Jadę do Tajlandii

Plaże Tajlandzkiej Riwiery, restauracje i stragany w Nocnych Bazarach, tajemnicze groty, świątynie, Hall of Opium...

Tajlandia-zatoka

TAJLANDIA

(monarchia konstytucyjna; pow. 289 668 km², dł. wybrzeża 2600 km; ludność 65,5 mln) leży w centralnej części Azji Południowo-Wschodniej nad Morzem Andamańskim i Zatoką Tajlandzką; graniczy z Birmą, Laosem, Kambodżą i Malezją. Stolicą jest Bangkok. Religie: buddyzm 92,3%, islam 5,2%, chrześcijaństwo 1,28% (w tym 0,86% protestantyzm), religie chińskie 0,4%. Ludność: 75% Tajowie, 14% ludność pochodzenia chińskiego, 2% plemiona górskie (20 grup etnicznych), także Szanowie, Malajowie, Kajanowie. Językiem narodowym jest tajski, grupy etniczne posługują się swoimi językami.

Kiedy pojechać?

Sezon turystyczny w ośrodkach wypoczynkowych nad wybrzeżem Zatoki Tajlandzkiej od listopada do maja (w pozostałych miesiącach częste opady); na północy kraju od marca do maja jest bardzo gorąco (temperatury do 36°C), w chłodniejszej porze deszczowej (od czerwca do października) codziennie pada; od listopada do lutego temperatury obniżaja się do 21°C, w górach do 5°C.

Potrawy, smakołyki, napoje:

tom yam goong (ostra zupa z krewetek), khao miao (kleisty ryż w liściu bananowca), sai ua (kiełbasa z Chiang Mai), khao soi (ostra zupa z makaronem z fasoli mung, z jarzynami i curry), satay (różne gatunki mięs, moczone w sosie z orzeszków ziemnych i opiekane na ruszcie), larb (sałatka z mielonej wołowiny lub kurczaka w sosie limonkowo-miętowym), tod man pla (placki rybne w sosie miodowym); dania dla odważnych: smażone żuki, mrówki, świerszcze, gąsienice; kluay kaek (banany w cieście sezamowym), gek huey(sok z chryzantemy), lokalne piwo Beer Chiang, rumy Sang Thip i Mekong; owoce drzewa chlebowego, tamaryndowca, liczi, longany, rambutany.

Wyjątkowe zakupy:

Decha Nuchit (Night Bazaar, Nocny Bazar) w Chiang Mai, Chiang Rai, Hua Hin, Cha-Am i inne nocne targi w miastach Tajlandii.

Bangkok

turystyczna stolica rozrywki, miasto okazałych pałaców i setek świątyń, nowoczesnych wysokościowców i chat na palach nad brzegami kanałów, budzi respekt w swym dążeniu do zachowania tradycyjnych wartości. Na Morzu Andamańskim króluje wyspa Phuket (zob. Jadę na Phuket!), o której chodzą słuchy, że pod względem jakości usług przewyższa renomowane ośrodki wakacyjne w Europie. Tajlandia słynie z życia nocnego; klubów, dyskotek i barów jest mnóstwo, warto tylko się zastanowić, które omijać. Restauracje z wyśmienitym tajskim jedzeniem i kawiarnie są wszędzie, najbardziej jednak nastrojowe znajdą turyści w popularnych Nocnych Bazarach, znajdujących się w każdym mieście. Biura podróży organizują wyprawy do historycznych miast, parków narodowych i do dżungli. Przy świątyniach działają prowadzone przez mnichów szkoły medytacji. Zainteresowani mogą zapisać się na kursy gotowania tajskich potraw, poznać tajniki uzdrawiającego tajskiego masażu, a nawet pod okiem doświadczonego karnaka nauczyć się samodzielnej jazdy na słoniu. Na północy Tajlandii i w interiorze kraju w malowniczej scenerii powstawały zalążki bogatej kultury Tajów, pierwsze ludzkie siedziby i pierwsze stolice ze wspaniałymi świątyniami.

Tajlandzki wat

Wat jest kompleksem budowli sakralnych i świeckich. Bot (uposatha, ubosoth), jako główna świątynia, przeznaczona do ważnych ceremonii i medytacji mnichów, stanowi centrum zespołu. Granice bot wyznaczają ustawione przy brzegach prostokątnej podstawy niewielkie miniaturowe świątynki, chroniące przed złymi duchami. Krawędzie dachów zdobią „frędzelki nieba” (chofa) – detale architektoniczne w kształcie zwierzęcych łap. Symbolizują one Garudę (pół-ptak, pół-człowiek), wierzchowca Wisznu. Malowidła we wnętrzu świątyni przedstawiają sceny z życia Buddy, nawiązują też do mitologii hinduskiej. Sathup (stupa z czaszą) ma okrągłą podstawę (bęben) i kwadratową strukturę symbolizującą tron Buddy. Umieszczona na czaszy lub dachu chatra (parasol), złożona z 9 części, to jeden z atrybutów Buddy. Wieża chedi, z wysoką iglicą, ma kształt odwróconego dzwonu, wieża prang – elipsy.  Nazwa phra chedi oznacza, że w stupie, którą zwieńcza chedi, przechowuje się świętą relikwię (podobnie phra prang). W sathupach składano najświętsze relikwie Buddy, a w późniejszych czasach także prochy królów lub świątobliwych mężów.

Vihan (viharn, vihaan, wihara) to świątynia dla mnichów i wiernych, miejsce zgromadzeń i wykładów. Na terenie wat zawsze jest tylko jeden bot i może być kilka vihanów.  Vihan to także mniejsza od oryginału replika ważnego w kraju sanktuarium, ustawiana w świątyni. W takich wihanach-kaplicach znajdują się posągi Buddy lub przedmioty kultu.

Prasat (zamek), na planie greckiego krzyża, ma nakrytą kopułą środkową nawę i cztery przedsionki, również z kopułami, które wieńczą iglice. Prasat był niegdyś salą tronową; obecnie umieszcza się w nim posągi władców i przedmioty kultu.

Mondop, z iglicą na szczycie, przypomina piramidę – jest to wsparta na kolumnach budowla z drewna lub cegły, o kwadratowej podstawie, i schodkowo ukształtowanym dachu, ułożonym z podobnych do siebie zwężających się ku górze kondygnacji. Służy do przechowywania świętych ksiąg, także przedmiotów kultu. Podobną funkcję pełni, również wzniesiona na kolumnach, ozdobna haw trai (biblioteka). Sala (pawilon) jest przeznaczona do wypoczynku, może być noclegownią dla pielgrzymów, miejscem wykładów lub lekcji dla dzieci.

Mnisi mieszkają w kuti – są to cele przy świątyniach, oddzielone rozsuwaną ścianką, lub niewielkie drewniane domki nad kanałem wodnym. Na modlitwy, medytacje i posiłki wzywa ich dźwięk bębna lub dzwonu, umieszczonego w niewielkiej budowli o nazwie hor rakang.

Tam Phii – Jaskinia Ducha

W miejscowości Soppong w ogromnej jaskini znaleziono łuski nasion z IX tysiąclecia p.n.e. i wyroby garncarskie z ok. 3600 p.n.e., czyli z okresu tzw. Kultury Ban Chiang. Do zwiedzania udostępniono trzy połączone groty ze wspaniałymi barwnymi stalaktytami i stalagmitami. Na ścianie drugiej groty widać malowidło przedstawiające jelenia, w głębi trzeciej – kamienne groby w kształcie łodzi. W pobliżu Tam Phii są pensjonaty.

W wiosce Ban Chiang(na liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO) trwają prace wykopaliskowe. Prehistoryczne znaleziska (figurki, przedmioty rytualne, ceramika) z epoki brązu (4 tys. P.n.e.) i późniejsze wystawiono w Narodowym Muzeum Ban Chiang. W pobliskich warsztatach rzemieślniczych sprzedawane są ich kopie.

Chiang Rai

Na wzgórzu w dolinie rzeki Mae Kok, w miejscu, które Mengrai w XIII w. wybrał na swoją stolicę, stoją świątynie Wat Doi Tong, z późniejszego okresu birmańskiego (XVI w.). Z świątyni w Wat Phra Kaew władca kazał przenieść posążek Szmaragdowego Buddy do założonej nowej stolicy Chiang Mai. Wierni czczą jego jadeitową kopię. Szmaragdowy Budda jest wielką świętością buddystów – tajscy politycy w krytycznych sytuacjach składają przy posągu przysięgi, dowodząc tym swej praworządności. Nad rzeką Mae Kok żyją od setek lat plemiona górskie, tutaj też zatrzymują się turyści pragnący spędzić wakacje w spokojnej atmosferze wśród wspaniałej przyrody.

Chiang Saen

W Chiang Saen urodził się król Mengrai, założyciel miast Chiang Rai i Chiang Mai. Muzeum Narodowe prezentuje sztukę i rękodzieło plemion górskich (wyroby z laki, narzędzia, figurki, ubiory), w osobnej Sali wystawiono zebrane ze zniszczonych świątyń w regionie wielkie posągi Buddy, wykute z kamienia i odlane z brązu, z okresu od XV do XVII w. W okolicy są liczne świątynie i zamieszkany przez wielu mnichów klasztor w Wat Chedi Luang, rozbudowywanym od  połowy XIV w. Z Chiang Saen prowadzi droga do Złotego Trójkąta.

Złoty Trójkąt

Jest to trójkątna łacha piasku w miejscu, gdzie do szerokiego koryta Mekongu wpływa Ruak, a brzegi obu rzek stanowią granice Birmy, Tajlandii i Laosu. Piękna łacha u zbiegu granic była więc „ziemią niczyją”. Jednakże nie tę ładną piaszczystą wysepkę nazywano niegdyś Złotym Trójkątem, lecz sięgające w głąb tych trzech krajów – i jeszcze do Wietnamu – obszary z uprawami i produkcją opium, punktami przemytu i sprzedaży. Obecnie nad Mekongiem utworzono park (16 ha) z kompleksem muzealnym Hall of Opium wewnątrz wzgórza. Malowidła na ścianach ciemnego, długiego tunelu (137 m) przedstawiają ludzi uzależnionych od narkotyku – twarze zmienione cierpieniem i agonią, ciała-szkielety. Na końcu korytarza pojawia się jaśniejący złoty trójkąt i turyści wchodzą do Sali, gdzie są wyświetlane filmy na temat historii upraw maku, produkcji i handlu, chińskich wojen opiumowych w XIX w., walk z międzynarodowymi gangami narkotykowymi; interesująca jest prezentacja słynnych postaci historycznych uzależnionych od opium.

Sława i niesława tego miejsca wzbudziła tak ogromne zainteresowanie, że nad rzeką Ruak powstały ośrodki wakacyjne z wielkimi hotelami.

Lamphun

Miasto nad rzeką Kuang jest zamieszkane nieprzerwanie od roku 667, gdy powstało jako stolica państwa zwanego Hariphunchai, którym władała Chamadevi. Relikwie tej królowej złożono w centralnej świątyni, wzniesionej przez khmerskich budowniczych w 755 r., w kompleksie Wat Chamadevi. W narożnikach głównej budowli stoi 60 posągów Buddy. Liczne chedi, wzorowane na architekturze w Sri Lance, pochodzą z VIII i X w.  Do najcenniejszych eksponatów Muzeum Narodowego Hariphunchai należą przedmioty sakralne z brązu; są tu także dary wiernych, składane od wieków w świątyniach. Wat Phra That Hariphunchai, z IX w., zdobi parasol, wykonany z ok. 7 kg złota. W kompleksie są najstarsze wizerunki Buddy, relikwiarz z włosem Buddy i największy na świecie gong odlany z brązu. Wzgórze za miastem, gdzie Budda pozostawił ślady stóp, zajmuje Wat Phra Phuttabat Tak Pha. Wierni przybywający z pielgrzymką do miasta Lamphun w maju o pełni księżyca dokonują przy świątyni Phra That (Świętej Relikwi) rytualnych ablucji.

Pod koniec drugiego tygodnia sierpnia podczas widowiskowego święta longanów przez miasto ciągną parady z platformami ozdobionymi tymi owocami i wybierana jest Miss Longanów.

Lampang

Miasto, nad rzeką Wang, nie uznawało „wozów bez koni”, i samochody pojawiły się tutaj najpóźniej w całej Tajlandii. Atrakcją dla turystów są przejażdżki zabytkowymi dorożkami. Wat Phra Kaew Don Tao, birmańska świątynia z XVIII w., powstała dzięki pewnemu upartemu słoniowi. Książę, zabrawszy słynną figurkę, zwaną Szmaragdowym Buddą (obecnie w Wat Phra Kaew w Bangkoku), z miasta Chiang Rai wyruszył z karawaną do swojej stolicy w Chiang Mai. Słoń niosący na grzbiecie posąg zatrzymał się w Lampang i już nie ruszył się z miejsca. Zbudowano więc tutaj kompleks świątynny, ze wspaniałą 49-metrową pagodą.

Thai Elephant Conservation Center (37 km od Lampang), zajmujący się ochroną słoni, proponuje turystom uczestniczenie w karmieniu tych zwierząt, kursy samodzielnej jazdy (w tym wydawanie poleceń w języku Karenów, ludności etnicznej mieszkającej w górach) i trekkingi na słoniach w najbliższe okolice.

Chiang Mai

Tajlandia Chiang Mai

Król Mengrai stoi zadumany przed Wat Phan Tao, w tym samym miejscu, w którym strzelił w niego piorun w 1317 r. Przybył z Chiang Rai, zagrożonego przez mongolskiego chana Kubilaja, zajął Lamphun i okoliczne ziemie, sprzymierzył się z potężnym królestwem Suthothai na południu, po czym w 1296 r. założył Chiang Mai (Nowe Miasto), stolicę swego państwa. Nowe Miasto jest teraz starówką, otoczoną grubymi murami (częściowo odrestaurowanymi), tworzącymi kwadrat, i fosą. W miejscu, gdzie Mengrai rozbił obóz, rozbudowano kompleks świątynny Chiang Man. Z zewnętrznego miasta wchodzi się na starówkę przez umocnione bramy. Grupują się tu najważniejsze świątynie spośród ponad 700 istniejących w całym mieście. W architekturze budowli sakralnych i królewskich pałaców widoczne są wpływy birmańskie (od XVI w. Chiang Mai podlegało władcom birmańskim), przeplatają się style północnotajskie z tradycjami architektury Sri Lanki (rzeźbione słonie u podstawy budowli lub podtrzymujące dach), a także Indii i Chin. Każda ma swój skarb, np.. Posąg Buddy z białego szmaragdu, posąg Buddy z marmuru, posąg Lwiego Buddy czy relikwie władców. Jedną ze wspanialszych, Wat Jed Yod (Świątynia Siedmiu Iglic), strzegą rzeźbione figury chińskich duchów opiekuńczych, z dachu spogląda Budda z drewna sandałowego. Budowlę z siedmioma szczytami w kompleksie Jed Yod  wzniesiono według wzoru świątyni Maha Bodhi w indyjskim mieście Bodh Gaja, gdzie pod drzewem figowca Budda dostąpił oświecenia.

Biura w Chiang Mai organizują wycieczki do wiosek ludności etnicznej (Karenów, Lahu, Lisu), ośrodków tresury słoni i wyprawy do dżungli, spływy tratwami, rejsy łodziami.

Z Chiang Mai wyruszają też wycieczki do Parku Narodowego Doi Inthanon z najwyższą górą Tajlandii, Doi Inthanon (2563 m n.p.m.). Szlaki prowadzą do malowniczych wodospadów Mae Khang (spad wody 30 m), Siriphum i Wachirathan. Turyści mają zapewnione noclegi w obozowiskach z zapleczem gastronomicznym.

Chiang Dao

W okolicach miasta są kompleksy hotelowe i Elephant Training Center Chiang Dao, z tresurą słoni żyjących w dżungli i kąpiących się nad rzeką. Atrakcją jest tu linowy most, trasy pośród dzikich ostępów i wycieczka do jaskini Chiang Dao, z podziemnym 10-kilometrowym kompleksem świątynnym, Wat Tham Chiang Dao. 5 posągów siedzącego Buddy widać już w pierwszej grocie,  budzi podziw 4-metrowej długości posąg leżącego Buddy.

Wybrzeże Zatoki Tajlandzkiej

Piękno plaż i zdrowy klimat nad Zatoką Tajlandzką (zwaną wcześniej Syjamską) docenił król Rama VI – w 1924 r. zbudował pałac Mareukatayawan, wkrótce także arystokraci z Bangkoku wznosili wypoczynkowe wille pomiędzy rybackimi wioskami Hua Hin i Cha-Am. Pomyślano o hotelu dla turystów i w niedługim czasie wioski przeobraziły się w kurorty, a wybrzeże, oblepione  licznymi hotelami i resortami, zasłynęło jako modna Tajlandzka Riwiera. W latach 60. XX w. rozwijały się następne wielkie ośrodki wczasowe: Pattaya, znana z życia nocnego, i wyspa Ko Samui, dawny „hipisowski raj”, obecnie międzynarodowy kurort ze skupiskami hoteli, m.in.. Przy plażach Chaweng i Lamai. Turyści mają też do wyboru spokojniejsze miejscowości na całym wybrzeżu, oferujące podobne rozrywki (sporty wodne, wycieczki, spa, pola golfowe i in.).

Zofia Siewak-Sojka