Jadę do Zimbabwe

ZIMBABWE

(dawna Rodezja) leży w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z Zambią, Botswaną, Republiką Południowej Afryki i Mozambikiem. Kraj ten ma wiele do zaoferowania przyjeżdżającym tu turystom. Przede wszystkim słynie on z malowniczych, wręcz oszałamiająco pięknych widoków. Zimbabwe to wspaniała, dzika przyroda: piękne lasy, czyste rzeki, obfite w ryby jeziora, sawannowe wzgórza i zadziwiające jaskinie. Tu można zetknąć się także z pozostałościami po dawnych cywilizacjach. Wielką zaletą tego kraju są liczne, pełne egzotycznych zwierząt rezerwaty przyrody i parki narodowe. Pobyt w nich jest niezapomnianym przeżyciem. Będąc w Zimbabwe, można przyjemnie spędzić czas na wędrówkach i wyprawach safari, ale też zakosztować mocnych wrażeń, takich jak skoki na bungee czy pływanie tratwą. Do tego należy dodać wielką życzliwość mieszkańców, z jaką spotykają się goście. To wszystko sprawia, że w Zimbabwe każdy może znaleźć coś dla siebie i z pewnością nie pożałuje odwiedzin w tym kraju.

POWIERZCHNIA:390 580 km2
STOLICA: Harare
INNE WAŻNIEJSZE MIASTA: Mutare, Gwanda, Hwange, Kadoma, Gweru, Chitungwiza, Bulawayo, Masvingo, Chinhoyi.
JĘZYK URZĘDOWY: angielski
LUDNOŚĆ: Na ludność Zimbabwe składają się różne grupy etniczne, najważniejsze z nich to: Szona, Ndebele, Manyika, Nyanja, Ndau, Kalanga.

KIEDY WARTO PRZYJECHAĆ:

W porze suchej, czyli od maja do października.

CO WARTO KUPIĆ

Na bazarach w miastach oraz przy głównych drogach można kupić piękne, ręcznie malowane batiki, a także wspaniałe rzeźby kamienne i drewniane.

Khami

– Jest to stanowisko archeologiczne, znajdujące się w południowo-zachodniej części Zimbabwe. Miasto Khami zostało założone prawdopodobnie w XV wieku i było stolicą królestwa Torwa. Dwa stulecie później, z niewiadomych przyczyn, opustoszało. Dziś w miejscu tym można zobaczyć ruiny dawnego miasta Khami, w których rozpoznano m.in. pozostałości kompleksu pałacowego oraz kamiennych fortyfikacji, jak również zdobienia na murach. Budowle wznoszone były z masywnych murów, bez użycia zaprawy murarskiej. Część ruin znajduje się nad rzeką Khami. Na terenie wykopalisk znaleziono przedmioty, pochodzące z Europy i Chin. Na tej podstawie przyjmuje się, iż miasto to było ważnym ośrodkiem handlowym. Od 1986 r. stanowisko archeologiczne Khami wpisane jest na Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO.

Matopo Hills (Matobo Hills)

– To pasmo wzgórz o długości ok. 100 km i szerokości ok. 30 km, położone na południe od miasta Bulawayo. Matopo Hills tworzą granitowe wzgórza, różnorodne formacje skalne oraz przepaście, które porasta gęsty busz. Niegdyś, w czasach wojen, na tych trudno dostępnych terenach miejscowi ukrywali przed wrogiem swoje rodziny oraz dobytek. Właśnie tu odnalezione zostało jedno z największych skupisk malowideł naskalnych w Afryce. Wiek tych rysunków szacuje się na ok. 2000 lat. W tutejszych grotach znaleziono też dawne, wykonane z kamienia przedmioty codziennego użytku oraz gliniane piece. Na terenie tym żyją m.in. nosorożce, antylopy, lwy, żyrafy i zebry, a także wiele różnorodnych ptaków, m.in. orły czarne. Od 2006 roku obszar Matopo Hills wpisany jest na Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Ponadto część tych terenów znajduje się pod ochroną w ramach Parku Narodowego Matopo. Z miejscem tym silnie związane są wierzenia tutejszego ludu Szona. Wierzą oni, że ze skał przemawia bóg Mwari. Miejsce to jest niezwykle malownicze. Skupiska wielkich głazów wyglądają, jakby były celowo poukładane. Podobno oglądane z tutejszych gór zachody słońca należą do najpiękniejszych na świecie.

Park Narodowy Mana Pools

– Park ten o powierzchni ok. 2500 km2 położony jest na terenie równiny zalewowej rzeki Zambezi. Gdy rozpoczyna się pora deszczowa, tworzą się tutaj jeziora, do których przybywają z terenów suchych różnorodne zwierzęta, m.in. gepardy, słonie, bawoły i lamparty. Warto wiedzieć, iż właśnie tu żyją najbardziej liczne w całym kraju populacje krokodyli nilowych i hipopotamów. Park Narodowy Mana Pools znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO.

Wielkie Zimbabwe

– Tak nazywa się jedna z największych atrakcji Zimbabwe, położona ponad 100 km od stolicy kraju, Harare. Wielkie Zimbabwe, zwane też „Domem z kamieni” to wielki kompleks ruin, zajmujących powierzchnię ponad 750 hektarów. Według badaczy kompleks ten pochodzi z XI-XV w. Wielkie wrażenie wywierają jego rozmiary. Na ogromny zespół ruin składają się: Świątynia, Akropol, Kompleks w Dolinie, a także pozostałości wielu innych budowli. Owalna Świątynia o średnicy ok. 80 metrów jest najważniejszą budowlą kompleksu. Tworzy ją wysoki mur, wewnątrz którego znajdują się różne obiekty, w tym wysoka na 12 metrów stożkowata wieża. Wspomniany Akropol, zwany też Kompleksem na Wzgórzu, pełnił prawdopodobnie funkcję obronnej fortecy, zaś Kompleks w Dolinie składa się z dużej ilości owalnych lub okrągłych budowli nieznanego przeznaczenia. Wszystkie obiekty wzniesione zostały z granitowych kostek, bez użycia żadnej zaprawy murarskiej. Widać, iż budowane były z wielką, robiącą wrażenie precyzją: granitowe cegiełki charakteryzują się równą wielkością i kształtem, ponadto na górze wielu budowli układają się w rozmaite wzory. W ruinach znaleziono kilkanaście steatytowych figurek ptaków o sokolich dziobach i ludzkich dłoniach zamiast szponów. Archeolodzy przypuszczają, iż Wielkie Zimbabwe wzniesione zostało przez przodków dzisiejszych plemion Szona. Z miejscem tym wciąż jednak wiąże się wiele tajemnic. Nie wiadomo przede wszystkim, skąd pochodził budulec, którego użyto do wzniesienia kompleksu, nie jest znana również technika, jaką zastosowano do cięcia równych w kształcie i wielkości kamiennych kostek. Zagadkę stanowią też wspomniane figurki ptaków, a konkretnie czas, w którym powstały, jak również kult, jakiemu miały one służyć. Wielkie Zimbabwe to miejsce szczególne, pełne swoistej magii. Tu czuje się powiew historii.

Park Narodowy Hwange

– Jest to największy park narodowy Zimbabwe. Leży w zachodniej części kraju, niedaleko granicy z Botswaną. Jego powierzchnia wynosi 14651 km2. Założony został w 1931 roku. Teren parku porastają suche lasy miombo oraz trawiaste sawanny. Warto wiedzieć, że Park Narodowy Hwange zajmuje drugie miejsce na świecie pod względem ilości zamieszkujących go ssaków. Można zobaczyć tu wspaniałe słonie, nosorożce, lwy, hipopotamy, lamparty, gepardy, żyrafy i zebry. Żyją tu także hieny, szakale, bawoły, koczkodany zielone, a także różne gatunki antylop. Rezerwat jest również domem dla ponad 400 gatunków ptaków. Ten, kto wybierze się na safari do Hwange, nie pożałuje. Możliwość obcowania z dziką przyrodą i obserwowania egzotycznych zwierząt zmierzających do wodopoju będzie niezapomnianym przeżyciem.

Wodospad Wiktorii

– To jeden z najpiękniejszych i najwspanialszych wodospadów na świecie. Znajduje się on na rzece Zambezi, na granicy Zimbabwe i Zambii. Odkryty został w 1855 r. przez szkockiego misjonarza i badacza, Davida Livingstone’a, który tak go określił: „Widok tak piękny, że muszą się w niego wpatrywać aniołowie w locie”. Podróżnik ten tak zachwycił się wodospadem, że nazwał go na cześć swojej królowej Wodospadem Wiktorii. Tubylcy natomiast nazywają go Mosi-oa-Tunya, co oznacza „dym, który grzmi”. Nazwa ta w pełni do tego miejsca pasuje. Już z daleka bowiem słychać huk przelewającej się wody i widać unoszącą się w górze wielką mgłę wodnego pyłu. Wodospad Wiktorii jest dwa razy wyższy i dwa razy szerzy od Niagary. Jego wysokość wynosi ok. 110 metrów, zaś szerokość – ok. 1700 metrów. Jest to prawdziwy fenomen przyrody. Uznawany jest za jeden z siedmiu naturalnych cudów świata i wpisany jest na Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Wodospad Wiktorii składa się z pięciu oddzielnych kaskad wodnych, noszących nazwy: Diabelska Katarakta, Wodospad Główny, Wodospad Końskiej Podkowy, Wodospad Tęczowy, Wschodnia Katarakta. Wodospad w różnych porach dnia mieni się rozmaitymi barwami. O poranku i o zmierzchu unoszące się nad nim wodne opary przybierają odcienie różu i czerwieni. W ciągu dnia, gdy świeci słońce, w mgle pyły wodnego powstają piękne, małe i większe tęcze, które tworzą zachwycający widok. Ponadto na tle wodospadu powstaje – dzięki światłu odbijanemu przez światło księżyca – ciekawe i niezwykłe zjawisko, określane jako księżycowa tęcza. Znakomitym punktem, z którego oglądać można Wodospad Wiktorii, jest most Knife Edge. Zwolennicy ekstremalnych przeżyć mogą też poskakać z niego na bungee. Ponadto nad wodospadem można polecieć helikopterem, niewielkim samolotem lub na motolotni. Właśnie z lotu ptaka Wodospad Wiktorii prezentuje się najpiękniej, zaś oglądane widoki zapierają dech w piersi.

Tengenenge

– To leżąca na północy Zimbabwe wioska. Od innych afrykańskich wsi różni się tym, że stanowi wspólnotę rzeźbiarzy. Mieszkańcy zajmują się rzeźbieniem i z tego zajęcia żyją. Każdy z nich ma własny styl, co można zauważyć podczas wizyty w osadzie. Znajduje się tu bowiem plenerowa galeria rzeźb, które można podziwiać, przechadzając się po wiosce. Tradycja rzeźbienia jest tu mocno zakorzeniona, niektóre rodziny składają się z trzech pokoleń rzeźbiarzy. Będąc w Zimbabwe, koniecznie trzeba odwiedzić to miejsce. Bulawayo – Jest to drugie pod względem wielkości miasto Zimbabwe, położone w południowo-zachodniej części kraju. Jego mieszkańcy w większości reprezentują grupę etniczną Ndebele. Centrum miasta posiada zabudowę głównie w stylu kolonialnym. Cechą charakterystyczną są bardzo szerokie ulice. Zbudowano je tak szerokie, by zaprzężony w sześć koni powóz mógł na nich swobodnie zawrócić. Do innych ciekawych i wartych obejrzenia przykładów stylu kolonialnego należą ratusz oraz budynek dworca kolejowego. Można tu tez zobaczyć dawny tor wyścigów konnych, a także zwiedzić muzeum kolejnictwa oraz muzeum historii naturalnej, w którym zgromadzone są okazy miejscowej fauny i flory.

Jezioro Kariba

– Jest największym na świecie jeziorem antropogenicznym (stworzonym przez człowieka). Leży na samej granicy między Zimbabwe i Zambią. Jego powierzchnia wynosi 5580 km2. Ma ono 220 kilometrów długości i 40 kilometrów szerokości. Jezioro to powstało w wyniku wybudowaniu tamy Kariba. Wówczas woda wypełniła dawny kanion, który wyrzeźbiony został przez rzekę Zanbezi. Na jeziorze znajduje się kilka wysp. Tereny te zamieszkują krokodyle nilowe, hipopotamy, kormorany, bieliki afrykańskie oraz inne ptactwo wodne. Wody jeziora kryją w sobie wiele gatunków ryb. Nad jego brzegami można też czasem spotkać słonie.

Antelope Park

– To prywaty park, malowniczo położony niedaleko miasta Gweru. Można tu bardzo przyjemnie spędzić czas. Jedną z tutejszych atrakcji jest możliwość spacerowania z lwami po buszu. Można także odwiedzić zagrodę z małymi lwiątkami i poobserwować ich zabawy. Ponadto park oferuje jazdę na grzbiecie słonia, konną lub samochodową wyprawę safari, a także przejażdżki łodzią lub kajakiem i łowienie ryb. Niezapomniane wrażenia gwarantowane.

Park Narodowy Chimanimani

– Powierzchnia tego parku wynosi 17110 hektarów. Charakterystyczną jego cechą jest przypominający mur łańcuch górski, ciągnący się wzdłuż granicy Zimbabwe z Mozambikiem. Na piękny krajobraz tego rezerwatu składają się krystalicznie czyste rzeki, doliny porośnięte sawannową roślinnością oraz piaskowcowe zbocza. W parku żyją rzadkie gatunki zwierząt, m.in.… Lamparty i dujkery modre. Na terenie rezerwatu (choć już na terytorium Mozambiku) znajduje się góra Binga (2436 m n.p.m.), z której szczytu zobaczyć można Ocean Indyjski.

Rezerwat Leśny Chirinda

– W parku tym, przy granicy z Mozambikiem, znajduje się jedyny w Zimbabwe las deszczowy. Można tu podziwiać m.in.… Olbrzymie, majestatyczne drzewa mahoniowe.

CIEKAWOSTKI

1. Tereny obecnego Zimbabwe zostały zasiedlone prawdopodobnie w I w. p.n.e. przez najstarszych mieszkańców Afryki – Buszmenów.
2. Jezioro Kariba jest jednym z miejsc akcji powieści science fiction „Bitwa o Ziemię” L. Rona Hubbarda (1982 r.), a także jej adaptacji o tym samym tytule, powstałej 2000 r.
3. Znalezione w Wielkim Zimbabwe figurki ptaków zostały uwiecznione na fladze oraz herbie Zimbabwe w postaci wizerunku takiego właśnie ptaka.
4. Dewizą państwową Zimbabwe są słowa: „Jedność, Wolność, Praca”.
5. Jedną z osób, które kojarzą się z Zimbabwe, jest mistrz piłkarski Bruce Grobbelaar. Choć urodził się w RPA, był reprezentantem Zimbabwe i grał na pozycji bramkarza. Z jego osobą wiąże się wiele anegdot. Oto kiedyś, podczas spotkania piłkarskiego z Liverpoolem, gdy akurat rozpętała się straszna ulewa, Bruce Grobbelaar podszedł do jednego z kibiców Liverpoolu, wziął od niego parasolkę i stał z nią na bramce do końca meczu. Zasłynął on także „tańcem” na linii bramkowej podczas rzutów karnych w finale Pucharu Europy w 1984 r. Bruce Grobbelaar znany jest nie tylko z umiejętności piłkarskich, ale też z wielkiego poczucia humoru, o czym świadczy choćby jego powiedzenie: „Bramkarz, aby był dobrym, musi mieć coś z idioty”.
6. Z Zimbabwe pochodzi urodzony w Harare dziennikarz i pisarz Peter Godwin - autor książek „Mukiwa”, „Gdzie krokodyl zjada słońce” i „Strach. Ostatnie dni Roberta Mugabe”, laureat wielu nagród, m.in..… Nagrody im. George’a Orwella.

KUCHNIA:

W kuchni Zimbabwe wykorzystuje się przede wszystkim produkty tutejszych upraw, a więc: orzeszki ziemne, kukurydze, sorgo, proso. Ponadto ważnym elementem tutejszej kuchni jest mięso wołowe, drobiowe i owcze. Do popularnych w tym kraju dań należy sadza de nyama. Jest to rodzaj kaszy z mąki kukurydzianej, podawana z sosem mięsnym.
Tutejszy przysmak to także kapenta – małe rybki przypominające nieco w smaku szprotki.
Warto spróbować też, jak smakuje biltong (przekąska z solonego, suszonego mięsa) oraz zjeść gem squash (rodzaj smacznego kabaczka).
Gdy, odwiedzając Zimbabwe, poznamy smaki tutejszych tradycyjnych potraw, koniecznie trzeba jeszcze sięgnąć po produkowane w tym kraju piwo Chibuku, sporządzane z wody, kukurydzy, sorgo i drożdży. Jest to zawiesisty trunek o białej barwie, będący dobrym źródłem węglowodanów, minerałów i witamin.

Dorota Pansewicz