kościół św. Karola Boromeusza

Ta świątynia to przykład jednej z najpiękniejszych barokowych budowli Europy. Wzniesiona została w XVIII w.

Kościół św. Ruprechta

Jest to najstarszy kościół wiedeński, którego początki sięgają XI w. W późniejszych wiekach był wielokrotnie przebudowywany i rekonstruowany. Do najważniejszych tamtejszych zabytków należą XIII-wieczne witraże oraz ołtarz Naszej Pani z Loreto.

Kosciół św. Józefa na Kahlenbergu

Wybudowany został XVII w. Obecnie jest to barokowa budowla pełna polskich pamiątek. Należą do nich m.in.: tablice upamiętniające pobyt w kościele Jana Pawła II w 1983 roku, obraz Matki boskiej Częstochowskiej, przed którym modlił się polski papież, kopia obrazu Jana Matejki „Sobieski pod Wiedniem”, autentyczna szabla króla Jana III Sobieskiego oraz jego pomnik, polska zbroja husarska. Ponadto kuranty z wieży kościelnej wygrywają melodię pieśni „Boże, coś Polskę”.

WAŻNIEJSZE IMPREZY KULTURALNE

• Koncert Noworoczny – organizowany nieprzerwanie co roku od czasów II wojny światowej. Poświęcony jest głównie kompozytorom z rodziny Straussów, choć wykonywane są wówczas również utwory innych kompozytorów. Do tradycyjnych i najbardziej popularnych utworów, jakie wykonuje się w czasie Koncertu Noworocznego, należą: walc „Nad pięknym modrym Dunajem” oraz „Marsz Radetzky’ego”.
• Opernball – bal organizowany co roku w czwartek przed Środą Popielcową w Operze Wiedeńskiej, transmitowany na żywo w telewizji austriackiej.
• Vienna City Marathon – wiedeński maraton organizowany corocznie od 1984 roku.
• Silvesterlauf – doroczny bieg organizowany w ostatni dzień roku na trasie o długości 5,4 km.
• Life Ball – impreza charytatywna na rzecz osób chorych na AIDS oraz zarażonych wirusem HIV.
• Wiedeński jarmark świąteczny – rozpoczyna się podczas adwentu, organizowany jest głównie na przepięknie ozdobionym i rozświetlonym świątecznymi dekoracjami placu ratuszowym - Rathausplatz. W oknach ratusza znajduje się kalendarz adwentowy odmierzający czas oczekiwania na Boże Narodzenie. Przed ratuszem stawiana jest ogromna, ponad 25-metrowa choinka. Przy placu Marii Teresy znajduje się Wioska Bożonarodzeniowa, gdzie ponad 70 stoisk oferuje tradycyjne wyroby rzemieślnicze. Także przed pałacem Schönbrunn rozstawiane są kiermasze z tradycyjnymi wyrobami rękodzielniczymi, można tu posłuchać śpiewanych przez chóry kolęd, napić się grzanego wina, spróbować pierników, strucli jabłkowych czy innych świątecznych wypieków. Przygotowuje się też wiele różnorodnych atrakcji dla dzieci. To wszystko tworzy niezapomnianą, bajkową atmosferę.

CIEKAWOSTKI

• Początki tak popularnego dziś sznycla wiedeńskiego sięgają czasów, kiedy to feldmarszałek hrabia Joseph Radetzky, po zwycięskim powrocie z Lombardii przywiózł ze sobą do Wiednia swoją ulubioną potrawę – sznycel przygotowywany po włosku, chcąc, by kucharze odtworzyli jego smak. Niestety nie było to łatwym zadaniem ze względu na brak niektórych składników, przede wszystkim oliwy z oliwek oraz parmezanu. Wobec tego kucharze spróbowali obtoczyć mięso w mące, jajku i bułce tartej, a następnie usmażyli je na sklarowanym maśle. Tak przygotowany sznycel stanowi dziś jedno z głównych dań kuchni austriackiej, w szczególności wiedeńskiej.
• Wspomniany Joseph Radetzky był jednym z najwybitniejszych dowódców austriackich w XIX wieku, uczestnikiem m.in. wojen z napoleońską Francją. To właśnie na jego cześć Johann Strauss ojciec skomponował słynny „Marsz Radetzky’ego”. Dziś utwór ten grany jest podczas rund honorowych na zawodach jeździeckich, podczas imprez niepodległościowych, a także na zakończenie Koncertu Noworocznego w Wiedniu.
• Oryginalny Tort Sachera uznawany jest dziś za najsłynniejsze ciasto świata. Ciekawa jest jego historia powstania. W 1832 roku książę Clemens Wenzel von Metternich zarządził, aby jego szef kuchni przygotował dla jego gości jakiś niezrównany deser o wyjątkowym smaku. Tak się złożyło, że tego wieczoru ów szef kuchni rozchorował się, tak więc samodzielnie nie był w stanie niczego przyrządzić. Zastąpił go czeladnik, 16-letni Franz Sacher, który upiekł czekoladowy biszkopt, przełożył go morelowym dżemem i oblał roztopioną czekoladą, odnosząc kulinarny sukces. Po kilku latach zaczął on wytwarzać swój deser na szerszą skalę, odnosząc przy tym też wielki sukces finansowy. W 1876 roku syn Franza Sachera wybudował w centrum Wiednia hotel o nazwie Sacher, sprzedając tam wymyślony przez ojca deser. Po latach, w 1953 roku, oświadczenie cukierni Demel, jakoby to jeden z jej szefów kuchni wymyślił przepis na ów smakołyk, rozpoczęło serię procesów sądowych, zwanych „tortowymi procesami”. Ostatecznie zakończyły się one w 1962 roku, kiedy to sąd stwierdził, iż wyłączne prawo do używania nazwy Tort Sachera ma hotel Sacher. Od tamtego czasu oryginalny Tort Sachera, opatrzony charakterystyczną pieczątką z czekolady, można kupić właśnie w tamtejszej cukierni, zaś jego receptura otoczona jest ścisłą ochroną. Podobno kto choć raz spróbuje oryginalnego smaku tego deseru, nigdy go nie zapomni.
• Będąc w Wiedniu, podobno bez obawy o zdrowie można pić wodę z kranu, gdyż tamtejsza woda bieżąca pochodzi z położonego w pobliskich Alpach źródła Kaiserbrunn.
• W Wiedniu znajduje się Narrenturn - Wieża Wariatów, istniejąca od 1796 roku, aktualnie jako Muzeum Patologiczno-Anatomiczne, w którym znajduje się ponad 42 tysiące eksponatów. 5-piętrowa budowla liczy 139 pomieszczeń, w których niegdyś zamykano ok. 200-270 osób – psychicznie chorych, melancholików, epileptyków, paranoików. Warunki były przygnębiające – panował tu półmrok, nie było bieżącej wody ani ogrzewania. Cesarz Józef II osobiście wydawał polecenia co do tego, na którym piętrze chory ma być zamknięty. Ci, którzy trafiali na ostatnie piętro, nigdy nie opuszczali swojej celi.
• W Wiedniu znajduje się jeden z dwóch największych na świecie szpitali – Allgemeines Krankenhaus der Stadt Wien. Przeprowadzane są tu najbardziej skomplikowane operacje. Ponadto placówka ta słynie z poczynionych znaczących postępów w leczeniu nowotworów, chorób kręgosłupa oraz w różnego rodzaju transplantacjach. Wysokiego poziomu tego szpitala dowodzi również fakt, iż niegdyś czterech z pracujących tam lekarzy otrzymało Nagrodę Nobla.
• Sławni ludzie związani z Wiedniem: cesarzowa Elżbieta – zwana Sisi, śpiewacy Ada Sari i Jan Kiepura, malarz Gustaw Klimt, pisarze: Egon Schille, Elfriede Jelinek, Thomas Bernhard, muzycy: Wolfgang Amadeusz Mozart, Ludwig van Beethoven, Haydn, Franz Schubert, Franz Liszt, Johann Strauss - ojciec, Johann Strauss – syn, Gustav Mahler, Johennes Brahms.
• Do Wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych dwukrotnie próbował dostać się Adolf Hitler, w obu przypadkach bezskutecznie.
• Pierwszą kawiarenkę w Wiedniu otworzył Polak. Nosiła ona nazwę „Dom pod Błękitną Butelką” (Hof zur Blauen Flasche), a właścicielem był Jerzy Franciszek Kulczycki. Było to w XVII w. Mieszkańcy Wiednia uczcili jego pamięć pomnikiem i pamiątkową tablicą na Starówce, a także nadaniem jego imienia jednej z wiedeńskich ulic.

Dorota Pansewicz