Jadę do - Alpy Słoweńskie!

Na narty w maju do Kanina, żeby zaraz potem zobaczyć wiosenne kwiaty w julijskiej dolinie, zabawy w Eskimoskiej Wiosce, nocne zjazdy w ośrodku Kranjska Gora, wspinaczka po lodowym wodospadzie, wędrówki wąwozami i wokół jeziora Bohinj, krótka pogawędka ze Zlatorogiem, żeby jeszcze zdążyć na Krowi Bal...

SŁOWENIA

(pow. 20273 km², ludność 2 mln 40 tys.) graniczy z Austrią, Chorwacją, Węgrami i Włochami. Najdłuższe rzeki Sawa i Drawa uchodzą do Dunaju, Skocza do Adriatyku (dł. linii brzegowej w Słowenii 47 km); największe jeziora to Cerknica i lodowcowy Bohinj. Najwyższym słoweńskim szczytem jest Triglav (2864 m n.p.m.) w Południowych Alpach Wapiennych (w łańcuchu Alp Wschodnich), łączących kilka łańcuchów i grup górskich. Na południu leży obszar krasowy zwany Krasem Dynarskim. Słowenia dzieli się na regiony, które obejmują część krain historycznych, znajdujących się także w granicach Austrii, Chorwacji i Włoch. Regiony słoweńskie: Primorska (Przymorze), Koroška (Karyntia), Štajerska (Styria), Prekmurje oraz Kraina (Kranjska) dzieląca się na regiony Gorenjska (Górna Kraina), Notranjska (Kraina Wewnętrzna), Dolenjska (Dolna Kraina). Ponad 90% ludności mówi po słoweńsku, ponadto w Słowenii mieszkają Serbowie, Chorwaci, Bośniacy, Włosi, Węgrzy i Albańczycy.

Kiedy jechać?

Sezony narciarskie: Vogel od początku grudnia do połowy kwietnia (na naturalnym śniegu), Kanin od listopada do pierwszego weekendu w maju, a zwykle od początku grudnia do końca marca; najlepsza pora wspinaczki na Triglav od sierpnia do października, wędrówki wysokogórskie od kwietnia/maja do października, pobyty w kurortach z wodami termalnymi przez cały rok.

Potrawy, smakołyki, napoje

prežganka (zupa zasmażana z mąki ryżowej ze śmietaną), bograč (gulasz wołowy), burek (podawane na ciepło ciasto z mięsem albo serem), čevapčiči (smażone pikantne kulki mięsne), narezek (zestaw wędlin), francoska salata (sałatka jarzynowa z majonezem), prekajena svinska rebrca s kislim zeljem (wędzone żeberka wieprzowe z kiszoną kapustą), jurčki (borowiki), rižota s gobami (rizotto z grzybami), kuhana govedina s hremom (gotowana wołowina z chrzanem); štrukle, palačinke z orehi (naleśniki z orzechami), prekmurska gibanica (makowiec z owocami, orzechami, serem i bitą śmietaną), krofi (pączki); piwa Črni Baron, Kratochvil Pils, wina Cviček, Šipon, Beli Pinot, Teran, kuharno vino (grzane wino), Brinjevac (jałowcówka), slivonka (śliwowica), žganje (pasterska śliwowica).

Wyjątkowe zakupy

galerie w Kamniku, bazar w Kranju, sklepy w osadach w dolinie Bohinj, pamiątki z Bledu.

SŁOWEŃSKIE ALPY

„Oj Triglav, moj dom, kako si krasan...” Matija Zemljič. (Oj, Triglavie, domu mój, tyś taki piękny...)
Do Słowenii należą pasma górskie i grupy gór Południowych Alp Wapiennych, które są częścią łańcucha Alp Wschodnich. Słoweńskie Alpy dzielą się na Alpy Julijskie, Alpy Kamnicko-Savinjskie oraz masywy Karawanki i Pohorje.
Ponad 20 dwutysięczników – Škrlatica 2740 m n.p.m., Mangart 2679, Jalovec 2645, Razor 2601, Kanin 2582, Kanjavec 2568, Prisank 2547, Prisojnik 2546, Prestreljenik 2500, Špik 2470 – wyrasta z łańcucha Alp Julijskich, a wśród nich króluje Triglav (2864 m n.p.m.), potężne bóstwo dawnych mieszkańców gór. Był wszechwładnym panem chmur i słońca na niebie, pięknej lesistej ziemi pełnej wąwozów i dolin, wartkich potoków i jezior, a także mrocznego świata podziemnych grot i jaskiń. Któżby się ośmielił wejść mu głowę! A jednak uczynili to w 1778 r. trzej Słoweńcy, którzy nie mieli swojego państwa, ale mieli ojczyznę (słow. domovina), i jeden Austriak. Odtąd wyprawa na Triglav stała się patriotycznym obowiązkiem Słoweńca. Triglav i wyższe partie Gór Julijskich chroni Triglavski Park Narodowy (pow. 84 tys. ha). Bogactw parku strzeże Zlatorog, kozioł, którego postrzelił ubogi myśliwy Janez, pragnąc zdobyć jego złote rogi, żeby ofiarować je rodzicom ukochanej. Chcieli wydać córkę za bogatego kupca weneckiego... Z krwi Zlatoroga wykwitły triglawskie róże i rozsypały się wśród innych alpejskich endemitów: białych julijskich maków, purpurowych dzwonków, niebieskich goryczek. Szczęśliwcom udaje się dojrzeć go przemykającego w promieniach słońca wśród lśniących grani, gdzie fruwają górskie wróżki.

Bled

Bled to ekskluzywna miejscowość uzdrowiskowa oraz niewielkie jezioro o tej samej nazwie. Jezioro otacza widokowa droga dł. 6 km; na wyspę Blejski Otok zawożą turystów gondole. Jest tam pozostałość przedromańskiej kaplicy wzniesionej na pogańskiej świątyni i XIV-wieczna dzwonnica, spełniająca marzenia – wystarczy pociągnąć za sznur, a wkrótce to upragnione się stanie. Firmy w Bledzie organizują wyprawy na Triglav z trasami z Pokljuki, wyprawy przez szczyty Alp Julijskich, m.in. z doliny Tamar na Prisank, Razor oraz łatwe wycieczki trasami przez doliny i wąwozy, do jaskiń (Bobji Zob, Simonovo Brezno), spływy tratwą, loty balonem nad jeziorem lub górami. Niedaleko stąd do małego ośrodka Straža. Atrakcją jest Muzejski Vlak (Pociąg Muzeum) z parową lokomotywą i zabytkowymi wagonami. Bohinj „Pridno v Bohinj prihajajte, v Bohinju krasni so izleti tako pozimi kot poleti”. (Szybko do Bohinja przybywajcie, w Bohinju czas wam miło zleci, tak w zimie, jak i w lecie.)
W dolinie Bohinj leżą urokliwe alpejskie wioski, lśnią kaskady wodospadu Savica i polodowcowe jezioro Bohinj (dł. 4,5 km, na wys. 523 m n.p.m.), z Ribčev Laz prowadzą malownicze szlaki okrążające jezioro oraz trasy do górnej stacji kolejki na Vogel (1922 m n.p.m.). W krajobrazie wioski Mostnica Studor zwracają uwagę liczne stojaki na zboże (kozelce), nakryte daszkami. Od wieków rolnicy w górach używają ich do suszenia siana i snopów zbóż. Kozelec stał się symbolem Słowenii, pojawia się na kartkach świątecznych i widokówkach. Na polanie w osadzie Ukanc (za hotelem Zlatorog) w drugą niedzielę września zaczyna się słynny Kravji Bal (Krowi Bal), trwający tydzień. Turyści poznają autentyczny słoweński folklor, obyczaje pasterskie, próbują słynnych bohinjskich serów i potraw.

Region narciarski Bled – Bohinj (wys. 570 – 1800)

Zwany Zimowym Rajem, dysponuje łącznie 40 km tras dla zaawansowanych, średnio zaawansowanych i dla początkujących w ośrodkach Vogel (14 km tras narciarskich, 4 wyciągi, zjazdy nocą), Kobla (19 km tras, 6 wyciągów), Soriška Planina (6 km, 3 wyciągi), Pokljuka (2 wyciągi). W lutym w Pokljuce rozgrywane są zawody o Puchar Świata w biathlonie. Również w lutym zamarza jezioro Bohinj i można jeździć na łyżwach. W regionie są tory saneczkowe. Ośrodek Vogel chętnie odwiedzają rodziny z dziećmi ze względu na liczne atrakcje: park śnieżny z narciarską karuzelą, tory narciarskie dla maluchów (50 m i 20 m). Śnieg na stokach Vogla utrzymuje się do połowy kwietnia.

Region narciarski Kranjska Gora – Planica (wys. 810 –1570 m n.p.m.)

Region (teren 125 ha) dysponuje 30 km tras zjazdowych i 40 km tras biegowych. W Podkoren I jeżdżą narciarze zaawansowani, tam też są rozgrywane zawody o Puchar Świata. Do 2011 r. mamucia skocznia w dolinie Planicy była największą w świecie, obecnie jest drugą po skoczni w Vikersund w Norwegii. W śnieżnym parku w Kranjskiej Gorze oświetlona nocą trasa ma 1000 m długości, nocne zjazdy są także na trasach w Kekec, Dolenčev Rut i Velika Mojca. Atrakcją ośrodka jest Eskimoska Wioska (Eskimska vas) z lodowymi igloo, w których można przenocować.
Dwukilometrowy szlak z Kranjskiej Gory prowadzi nad jezioro Jasna (a dalej na przełęcz Vršič). Na białym głazie stoi pomnik Zlatoroga, strażnika i opiekuna Alp Julijskich. Ludową baśń po raz pierwszy opublikował w niemieckim piśmie w1868 r. słoweński archeolog i botanik Karel Dežman, w 1877 r. niemiecki poeta Rudolf Baumach ujął ją w strofy, a słoweński poeta Anton Funtek w 1886 r. przełożył na ojczysty język. Jest Zlatorog ulubioną lekturą słoweńskich dzieci, z książeczki o szlachetnym alpejskim koziołku uczą się czytać.

Region narciarski Bovec – Kanin (wys. 1600–2300 m n.p.m.)

Region Bovec – Kanin (teren 30 ha) dysponuje 15 km tras zjazdowych. Kanin jest nawyżej położonym ośrodkiem narciarskim w Słowenii i ma najdłuższy sezon narciarski – trasy z naturalnym śniegiem są czynne aż do końca pierwszego tygodnia maja. Ośrodek organizuje wspinaczki na zamarznięte wodospady, nocną sannę, są tu trasy saneczkowe.
Kanin został połączony z włoskim ośrodkiem narciarskim Sella Nevea, usytuowanym po przeciwnej stronie szczytu Kanin. Międzynarodowy region (teren 70 ha) dysponuje 30 km tras zjazdowych (12 kolejek).

Alpy Kamnicko-Savinjskie

Alpy Kamnicko-Savinjskie (Grintovec 2558 m n.p.m., Jezerska Kočna 2540, Skuta 2532, Planjava 2392, Brana 2251, Storžič 2132) to ulubiony teren górskich wędrówek. Z wioski Kamniška Bistrica wychodzą szlaki, wiodące obok schronisk górskich, na Grintovec, Branę, Planjavę oraz mniej forsowne na przełęcze (Kamniško Sedlo, Kokrško Sedlo). Po drodze mija się groty, potoki, wodospady... Z dolnej stacji koło miejscowości Kamnik na wysokogórską wyżynę Velika Planina (1666 m n.p.m.) do 1400 m n.p.m. wjeżdża kolejka linowa (czynna cały rok); za jej górną stacją zaczyna się hala z typowymi dla słoweńskiej architektury pasterskiej zaokrąglonymi drewnianymi domami, nakrytymi w części środkowej dachu dodatkowym spadzistym dachem. Kolejka z górnej stacji jeździ na tereny narciarskie (6 km tras) do Gradišče. W popularnym ośrodku Krvavec, na wysokości 1450 m n.p.m., narciarze mają do dyspozycji 33 km stoków i 3 km wytyczonych tras biegowych (12 wyciągów).

Pohorje

W Pohorje (szczyty Črni Vrh 1543 m n.p.m., Velika Kopa 1543, Jezerski Vrh 1537, Vrh Lovrenških Jezer 1527, Rogla 1517) śnieg utrzymuje się do kwietnia, a sezon narciarski jest przedłużany sztucznym dośnieżaniem.
Ośrodek Rogla na stokach Rogli oferuje 15 km tras zjazdowych, 30 dla biegaczy, rynny w parku dla snowboardzistów. W pobliżu jest uzdrowisko termalne Zreče (leczą się tu m.in. sportowcy po urazach); z Rogli prowadzą szlaki wędrowne do wodospadów Šumik, do Črnego Jezera i 12-kilometrowy szlak do 19 jezior (Lovrenške Jezera).
Mariborsko Pohorje (niedaleko miasta Maribor), największy w Słowenii ośrodek sportów zimowych, leży na wys. 1050 m n.p.m.; 40 km tras zjazdowych, 36-kilometrowa trasa dla biegaczy, w tym 10 km tras oświetlonych nocą, 21 wyciągów i jedna kolejka górska. Z ośrodka rozchodzą się liczne górskie szlaki, m.in. Słoweński Szlak Alpejski (przez góry Pohorje, Alpy Kamnicko-Savinjskie, Alpy Julijskie), organizowane są wycieczki do Parku Adrenaliny Pohorje (w ośrodku Koča Luka). W Mariborsko Pohorje rozgrywane są zawody kobiet o Puchar Złotej Lisicy (Golden Fox).
Cerkno na wysokości 900–1287 m n.p.m., na stokach góry Črni Vrh; 18 km tras zjazdowych, 5 km biegowych, 2 wyciągi, 6 kolejek krzesełkowych. Jest też park dla snowboardzistów i freestylerów i przedszkole narciarskie z ruchomą taśmą.

Zofia Siewak-Sojka