Jadę na Alaskę

Bajecznie kolorowa zorza polarna, białe, czarne i brązowe misie (raczej nie prosić, by podały łapkę); lodowce, lodowcowe doliny i jeziora, lodowe pola, lodowe góry, ale też kwitnąca tajga i gorące źródła niezbyt daleko od koła pobiegunowego, petroglify na Wyspie Wodza Shakesów; powędrować z „piekła na ziemi” do złotej Klondike, ustroić się w łosie łajno, oblecieć najwyższą górę w Ameryce Północnej.. i czy na pewno teraz to jest muzeum ten słynny dom „madame” Dolly w Ketchikan?

ALASKA

(pow. 1 717854 km², ludność ok. 627 tys.), największy stan USA (1/5 powierzchni kraju), leży na kontynencie Ameryki Północnej, graniczy z Kanadą i przez Cieśninę Beringa z Rosją, nie ma połączeń drogowych ze Stanami Zjednoczonymi. Stolicą jest Juneau. Do stanu Alaska należą wyspy przybrzeżne: archipelag Wysp Aleuckich, Archipelag Aleksandra (ok. 1100 wysp, główne: W. Księcia Walii, W. Cziczgowa, W. Admiralicji, W. Baranowa z miastem Sitka, mała W. Kościuszki), wyspy Kodiak, Nuniwak, Wyspa Świętego Wawrzyńca. Języki: angielski (87,01%), języki eskimosko-aleuckie (4,63%), hiszpański (2,54%,), tagalog (1,43%), koreański (0,96%), inne języki autochtonów (0,63%). Religie: chrześcijaństwo (protestantyzm, katolicyzm, prawosławie i in.) 70,4%; ponadto mormoni, Świadkowie Jehowy, wyznawcy judaizmu, buddyzmu, islamu, hinduizmu.

Kiedy jechać?

Za kołem podbiegunowym temperatury przekraczają -50°C, dochodzą nawet do -70°, ale nie są to tereny turystyczne. Na południowym wschodzie Alaski, gdzie panuje klimat morski, latem jest bardzo ciepło, średnie temperatury latem wynoszą 12°C – 22°, dochodzą nawet do 37°C, zimą od -12°C do -29°C.

Potrawy, smakołyki, napoje

owoce morza, łosoś, mięso łosia, renifera, foki, morsa, steki z karibu; kuchnie narodowe, np. barszcz rosyjski, meksykańskie fajitas (paski mięsa w ostrym sosie), hot dogi i hamburgery; maple syrup (syrop klonowy), akutag (tłuszcz z renifera, łoje z fok i morsów wymieszane z żurawinami, borówkami, malinami i jadalnymi liśćmi i korzeniami roślin), piwo Alaskan Amber.

Wyjątkowe zakupy

sklepy przy Creek Street w Ketchikan, przy Broadway Street w Skagway, w starych dzielnicach Sitki i Juneau, stoiska z alaskańską biżuterią w Talkeetna.

Ketchikan – łososiowa stolica świata

... i pierwsze miasto Alaski. To tutaj osadnicy (Rosjanie, Brytyjczycy, Hiszpanie), zbudowawszy drewniane domy na wysokich palach, założyli w 1886 r. pierwszą fabrykę konserw rybnych (wkrótce powstało ich dziesiątki). Turyści przybywający zwiedzać Alaskę, zwykle przypływają do pierwszego portu w Ketchikan na wyspie Revillagigedo, nazwanej tak w 1793 r. na cześć wicekróla Nowej Hiszpanii (ze stolicą w Meksyku). Biura turystyczne organizują wycieczki kajakowe przy fiordach, loty hydroplanem i wycieczki trasą totemów (Saxman, Totem Bight i in.). Misty Fjords National Monument (Pomnik Narodowy Mgliste Fiordy; pow. ok. 9 tys. km²) to wyżłobione przez lodowce fiordy o wysokich (do 900 m) stromych ścianach, porośnięte mglistymi lasami. Saxman Totem Park prowadzą Tlingitowie; w parku znajduje się największy zbiór słupów totemicznych na świecie, a także oryginalna chata autochtonów. W mieście chodzi się uliczkami z desek, podziwiając ustawione przy nich repliki totemów. XIX-wieczne oryginały, zebrane z porzuconych wiosek, można zobaczyć w Totem Heritage Center (Ośrodek Dziedzictwa Kulturalnego Totemów). Przy złej sławy Creek Street, biegnącej nad potokiem Ketchikan, miejsce lupanarów zajęły nastrojowe kawiarenki i sklepy z pamiątkami. W tym najsłynniejszym, prowadzonym przez „madame” Dolly Arhur, urządzono emanujące szczególną atmosferą muzeum z wnętrzami z epoki.

Plaża Petroglifów i Wyspa Wodza Shakesów

Na przybrzeżnej piaszczystej łasze koło miasta Wrangell – założonego w 1834 r. przez rosyjskiego arystokratę – widać podczas odpływu fragmenty skał z rytami oraz rzeźbami naskalnymi. Dzieła nieznanej kultury, nieodbiegające jednak stylistycznie od twórczości plastycznej Tlingitów, mają ok. 8 tys. lat. Przedstawiają spirale, łososie, twarze, wieloryby. Przy Petroglyph Beach znaleziono ich ponad 40. Drewniane molo z portu Wrangell, prowadzi na porośniętą mglistym lasem niewielką wysepkę, Chief Shakes Island. Zrekonstrowano malowaną chatę wodza grupy plemiennej Shakesów, zbudowaną ok. 1800 r., i wyposażono w przedmioty codziennego użytku.
Miasto Sitka (wcześniej Nowoarchangielsk), na Wyspie Baranowa w Archipelagu Aleksandra, założył w 1799 r. rosyjski kupiec i handlarz futrami A. Baranow, gdy został dyrektorem generalnym Kompanii Rosyjsko-Amerykańskiej. W latach 1808 –1867 była stolicą Alaski rosyjskiej i do 1906 r. amerykańskiej (wtedy stolicę przeniesiono do Juneau). Potomkowie Rosjan uczęszczają do soboru św. Michała Archanioła, zbudowanego w 1844 r. w stylu rosyjskiej architektury prowincjonalnej i odbudowanego po połowie następnego stulecia. Najstarszym na Alasce z zachowanych budynków jest wzniesiony z bali Russian Bishop House (Dom Rosyjskiego Patriarchy). Na wzgórzu, gdzie niegdyś stał rosyjski fort, widnieje tablica upamiętniająca dzień 18 października roku 1867, w którym Rosjanie zrobili najgorszy interes w swej długiej historii. Amerykanom natomiast przypomina, że William Seward, kupując od Rosjan „lodowe pole” za 7,2 mln dolarów (3 centy za hektar), wcale nie zwariował. Z miasta turyści wyruszają oznaczonymi szlakami podziwiać wspaniałe krajobrazy wybrzeży oraz wzgórza Hawan Hill i stoki Mount Verstovia (777 m n.p.m., w zimie sporty zimowe).

Złote Juneau

Leży u stóp masywu Mount Juneau (1060 – 1200 m n.p.m.), nad Kanałem Gastineau, w Archipelagu Aleksandra (tak nazwanym na cześć cara Aleksandra). Górę obwołali poszukiwacze „złotą” (Gold Mountain), kiedy zbiegli się do obozowiska Złoty Potok (Gold Creek), założonego w 1880 r. przez Joe Juneau i Richarda Harrisa, odkrywców złota nad Gastineau. Gdy spadła gorączka grzebiących w strumieniach poszukiwaczy, wydrążono podziemne kopalnie niskokaratowej rudy – górnicy pracowali w nich aż do 1944 r. Spacerując ulicami miasta i drogami w okolicy, turyści chodzą po ziemi wydobywanej z licznych kopalń. Do stolicy stanu Alaska można przypłynąć statkiem lub przylecieć samolotem. Najmniejsza stolica świata (niewiele ponad 31 tys. mieszkańców wraz z powiatem) zajmuje największą powierzchnię (miejska 31,1 km2, z powiatem 8430 km2). Firmy turystyczne organizują spływy kajakowe i wycieczki, m.in. Historycznym Szlakiem Kopalni Treadwell (Treadwell Mine Historic Trail), loty helikopterem na lodowce i „lodowcowe rejsy” statkami, także piesze wycieczki po lodowcach ze zwiedzaniem lodowcowych jaskiń. Do stóp lodowca Mendenhall (12 km x 2,4 km) jeżdżą specjalne miejskie autobusy. W cerkwi prawosławnej św. Mikołaja odprawiane są nabożeństwa w języku tlingit; w 1892 r. biskup Nikołaj Ziorow ochrzcił 700 osób z grupy etnicznej Tlingit. Alaska State Museum prezentuje kulturę autochtonów (15 tys. artefaktów), ekspozycje z czasów rosyjskich i okresu gorączki złota; skarbem muzeum jest dziennik okrętowy, w którym Vitus Bering zapisał w 1741 r., że na horyzoncie widać jakiś ląd. Była to Alaska.

Park Narodowy Zatoki Lodowcowej

Wśród kilkunastu cofających się lodowców i porośniętych lasami wysokich fiordów fruwają kolorowe ptaki, spacerują czarne i brunatne niedźwiedzie, biegają śnieżne kozły, a w wodach Glacier Bay pływają humbaki, wieloryby i morskie wydry. Park można zwiedzać podczas rejsów wycieczkowych.

Skagway

W 1896 r. trzej poszukiwacze znaleźli złoto w Bonanza Creek, strumieniu wpadającym do rzeki Klondike w Jukonie (w Kanadzie), utrzymywali sprawę w tajemnicy, ale w końcu przybyli do Seatle. A ponieważ za towary i rozrywki płacili złotem, świat dowiedział się o Klondike. Miasto Skagway powstało następnego roku zaledwie w trzy miesiące – zamieszkało w nim 20 tys. ludzi. Najpierw było handlowym zapleczem i przystankiem dla tysięcy poszukiwaczy idących w długim szeregu nad Klondike 800-kilometrowym szlakiem przez przełęcze Chilcoot i niebezpieczną White Pass (Biała Przełęcz), a potem rajem dla obładowanych złotem powracających szczęśliwców. Ten raj nazwał jeden ze stróżów prawa „piekłem na ziemi”. Złoto szybko zmieniało właścicieli, tonąc w barach (było ich ponad 70), domach gry, lupanarach oraz w sakwach różnej maści oszustów. Dzielnica drewnianych domów z tamtych lat stanowi Historyczny Park Narodowy Gorączki Złota w Klondike (Klondike Gold Rush National Historic Park). W dawnych lupanarach urządzono muzea, a w tym najsłynniejszym – Red Onion Saloon – stylowy bar, w którym obsługa nosi XIX-wieczne stroje, a wśród konsumentów napojów wyskokowych od czasu do czasu wybuchają awantury, kończące się pojedynkiem na rewolwery. Takie saloony, z widowiskowymi pojedynkami, oczekują turystów przy Broadway Street. Firmy turystyczne w Skagway organizują wycieczki najsłynniejszym w Alasce Chilkoot Trail (ok. 53 km), dawnym szlakiem poszukiwaczy złota. Turyści wędrują przez tundrę, oglądają kopalnie i opustoszałe teraz miasteczka, które powstały w okresie gold rush.

Złote piętno

Kawalerowie z miast przy złotym szlaku, gdy chcieli się ożenić, uważnie przypatrywali się paluszkom ewentualnym kandydatkom na żonę. Jeśli udało im się spotkać pannę, która miała czyste palce, a nie paskudnie zabrudzone złotym proszkiem, szybko uderzali w konkury, gdyż z doświadczenia wiedzieli, że jest porządna. Złote palce zdradzały zawód wykonywany przez ich właścicielkę. Klienci domów uciechy kupowali u „madame” żetony, którymi płacili jej pracownicom, one z kolei zanosiły zgromadzone żetony do kasy „madame”, pobierając paluszkami należność w złotym proszku. A złoto ma tę właściwość, że łatwo przykleja się do rąk...

Fairbanks – Światła Północy

W 1901 r. niejaki Barnette, płynął z towarami parowcem po rzece Chena. Statek ugrzązł na mieliźnie, z czego bardzo ucieszyli się traperzy, gdyż nie musieli już kilometrami wędrować po zakupy. Barnette docenił miejsce na sklep, wskazane mu przez los, i wkrótce bardzo się wzbogacił, gdyż w następnym roku wybuchła nowa gorączka złota. Z obozowiska poszukiwaczy powstało miasto, liczące w 1908 r. ponad 18 tys. osób. Turyści przyjeżdżają do Fairbanks, żeby tutaj zobaczyć – najpiękniejszą na Alasce – wspaniałą zorzę polarną, widoczną od września do marca. Zielone, niebieskie, żółte, czerwone, fioletowe, białe firany, łuki, wstęgi, korony... Z Fairbanks do Sign (Znak), czyli miejsca, gdzie zaczyna się koło podbiegunowe, jedzie się 310 km. Za kołem podbiegunowym w najdłuższy dzień polarny 22 czerwca słońce w ogóle nie zachodzi, a w najdłuższą noc polarną 22 grudnia nie wschodzi. W Firebangs dzień polarny trwa 21 godzin. Latem o północy odbywają się od 1909 r. słynne mecze baseballowe – Midnight Sun Game.Każdego lutego w latach nieparzystych Firebangs jest punktem startowym międzynarodowego wyścigu psich zaprzęgów. Trasa wiedzie do odległego ponad 1000 mil Yukon West w Kanadzie. Zawodnicy muszą mieć z sobą wszystko, co jest potrzebne do przeżycia – dla siebie i zwierząt. Zimą temperatura wynosi od -19°C do -29°C, dochodząc niekiedy do -50°C, latem od 12°C do 22°C i od 27°C do 32°C, dochodząc do 37°C. W marcu turyści oglądają rzeźby lodowe podczas Święta Lodu (Ice Festival), a w lipcu wystawy sztuki, tańce i zawody w takich konkurencjach jak ... ciągnięcie za uszy, rzucanie kocami do celu – wszystko w ramach Światowej Olimpiady Eskimoskiej (World Eskimo-Indian Olympics). Niedaleko Fairbanks można wykąpać się w gorących źródłach: w uzdrowisku Chena Hot Springs, które chętnie odwiedzają łosie taplające się w okolicznych bagnach, oraz w... – zimno się robi na dźwięk dwóch pierwszych wyrazów nazwy – Arctic Circle Hot Springs.

Park Narodowy Denali

Denali National Park (pow. 24,3 tys. km²) to krajobrazy tundry i tajgi, lodowców i dolin lodowcowych, jezior, z najpiękniejszym Wonder Lake (Jeziorem Cudów), i gór, z pyszniącym się najwyższym szczytem Ameryki Północnej – Denali (Wielki), czyli Mount McKinley (6194 m n.p.m.). Dla turystów są organizowane piesze wycieczki, przejażdżki psimi zaprzęgami, spływy kajakowe i tratwami, można też jeździć na nartach. Do atrakcji należy przede wszystkim obcowanie z dziką przyrodą, np. spotkania z misiem polarnym i niedźwiedziem grizzly.

Talkeetna

Tutaj zbierają się wspinacze z nadzieją zdobycia szczytu należącego do Korony Ziemi. Zwykłych śmiertelników satysfakcjonuje widokowy lot powietrzną taksówką wokół Mount McKinley, a narciarzy niższe stoki masywu. W Talkeetna w drugi weekend lipca turyści stroją się w łosie łajno, zakładając je sobie na szyję, na palce, przypinając do uszu... Taki panuje obyczaj w Święto Łosiego Łajna (Moose Dropping Festival).

Zofia Siewak-Sojka