Jadę do Azerbejdżanu

Mało popularny wśród turystów i pełen sprzeczności Azerbejdżan jest niewielkim krajem nad Morzem Kaspijskim. Dawna republika Związku Radzieckiego uzyskała niepodległość w 1991 r. Jest członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw. Największym bogactwem kraju są złoża ropy naftowej, wydobywanej z morskiego dna od 1872 r. Wielkie zasługi w rozwoju kraju, a szczególnie Baku, mieli Polacy. Współczesny Azerbejdżan należy do najszybciej rozwijających się państw na świecie.

Kiedy jechać

Azerbejdżan najlepiej odwiedzać wiosną i jesienią. Kraj leży w strefie klimatu podzwrotnikowego suchego, w górach wilgotnego. Charakteryzuje się gorącym, długim i suchym latem (temperatury dochodzą do 40°C), zimy przeważnie są łagodne (chociaż zdarzają się ujemne temperatury, szczególnie w rejonach górskich). Prawie połowę powierzchni zajmują góry (Wielki Kaukaz, Mały Kaukaz, góry Tałyskie i Karabaskie). Najwyższy szczyt Bazar Diuzi ma 4466 m n.p.m. Wybrzeże Morza Kaspijskiego na północy jest niskie i mało urozmaicone, w części południowej bardziej zróżnicowane, część leży poniżej poziomu morza (największe depresje sięgają 28 m p.p.m.). Ciekawostką są wulkany błotne, osiągające nawet 500 m wysokości stożki, z których wydobywają się strugi błota. Zbocza górskie porastają lasy liściaste, na nizinach roślinność jest typu stepowego i półpustynnego, ale bogata pod względem gatunkowym. Świat zwierząt jest zróżnicowany, żyje tu wiele rodzajów ssaków, ptaków, ryb, gadów i płazów.
Przed wyjazdem do Azerbejdżanu należy uzyskać wizę w ambasadzie lub placówce konsularnej (nie ma możliwości otrzymania wizy na granicy). Obywatele Unii Europejskiej nie mogą przekraczać granicy pomiędzy Azerbejdżanem a Federacją Rosyjską (możliwy jest tylko wjazd obywateli WNP). Z powodu konfliktu o Górny Karabach niedostępne są przejścia graniczne z Armenią, nie ma też połączeń lotniczych, pocztowych i telefonicznych. Także w podróżowaniu po kraju występują ograniczenia. Cudzoziemców obowiązuje obowiązek meldunkowy. Przy krótkich wyjazdach respektowane jest polskie prawo jazdy, ale przekraczając granicę własnym środkiem transportu, trzeba wpłacić kaucję (w dolarach, zwracana przy wyjeździe), której wysokość zależy od wartości pojazdu (może to być nawet kilka tysięcy dolarów). Brak bezpośrednich połączeń lotniczych z Polski do Azerbejdżanu. Podróż pociągiem trzeba zaplanować przez Gruzję (codziennie jeździ pociąg z Tbilisi do Baku), przejścia graniczne od strony Rosji są dostępne tylko dla obywateli WNP. Podróż autobusem jest możliwa z Turcji, Gruzji lub Iranu. Z Kazachstanu (Atkau) i Turkmenistanu (Turkmenbaszy) kursują promy do Azerbejdżanu. Po kraju najłatwiej poruszać się mikrobusami (marszrutki).

Plaże

Położenie nad Morzem Kaspijskim i ciepłe lata sprawiają, że w Azerbejdżanie można oddawać się plażowemu lenistwu. Wzdłuż południowego i północnego brzegu Półwyspu Apszerońskiego ciągną się znane plaże w miejscowościach: Novhani, Buzovna, Suraxani, Amburan, Mardakan, Dubendi i Zira. Znanym i reklamowanym kurortem jest Nabran, z czystymi plażami i na tyle oddalony od stolicy, żeby gwarantować spokój i mniejszą ilość plażowiczów. Na południu kraju uznanym miejscem wypoczynku są okolice Lankaranu. Można wypożyczyć leżaki i parasole, na miejscu działają też bary i restauracje, a często dodatkową atrakcją są… baseny lub aquaparki.

Aktywny wypoczynek

Wzgórza i góry stwarzają doskonałe warunki dla miłośników trekkingu, wypraw górskich i spokojnych spacerów. Jedna z ciekawszych tras trekkingowych wiedzie do Atashgah, nazywanej płonącą górą. Na szczycie (2600 m n.p.m.) płoną złoża gazu ziemnego, a oświetlone przez płomienie kamienne zbocza robią niesamowite wrażenie. Trasa na szczyt ma zaledwie 5 km długości, można też pokonać ją konno.

Atrakcje turystyczne

Baku

Stolica Azerbejdżanu to najstarszy i największy port na Morzu Kaspijskim, a także największe miasto na Kaukazie. Pierwsze wzmianki o istniejącej w tym miejscu osadzie pochodzą z II w. n.e. Perełką jest Stare Miasto (Iczeri-Szeher), którego część zabudowy pochodzi z czasów, kiedy Baku było stolicą chanatu Szyrwanu. Koniecznie trzeba zobaczyć meczet Muhammada z XI w., popularnie nazywany Złamaną Wieżą (uszkodzenia minaretu powstały w XVIII w. podczas ataku wojsk rosyjskich na miasto). Zachwyca też Baszta Dziewicza (XII w.), pałac szachów Szywanu i dużo młodszy, bo XIX-wieczny, meczet Piątkowy, powstały na miejscu dawnej (XIV w.) świątyni ognia. Ciekawym przykładem architektury monumentalnej i orientalnej jest meczet w dzielnicy Taza Pir, do 2014 r. największy meczet w Baku. W pałacu Tagijewa działa interesujące muzeum historyczne. Warto też zobaczyć zbiory miniaturowych książek, przepięknych dywanów i innych cennych zbirów w innych placówkach.

Gobustan

W pobliżu miejscowości Gobustan ochroną UNESCO objęto skały z prehistorycznymi pertroglifami. Atrakcją okolicy są także wulkany błotne, spotykane na terenie wielkich złóż ropy naftowej.

Szeki

Położone na jedwabnym szlaku miasto rozwijało się dzięki rozwiniętemu handlowi różnymi towarami, a sławę zawdzięcza produkowanemu tu jedwabiu haftowanym złotą nicią. Z czasów prosperity zachował się wspaniały kompleks architektoniczny. Można tu podziwiać zabytkowe mury obronne, karawanseraje, hammany i meczety. Najcenniejszym obiektem jest pałac chanów szekijskich z XVIII w. z pięknym ogrodem.

Lokalne przysmaki

Kuchnia Azerbejdżanu jest dość różnorodna. Większość dań przyrządza się z ryżu i różnych gatunków mięsa (głównie baranina, drób i wołowina). Najbardziej popularnym daniem jest pilaw, podawany w wielu wariantach smakowych (mięsny, owocowy, ziołowy itp.). Na stole pojawiają się też faszerowane papryki, pomidory i gołąbki (czasami zawijane w liście kapusty lub, częściej, liście winogron). Na południu kraju popularnym daniem jest kurczak lub ryba z farszem z orzechów i pestek granatu. Specjalnością miejscowości Szeki jest zupa z grochu, ziemniaków, cebuli i baraniego mięsa, przygotowywana w specjalnych glinianych naczyniach. W całym kraju popularne są potrawy kuchni tureckiej, np. kebab. Często można też zjeść dania ukraińskie, gruzińskie, hinduskie i chińskie.

Azerbejdżańskie ciekawostki

1. Mieszkańcy Azerbejdżanu to Azerbejdżanie, chociaż często używa się też nazwy Azerowie. Ta druga forma oznacza grupę etniczną zamieszkującą teren Azerbejdżanu, Armenię i północny Iran, dlatego raczej powinno się stosować formę Azerbejdżanie, bo nie wszyscy obywatele kraju są Azerami.
2. Akcja powieści Stefana Żeromskiego „Przedwiośnie” rozpoczyna się w Baku. Nic w tym dziwnego, ponieważ Polacy wnieśli wielki wkład w przemysł wydobywczy ropy naftowej na tych terenach.
3. Jako pierwszy ropę z dna morskiego uzyskał Polak, Witold Zglenicki, geolog, wynalazca, hutnik i nafciarz, uczeń Mendelejewa. Był współpracownikiem braci Alfreda, Ludwiga i Roberta Noblów, rodziny Rotschildów, jednym z filantropów Uniwersytetu Warszawskiego. Określił naturalne złoża ropy naftowej na tych terenach oraz wyznaczył podmorskie działki z określeniem ich wydajności. Dodatkowo wymyślił odpowiednie przyrządy do wydobycia ropy z tych terenów.
4. W Baku pierwszy wodociąg zbudowano według projektu Witolda Zglenickiego. Za zasługi dla miejscowej gospodarki i społeczności jedna z ulic Baku nosi jego nazwisko.
5. Paweł Potocki, następca Witolda Zglenickiego, był polskim inżynierem, który dodatkowo podjął się osuszenia zatoki Bibi-Ejbat, wyjątkowo roponośnej części Morza Kaspijskiego. Również jego uhonorowano nazwą ulicy w Baku.
6. Wielkie pieniądze na bakijskiej ropie naftowej zdobył jeden z braci Noblów, Alfred, wynalazca dynamitu i założyciel fundacji swego imienia.
7. Wydobycie ropy naftowej spowodowało ogromny rozwój Baku, a w 1982 r. architektem miejskim został Polak, Józef Gosławski, wcześniej nadzorujący budowę soboru Aleksandra Newskiego. Budynki jego projektu (klienci mieli wiele pomysłów na wygląd swych rezydencji), stworzyły charakter miasta z początku XX w. Do najlepszych budowli zalicza się m.in.: gmach Rady Miejskiej, teatr ufundowany przez przedsiębiorcę Tagijewa, jego fabrykę włókienniczą, pałac oraz podmiejską letnią rezydencję w Mardakanie nad brzegiem morza, zabudowania szkoły technicznej, Towarzystwa Technicznego, żeńskiej szkoły muzułmańskiej, dom Melikowa. Obecnie w dawnym mieszkaniu architekta działa poświęcone mu muzeum. 8. W Baku są dwie linie metra.
9. W 2011 r. przedstawiciele Azerbejdżanu wygrali Konkurs Eurowizji.
10. Z Azerbejdżanu wywodzi się dynastia Safawidów, która przywróciła świetność Persji.
11. W Baku urodzili się m.in.: Garri Kasparow (szachista), Lew Landau (laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki), Mścisław Roztropowicz (wiolonczelista i dyrygent).
12. Świątynia ognia (dom ognia) była miejscem kultu zaratusztrian (popularnego na terenach dawnej Persji). W sali głównej i mniejszych pomieszczeniach płonął ogień podsycany drewnem, chroniący najważniejsze relikwie. Współcześnie religia jest kultywowana głównie wśród indyjskich Parsów. Znanym całemu światu Parsem był Farrokh Bulsara, czyli Freddie Mercury, genialny wokalista grupy Queen.

Podstawowe informacje:

Stolica: Baku
Język urzędowy: azerbejdżański
Powierzchnia: 86 600 km2
Liczba ludności: ok. 9 000 000
Podział administracyjny: 59 regionów i 11 miast wydzielonych
Waluta: nowy manat
Główne miasta: Baku, Gandża, Lenkoran, Mingeczaur, Nachiczewan Naxçivan, Naftalan, Şəki, Şirvan, Sumgait, Şuşa, Stepanakert, Yevlax