Jadę na Jamajkę!

Plaże i ciepła woda Morza Karaibskiego, ekscytujące spotkanie z Białą Czarownicą i drink „wstrząśnięty, nie zmieszany” w Goldeneye z Jamesem Bondem...

JAMAJKA

(pow. 11,42 tys. km², ludność 2,8 mln), monarchia konstytucyjna, członek Commonwealth of Nations (głową państwa jest brytyjska królowa Elżbieta II, reprezentowana przez jamajskiego gubernatora generalnego), obejmuje wyspę Jamajkę oraz wysepki Morant Cays i Pedro Cays w archipelagu Wielkich Antyli na Morzu Karaibskim. Stolicą jest Kingston, językami angielski oraz kreolski jamajski (angielski ze słownictwem z języków afrykańskich i azjatyckich, z języka  Indian Arawaków oraz hiszpańskiego, portugalskiego i francuskiego). Mieszkańcy Jamajki: potomkowie czarnych niewolników (90%), mieszanki różnych ras (7,3%), ludność pochodzenia europejskiego (0,4%) oraz Hindusi, Chińczycy i Libańczycy (2%).

Kiedy pojechać?

Ciepło jest cały rok, deszcze padają obficie we wrześniu i w październiku, wtedy też zdarzają się huragany.

Potrawy, smakołyki, napoje

rice and peas (ryż z czerwoną fasolą), eggs and sardines (smażone jajka z sardynkami), ackee and saltfish (owoce bligii z rybą; bligia jest podobna do chińskich owoców liczi), jerk pork (grilowana wieprzowina pokrojona w paski), jerk chicken (grilowane mięso kurczaka), macaroni and cheese (makaron z serem i sosem mięsno-warzywnym), fried plantains (smażone banany); jamaican rum cake (ciasto rumowe z ananasem), chocolate cake (torcik czekoladowy), jamaican rum punch(syrop wiśniowy z sokiem cytrynowym i białym rumem podawany w połówce ananasa).

Wyjątkowe zakupy

Devon Hause w Kingston; targowisko w Spanish Town; Island Plaza i Ocho Ríos Craft Park w Ocho Ríos.

Przed przybyciem Krzysztofa Kolumba w 1494 r. na wyspie mieszkali Indianie Arawakowie. W 1534 r. Francisco Garay założył stolicę hiszpańskiej kolonii na Jamajce, Santiago de la Vega Santa. W 1655 r. Jamajkę zdobył Wilhelm Penn (jego syn, o tym samym imieniu założył Pensylwanię). Brytyjczycy spalili wtedy stolicę, po czym ją odbudowali jako własną, nazywając Spanish Town, a w następnym roku założyli Port Royal, który stał się przystanią dla piratów, grabiących statki hiszpańskich kupców, oraz portem przeładunkowym dla handlarzy niewolnikami. Bogaty Port Royal brytyjskiej kolonii zasłynął jako „Sodoma Nowego Świata”. W 1660 r. na 10 mieszkańców przypadała jedna tawerna. Wzbogaceni piraci osiedlali się, zakładając plantacje trzciny cukrowej, i z czasem wnikali do elit Jamajki. Osławiony korsarz Henry Morgan został zastępcą gubernatora. W 1803 r. na Jamajkę trafili polscy jeńcy wojenni z armii francuskiej, która miała stłumić powstania Murzynów na Haiti (zob. Jadę do Dominikany!). Przebywali w obozach w Spanish Town i w Kingston. Źle traktowani czarni niewolnicy uciekali w niedostępne góry, gdzie zakładali osady, a ci, którzy pozostali, organizowali bunty i powstania, uzyskując abolicję w 1838 r. Pozbawieni rąk do pracy plantatorzy sprowadzali robotników z Azji. W 1868 r. diakon zgromadzenia baptystów, Paul Bogle, stanął na czele powstania Murzynów, żądając sprawiedliwości. Został skazany na śmierć – to o nim śpiewał Bob Marley w pieśni So Much Things To Say. Bob rozpropagował religię rastafari. Podobnie jak L. Kwesi Johnson (przedstawiciel muzyki dubowej; albumy Bass Culture, Making History) i Benjamin Zephaniah, tworzył i śpiewał w haitańskim kreolskim. Johnsona słyszała polska publiczność w hali Stoczni Gdańskiej 13 grudnia 1989 r. na koncercie „Solidarność Anti Apartheid”. Jamajka słynie z rytmów ska, dub, reggae, dancehall, a także modnego w pierwszej połowie ubiegłego wieku calypso, którego najlepszym wykonawcą był Harry Belafonte.

Kingston

Najczęściej odwiedzanym miejscem w stolicy Jamajki jest Bob Marley Museum (56 Hope Road), dom słynnego muzyka (mieszkał w nim i tworzył do śmierci w 1981 r.). W klasycystycznym Devon Hause (26 Hope Road), zbudowanym przez czarnoskórego Jamajczyka milionera, mieszczą się sklepy z rękodziełem, butiki, restauracje i lodziarnie. W całym mieście w licznych barach rozbrzmiewa muzyka jamajska. Najpopularniejsze są plaże Hellshire Beach, Naggo Head i na wysepce Lime Cay. Do Port Royal dowozi turystów prom z West Beach Dock. Z licznych fortów zachował się w całości tylko XVII-wieczny Fort Charles, którego bronił w 1779 r. przed Francuzami słynny brytyjski admirał Horatio Nelson. W Spanish Town (19 km z Kingston) w Jamaica People’s Museum of Craft & Technology (Muzeum Rzemiosła Artystycznego i Technologii Narodu Jamajskiego) znajdują się makiety dawnego miasta, kolekcje rękodzieła, dawne narzędzia używane na hacjendach, np.. Cukrowniczy młyn wodny.

Z Kingston piechurzy wybierają się na wycieczki w Góry Błękitne(Blue Montain), witając się po drodze z Doktorem Birdem – jak Jamajczycy nazywają swego narodowego ptaka, dzięcioła czarnogłowego. Trasy prowadzą przez plantacje kawy i gęste lasy, gdzie świergoczą liczne gatunki ptaków i uwodzą barwami różnej wielkości kolibry. W Kingston i w Montego Bay mieszkał znany na Jamajce malarz Michał Leszczyński-Lester (1906–1972) z Tczewa, członek brytyjskiej Royal Society of Art..

Wybrzeże Morza Karaibskiego

Jamajka ok. 90% dochodów czerpie z turystyki. Przy plażach całego wybrzeża Morza Karaibskiego rozlokowały się stosunkowo tanie domy wakacyjne oraz resorty turystyczne z ekskluzywnymi hotelami, zapewniające pobyt all-inclusive, liczne rozrywki i aktywny wypoczynek (golf, sporty wodne, jazda konna, nurkowanie).

Negril, z odkrytą w latach 60. XX w. słynną Seven Mile Beach, zajmuje również plaże w zatokach Long Bay, Bloody Bay (z latarnią morską), Orange Bay. Kluby i bary mieszczą się w hotelach należących do resortów, a w mieście Negril przy Norman Manley Boulevard (Alfred’s Ocean Palace, Risky Business).

W Montego Bay najlepsze resorty turystyczne znajdują się m.in.. Przy plaży Doctor’s Cave Beach, a najbardziej znane lokale w kompleksach Half Moon, Ritz-Carlton. Organizowane są wycieczki do rezydencji w hacjendach kawowych, z których najbardziej znaną jest bohaterka ponurych angielskich powieści gotyckich – zbudowana w 1778 r. Rose Hall. Na tej hacjendzie – opisanej po raz pierwszy w White Witch of Rose Hall (Biała Czarownica z Rose Hall) przez H.G. Lissera – uprawiała czarną magię. „Zła Annie”, właścicielka 2 tys. Czarnych niewolników, wybierała sobie kochanków spośród Murzynów, których – gdy się nimi znudziła – uśmiercała. Podobny los spotkał kilku jej mężów. W rezydencji zaprasza turystów nastrojowy Annie’s Pub.

Runaway Bay to resorty przy licznych plażach i najpiękniejszej z nich, Paradise Beach. Nad Discovery Bay wśród drzew pieprzowych (ziele angielskie) urządzono Columbus Park Museum, prezentujące dawne urządzenia używane przez niewolników na plantacjach.

W Ocho Ríos (hiszp. Osiem rzek) zachwycają plaże (z resortami hotelowymi przy nich) Turtle Beach, Millards Beach, Grande’s Beach i in., jednakże turyści kierują się do James Bond Beach, powodowani nadzieją, że może coś niezwykłego się wydarzy… Dom Goldeneye (obecnie drogi hotel i muzeum), zbudował w 1946 r. Ian Flaming specjalnie dla swego bohatera, Jamesa Bonda. Tutaj Flaming napisał 13 tomów powieści o dokonaniachszpiega wszech czasów.

Zofia Siewak-Sojk